اخیراً، نتایج یک مطالعه جدید در مورد “اثر نور آبی بر فشار خون بالا” در یک نشریه اروپایی متعلق به پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی منتشر شده است، که طی آن تأثیرات نور آبی بر کنترل فشار خون بالا در افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، مورد بررسی قرار گرفته است.÷
با توجه به گزارش‌های موجود، فشار خون بالا که به هایپرتنشن نیز شناخته می‌شود، در ایالات متحده و بسیاری از کشورهای دیگر، بخصوص در کشورهای غربی، یک معضل عمده است. طبق آمار مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها در آمریکا، هایپرتنشن یکی از علل اصلی مرگ و میر روزانه حدود ۱۰۰۰ نفر در این کشور به شمار می‌آید.
علاوه بر این، فشار خون بالا می‌تواند ریسک ابتلا به مشکلات جدی پزشکی مانند حمله قلبی، سکته مغزی و بیماری‌های کلیوی را افزایش دهد. به همین خاطر، مدیریت و کنترل فشار خون از اهمیت ویژه‌ای در حفظ سلامتی برخوردار است.
به دلیل شیوع فراوان فشار خون بالا، تحقیقات متعددی به منظور شناسایی علل بروز این عارضه انجام شده است. اهمیت سبک زندگی، از جمله الگوهای غذایی، فعالیت جسمی و ورزش در کنترل فشار خون بسیار حائز اهمیت بوده و تأثیر آن بسیار بیشتر از سایر عوامل محتمل در این زمینه است.
در حال حاضر، پزشکان به طور معمول داروهایی از قبیل “بازدارنده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین” و “مسدودکننده‌های کانال کلسیم” را برای کنترل و مدیریت فشار خون بالا تجویز می‌کنند. اگرچه این داروها اثرگذار هستند، اما ممکن است با عوارضی مانند سرفه‌های خشک و سرگیجه همراه باشند.
نکته جالب توجه این است که تحقیقات نشان داده‌اند قرار گرفتن در معرض نور خورشید بر فشار خون بالا تأثیر مثبت دارد. به عنوان مثال، طولانی شدن ساعات قرارگیری در معرض نور خورشید می‌تواند به کاهش میانگین فشار خون در ماه‌های تابستان منجر شود. همچنین برخی از مطالعات حاکی از آن هستند که مدت طولانی قرار گرفتن در معرض نور خورشید به طور قابل ملاحظه‌ای با کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی در ارتباط است.
مزایا و معایب نور خورشید
باید توجه داشت که قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید نیز ممکن است ضرری به بار آورد و می‌تواند به پوست آسیب برساند و منجر به پیری زودرس شود. علاوه بر این، تحقیقات نشان می‌دهند که نور ماورای بنفش می‌تواند سرطان‌زا باشد و قرار گیری طولانی‌مدت در معرض آفتاب خطر ابتلا به سرطان پوست را بالا می‌برد.
اما از سوی دیگر، نور خورشید می‌تواند برای سلامتی بدن مفید باشد. در واقع تابش نور خورشید به پوست انسان باعث بروز واکنش‌های شیمیایی می‌شود که به تولید ویتامین D منجر می‌گردد. ویتامین D نقش‌های کلیدی متعددی در بدن ایفا می‌کند که می‌توانید برخی از آن‌ها را اینجا بخوانید.
نور UV همچنین بر میزان نیتریک اکسید تأثیرگذار است، که خود مولکول سیگنالی مهم در بدن انسان و تقریباً تمامی موجودات زنده محسوب می‌شود. به طور خاص، پوشش داخلی عروق خونی یا لایه درون‌زا (انوتلیوم) نیتریک اکسید تولید می‌کند که موجب گشایش عضلات صاف اطراف عروق خونی می‌شود و این فرآیند نهایتاً به کاهش فشار خون منجر می‌گردد.
زمانی که نور خورشید بر پوست ما می‌تابد، ترکیباتی مانند نیتریت‌ها شکسته می‌شوند تا نیتریک اکسید تولید کنند و سپس این نیتریک اکسید تولید شده در بافت‌های داخلی‌تر توزیع شده و در نهایت وارد عروق خونی می‌شود. بنابراین، پیوند بین تابش نور خورشید، نیتریک اکسید و عضلات صاف اطراف عروق می‌تواند دلیل تأثیر نور خورشید بر کاهش فشار خون را توجیه کند.
استفاده از مزایای نور آبی
پیدا کردن راهی برای استفاده از فواید نور UV در کنار دوری از آثار منفی آن، می‌تواند به عنوان یک کشف مهم تلقی شود. به تازگی پژوهشگرانی از دانشگاه سورری در بریتانیا و دانشگاه هینریچ هین دوسلدورف در آلمان به بررسی تأثیر نور آبی بدون طول‌موج‌های UV بر کاهش فشار خون پرداخته‌اند.
