چنانچه در یک روز بارانی بیرون بروید، به احتمال زیاد با تعداد زیادی کرم خاکی بر روی پیاده‌روها و خیابان‌ها مواجه خواهید شد. شاید از خود بپرسید که چه عواملی موجب می‌شود این موجودات در زمان بارندگی از خاک خارج شوند؟
بر اساس گزارشی از خبرآنلاین، عده‌ای بر این باورند که دلیل خروج کرم‌ها از لانه‌هایشان در زمان بارش این است که نخواهند درون آن‌ها غرق شوند. با این حال، تئا ویتمن، متخصص خاک در دانشگاه ویسکانسین-مدیسون این موضوع را این‌گونه توضیح می‌دهد: «کرم‌ها مانند انسان‌ها ریه ندارند.» آن‌ها اکسیژن را از طریق پوست خود جذب می‌کنند و این عمل را هم از طریق آب و هم از طریق هوا انجام می‌دهند.
کرم خاکی قادر به زندگی در آب هم هست
کوین بات، بوم‌شناس کرم خاکی در دانشگاه مرکزی لانکشایر انگلستان در این رابطه گفت: «من کرم‌های خاکی را به مدت طولانی در آب نگه‌داری کرده‌ام و می‌توانم تأکید کنم که آن‌ها در آب نمی‌میرند.»
ویتمن نیز در ادامه افزود: «تحقیقی که در سال ۱۹۵۶ به اجرا درآمد، نشان‌دهنده این موضوع بود که پنج گونه مختلف کرم خاکی توانسته‌اند به مدت ۳۱ تا ۵۰ هفته در خاک‌هایی که به طور کامل با آب اشباع شده بودند، به حیات خود ادامه دهند. تا زمانی که اکسیژن در آب موجود باشد، این کرم‌ها می‌توانند تنفس کنند.»
با این حال، او خاطرنشان کرد که تحقیقات انجام شده در سال ۲۰۰۸ بر روی دو گونه خاص کرم خاکی نشان داد که نیاز اکسیژن ممکن است باعث خروج بعضی از گونه‌ها از لانه‌شان در روزهای بارانی شود، اما این قانون عمومی برای تمام گونه‌ها صدق نمی‌کند.
ویتمن بیان کرد: «احتمالاً گونه‌هایی که به سطوح بالاتری از اکسیژن نیاز دارند، در زمان بارش به سطح زمین می‌آیند؛ اما گونه‌هایی که به چنین سطحی نیاز ندارند، کمتر به بالا می‌آیند. به همین دلیل، برخی از گونه‌های کرم‌هایی که به شرایط کم‌اکسیژن حساس هستند ممکن است با بارش شدید باران، از لانه‌های خود خارج شوند در حالی که دیگر گونه‌ها به راحتی در زیر زمین باقی می‌مانند.»
بررسی نظریه‌های دیگر
ویتمن به تحلیل سایر نظریه‌های متداول درباره خروج کرم‌های خاکی به سطح زمین در زمان باران پرداخت و بیان کرد: «نظریه‌ای رایج دیگر این است که ارتعاشات ناشی از باران برای کرم‌ها شبیه به ارتعاشاتی است که معمولاً هنگامی که موش کور نزدیکی آن‌ها می‌آید احساس می‌کنند. به همین دلیل، کرم‌ها ممکن است در هنگام باران به سطح زمین بیایند تا از چیزی که فکر می‌کنند شکارچی است فرار کنند.»
با این حال، بات این نظر را غیرمحتمل می‌داند و می‌گوید: «رفتار یک شکارچی مانند موش کور، در خاک به طور ریتمیک نیست؛ از این‌رو کرم‌های خاکی می‌توانند ارتعاشات زمین ناشی از بارش باران را از ارتعاشات ناشی از نزدیک شدن موش کور تشخیص دهند.»
ویتمن همچنین به احتمال دیگری اشاره کرد: «این امکان نیز وجود دارد که نفوذ آب باران به داخل خاک به نوعی به کرم‌ها آسیب برساند؛ مانند باران‌های اسیدی یا وجود ترکیبات شیمیایی مضر مثل فلزات سنگین.»
این در حالی است که در مطالعه سال ۲۰۰۸ شواهدی دال بر اینکه ترکیبات مضر موجود در آب باران کرم‌ها را از خاک بیرون می‌راند، یافت نشد، اما ویتمن تصریح کرد که محققان иногда برای جمع‌آوری کرم‌ها از مواد شیمیایی استفاده می‌کنند: «ریختن ترکیب پودر خردل و آب بر روی خاک باعث تحریک کرم‌ها می‌شود و آن‌ها را به سطح خاک می‌کشاند، به طوری که به راحتی می‌توان آن‌ها را جمع‌آوری و بررسی کرد.»
بات اعتقاد دارد که منطقی‌ترین توضیح برای اینکه چرا کرم‌های خاکی در روزهای بارانی بر روی سطح خاک ظاهر می‌شوند، این است که آن‌ها ترجیح می‌دهند به‌جای آنکه آرام در خاک حرکت کنند، بر روی سطح زمین بیایند و سریع‌تر بر روی خاک مرطوب حرکت کنند. ویتمن در این رابطه می‌گوید: «این موجودات برای بقا به محیط‌های مرطوب نیاز دارند و بنابراین روزهای مرطوب زمان مناسبی برای حرکت در سطح خاک هستند و ممکن است این فعالیت را برای جفت‌گیری یا مهاجرت انجام دهند.»
بات همچنین اشاره کرد که این توضیح ممکن است درباره روشی که به نام “لرزش پا” در برخی از پرندگان و خزندگان مشاهده می‌شود، توضیح‌دهنده باشد. این حیوانات به‌جای آنکه مانند موش کور با حرکت در خاک صدا ایجاد کنند، بر روی سطح زمین می‌کوبند و ارتعاشاتی تولید می‌کنند که ممکن است شبیه به ارتعاشات ناشی از باران به نظر برسد. او یادآور شد که این ارتعاشات می‌تواند سبب شود کرم‌های خاکی به سطح بیایند و در نتیجه طعمه شکارچیان واقع شوند.
در برخی از سنت‌های قدیمی، از واکنش کرم‌های خاکی به ارتعاشات استفاده می‌شود. افراد با کمک چوب یا اره، ارتعاشاتی بر روی سطح خاک ایجاد می‌کنند تا کرم‌ها را به سطح آورده و سپس آن‌ها را به‌عنوان طعمه جمع‌آوری کنند.
منبع: livescience