یورو نیوز: باستان‌شناسان در حوالی دریاچه باشپلمی واقع در منطقه دمانیسی گرجستان موفق به کشف لوحی از سنگ بازالت با کتیبه‌هایی به زبانی ناشناخته شده‌اند.
اگرچه تاریخ دقیق این لوح مشخص نیست، محققان با توجه به یافته‌های همراه آن که شامل تکه‌های سفالی و هاون سنگی است، تخمین می‌زنند که این لوح در انتهای عصر برنز یا آغازین عصر آهن (هزاره اول پیش از میلاد) شکل گرفته است.
این لوح که از بازالت محلی ساخته شده، ابعادش ۲۴.۱ در ۲۰.۱ سانتی‌متر بوده و شامل ۶۰ علامت است که ۳۹ علامت از آن‌ها هیچ معادل مشخصی در خطوط باستانی شناخته‌شده ندارند. نمادهای حک‌شده بر روی این لوح سنگی با یک مته مخروطی ایجاد شده و با ابزارهای گرد صیقل داده شده‌اند که خود نشان‌دهنده مهارت بالای سازندگان آن است.
دریاچه باشپلمی بر روی یک فلات آتشفشانی و در محاصره تپه‌های اطراف واقع شده و از آب‌های کوچک رودخانه ماشاوِرا تغذیه می‌شود. این منطقه به خاطر کشفیات فراوان باستان‌شناسی خود، به ویژه بقایای انسانی که قدمت آن به ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار سال پیش می‌رسد، مشهور است.
با اینکه پیش از این در این ناحیه بررسی‌های باستان‌شناسی محدودی به عمل آمده، اما کشف تکه‌های سرامیکی، یک هاون سنگی و قطعاتی از سنگ شیشه آتشفشانی (ابسیدین) بر روی آن، به وجود فعالیت‌های انسانی قابل توجه در این منطقه اشاره دارد.
لوح بازالتی شامل ۳۹ علامت منحصر به فرد است که در هفت خط افقی یا دبیره منظم شده‌اند. گرچه برخی از این نشانه‌ها تکرار شده‌اند، در مجموع ۶۰ کاراکتر بر روی سطح سنگ قرار دارند. ترتیب و فراوانی برخی از این نشانه‌ها بیانگر احتمال استفاده از آن‌ها در نگارش اعداد یا نشانه‌های نگارشی است.
بر روی این لوح سنگی چه چیزی نوشته شده است؟
مشخص است که صنعتگران دوران باستان برای ایجاد خطوط اولیه نمادها از روش‌های پیچیده‌ای همچون استفاده از مته مخروطی شکل بهره می‌بردند و سپس با ابزارهای گرد به صیقل کاری علائم مشغول بودند. با توجه به سختی ماده بازالت و دقت به کاررفته در این علائم، می‌توان نتیجه گرفت که این لوح نمایانگر مهارت بالای هنرمندان و تکنیک‌های پیچیده حکاکی آن زمان است.
باستان‌شناسان گمان می‌کنند این نوشته ممکن است شامل ثبت غنایم جنگی، پروژه‌های ساختمانی یا اهدای هدایا به خدایان باشد.
محققانی که بر روی این لوح کار می‌کنند در نشریه «تاریخ باستان و باستان‌شناسی» اشاره کرده‌اند که «به‌طور کلی، کتیبه باشپلمی با هیچ خط شناخته‌شده‌ای مطابقت ندارد، اما نمادهایی در آن وجود دارد که در خط‌های موجود در خاورمیانه و دیگر مناطق دوردست نظیر هند، مصر و ایبریای غربی قابل مشاهده است.»
شباهت های نسبی این کتیبه به چندین سیستم نوشتاری باستانی، یکی از ویژگی‌های جالب آن به شمار می‌رود. به طور خاص، این کتیبه شباهت‌هایی با مهرهای متعلق به دوران پیشامسیحیت در گرجستان و خط پروتوکارتوِلی (قفقازی) دارد که به هزاره چهارم پیش از میلاد بازمی‌گردد.
علاوه بر این، برخی از نمادها شباهت‌هایی با الفبای آلبانیایی و گرجی مرگولوانی و همچنین سیستم‌های نوشتاری خاور نزدیک نظیر فنیقی و نیاسینایی دارند.
برغم این شباهت‌ها، کتیبه باشپلمی با هیچ سیستم نوشتاری شناخته‌شده‌ای مطابقت ندارد که ممکن است دلیلی بر منحصر به فرد بودن یا محلی بودن آن باشد.
تاریخ خط در منطقه قفقاز کنونی
این سیستم نشانه‌ای به تاریخ فرهنگی قفقاز می‌بخشد، ناحیه‌ای که علی‌رغم قرارگیری در تقاطع آسیا و اروپا، غالباً در تاریخ نوشته‌های باستانی به عنوان منطقه‌ای حاشیه‌ای محسوب می‌شود.
متون باستانی نظیر نوشته‌های «آپولونیوس رودسی» و دیگر نویسندگان یونانی به وجود نگارش در کلخیس (گرجستان غربی مدرن) اشاره می‌کنند، اما شواهد باستان‌شناسی درباره این نوع نوشته‌ها همچنان محدود است.
ممکن است شمار زیادی از این نوشته‌ها از بین رفته باشند، زیرا انسان‌های باستان به احتمال زیاد از موادی قابل تجزیه نظیر چرم یا چوب استفاده می‌کردند که در شرایط جوی مرطوب منطقه دوام نیاورده‌اند. بررسی‌های کامل، اصل بودن تبلت را تأیید کرده است.
برخی علائم ایجاد شده بر روی آن نشان‌دهنده تلاش‌های معاصر محلی‌ها برای پاک کردن آن است که احتمالاً از اهمیت تاریخی آن آگاه نبوده‌اند. نوع سنگ به کار رفته در لوح بازالت نیز با ساختار زمین‌شناسی منطقه سازگار است.