مطالعات قبلی نشان می‌دهد که نور آبی در طیف قابل مشاهده، با طول موج بین ۴۲۰ تا ۴۵۳ نانومتر، می‌تواند بدن را به تولید نیتریک اکسید وادار کند بدون اینکه آسیبی به DNA برساند. جالب اینجاست که آخرین تحقیقات نسبت به مطالعات قبلی گام‌های بلندی برداشته و برای نخستین بار محققان تأثیرات قرار گرفتن در معرض نور آبی بر تولید نیتریک اکسید به اندازه کافی برای کاهش محسوس فشار خون بالا را ارزیابی کرده‌اند.
این مطالعه شامل ۱۴ مرد بین ۳۰ تا ۶۰ سال بود که پیش از این، هیچ‌یک از آن‌ها دچار مشکلات قلبی و عروقی، فشار خون بالا یا دیابت نبودند. حالا بیایید نتایج این تحقیقات را بررسی کنیم.
کاهش فشار خون با نور آبی
هر یک از شرکت‌کنندگان دو بار و با یک فاصله‌ی یک هفته‌ای تحت آزمایش قرار گرفتند. یک بار کل بدن آن‌ها به مدت ۳۰ دقیقه در معرض نور آبی قرار گرفت و بار دیگر به مدت ۳۰ دقیقه در شرایط نور کنترل شده قرار داشتند.
در این آزمایش، محققان به بررسی تأثیر این نور بر تغییر فشار خون متمرکز شدند و همچنین سایر پارامترها شامل ضربان قلب، جریان خون در ساعد، میزان نیتریک اکسید و سرعت موج پالس (معیاری برای سنجش سختی عروق) را نیز ارزیابی کردند.
اعضای تیم تحقیق در طول مراحل آزمایش، وضعیت شرکت‌کنندگان را پیش از قرار گرفتن در معرض نور، در حین و بعد از آن بررسی کردند و دریافتند که ۳۰ دقیقه تابش نور آبی بر بدن به طور معناداری فشار خون سیستولیک را به میزان ۸ میلی‌متر جیوه کاهش می‌دهد. فشار خون سیستولیک معرف فشاری است که خون در عروق در حین انقباض قلب به وجود می‌آورد.
محققان تأکید کردند که این کاهش فشاری کاملاً معادل یا حتی فراتر از “کاهش فشار خون ناشی از داروهای معمولی” است.
علاوه بر این، برخی دیگر از پارامترها همچون سرعت موج پالس نیز تحت تأثیر قرار گرفته و با در معرض نور آبی قرار گرفتن، بهبود پیدا کردند. این پیشرفت همچنین با افزایش سطح نیتریک اکسید همراه بود که به نوبه‌ی خود به کاهش فشار خون کمک می‌کند. محققان در پایان به این نتیجه‌گیری رسیدند:
“مطالعه حاضر برای نخستین بار نشان می‌دهد که قرار گرفتن کل بدن در معرض نور آبی در دوزهایی که مشابه با نور خورشید روزانه است، می‌تواند فشار خون سیستولیک را در مردان جوان سالم کاهش دهد.”
البته باید ذکر کرد که این مطالعه تعداد محدودی از شرکت‌کنندگان را دربر می‌گیرد و برای تأیید نتایج به مقیاس بزرگ‌تر نیاز است که این آزمایش مجدد انجام گردد. در صورتی که یافته‌های کنونی در مقیاس وسیع‌تری تأیید شود، می‌توان این موضوع را به عنوان تحول عمده‌ای در مدیریت و کنترل فشار خون در جوامع ارزیابی کرد.
کریستین هیس، پزشک و استاد دانشگاه سورری، یکی از نویسندگان و محققان این تحقیق، بیان می‌کند که در معرض نور آبی بودن به عنوان یک روش نوآورانه برای کنترل فشار خون بدون نیاز به دارو شناخته می‌شود. همچنین، منابع نور آبی قابل پوشیدن (مانند تکنولوژی‌های قابل استفاده) ممکن است به استمرار در معرض نور آبی بودن کمک نمایند.
اگرچه “نور آبی درمانی” هرگز نمی‌تواند به عنوان جایگزینی برای رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی محسوب شود، اما می‌تواند مزایای تشدیدی برای افراد فراهم کند. دکتر هیس یادآوری می‌کند: “این روش ممکن است برای کسانی که فشار خون‌شان به راحتی با دارو قابل کنترل نیست، مانند برخی سالمندان، بسیار مؤثر باشد.”