در شرایطی که آلودگی هوا دوباره تهران و دیگر شهرهای بزرگ را در بر گرفته است، لازم به ذکر است که از آخرین بار بازنگری در ابزار کلیدی و علمی برای شناسایی و کاهش آلودگی هوا هفت سال می‌گذرد و سازمان محیط زیست در نظر دارد تا سیاهه انتشار آلودگی هوا را به روز کند.
، شهرها پایانی ثابت نیستند و همواره در حال تحول و توسعه‌اند. این تغییرات به نوبه خود سبب تغییر منابع آلاینده نیز می‌شود که لازم است در سیاهه انتشار مد نظر قرار گیرد. این سیاهه، یکی از ابزارهای اصلی علمی و مدیریتی برای شناسایی و کاهش آلودگی هوا به شمار می‌آید و به ما کمک می‌کند تا منابع مختلف تولید آلاینده‌ها را شناسایی و ارزیابی کنیم.
شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران در دو دوره مشخص در سال‌های ۹۲ و ۹۶، اقدام به تدوین و به‌روزرسانی سیاهه انتشار این شهر کرده است. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که سهم منابع متحرک، از جمله خودروهای شخصی، تاکسی‌ها، موتورسیکلت‌ها، اتوبوس‌ها و کامیون‌ها، در تولید ذرات معلق کمتر از دو و نیم میکرون حدود ۶۰ درصد، معادل ۶۳۳۸ تن تخمین زده شده است؛ در این میان، کامیون‌ها نسبت به سایر منابع آلاینده متحرک سهم بیشتری داشته‌اند.
به‌طور مشخص، سهم کامیون‌ها در تولید ذرات معلق حدود ۱۶ درصد است و خودروهای شخصی نیز حدود ۱۴ درصد را شامل می‌شوند؛ همچنین موتورسیکلت‌ها و اتوبوس‌ها به ترتیب حدود ۱۰ و ۶ درصد در آلودگی هوای تهران در نیمه دوم سال تأثیر دارند.
علاوه بر منابع متحرک، منابع ثابت نیز در آلودگی هوا و تولید ذرات معلق نقش اساسی دارند. به‌عنوان مثال، سهم صنایع و نیروگاه‌های اطراف تهران در تولید ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون نزدیک به ۳۰ درصد است و در این راستا، منابع دیگری شامل پالایشگاه‌ها و پایانه‌های اتوبوس به ترتیب حدود ۴.۴ و ۲.۳ درصد از آلودگی هوای تهران را تشکیل می‌دهند.
این اطلاعات بر اساس مطالعاتی که هفت سال پیش منتشر شده است، به دست آمده و در عین حال چنین دستاوردهایی می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای اتخاذ تصمیم‌های مؤثر در راستای کاهش آلودگی هوا و برنامه‌ریزی بهبود کیفیت هوای تهران به کار رود. لذا، به‌روزرسانی این یافته‌ها نقش بسزایی در فهم وضعیت حاضر و طراحی اقدام‌های مرتبط با آلودگی هوا خواهد داشت؛ زیرا دلایل اصلی آلودگی در کلانشهرهای ایران متفاوت است. به‌عنوان مثال، به نقل از شینا انصاری – رئیس سازمان حفاظت محیط زیست – منابع متحرک عامل اصلی آلودگی در شهرهایی چون تهران به شمار می‌روند، در حالی که فعالیت نیروگاه‌ها منبع اصلی آلودگی در شهرهایی مانند کرج و اصفهان تشخیص داده شده است.
در این شرایط صدیقه ترابی – سرپرست معاونت انسانی سازمان حفاظت محیط زیست- در مصاحبه‌ای با ایسنا از به‌روزرسانی سیاهه انتشار آلودگی هوا خبر می‌دهد و اعلام می‌کند: این مسئله در برنامه‌های ما قرار دارد. مقدمات آن آغاز شده و به‌زودی تحقیقات شروع خواهد شد.
وی ادامه داد: ما در این راستا از همکاری نهادها و سازمان‌های ذیربط استفاده خواهیم کرد.
امید می‌رود هر چه سریع‌تر مراحل مقدماتی برای تدوین سیاهه انتشار به انجام برسد، زیرا تدوین این نقشه‌‌ی راه بدون داشتن اطلاعات دقیق، نمی‌تواند مؤثر واقع شود.
بیشتر بخوانید:
سهم بالای منابع متحرک در آلودگی هوای تهران
«سیاهه انتشار» پایتخت به‌روز می‌شود
سهم هر یک از منابع آلاینده در آلودگی هوای تهران چه‌قدر است؟
به‌روزرسانی سیاهه انتشار شهر تهران
سهم ۰.۲ درصدی محیط زیست از بودجه عمومی