نرخ سود بین بانکی برای هفته پایانی به ۲۱ آذر ماه ۱۴۰۳.
نرخ بهره بین بانکی در سومین هفته آذرماه از مرز ۲۳.۸ درصد عبور کرده و به بالاترین سطح خود از زمان اعلام بانک مرکزی دست یافته است.
روند افزایشی نرخ بهره بین بانکی از ابتدای سال جاری آغاز شده و به باور بعضی تحلیل‌گران، عامل اصلی این مورد سختگیری بانک مرکزی در عرضه نقدینگی به بانک‌ها در عملیات بازار باز است. ظاهراً هدف بانک مرکزی فعلاً بر تامین مالی بانک‌ها به طور قاعده‌مند متمرکز شده است.
نرخ بهره بین بانکی در افق ۴ ساله رکورد را شکست
آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان می‌دهد که در هفته پایانی به ۲۱ آذرماه، نرخ بهره بین بانکی به ۲۳.۸۶ درصد رسیده است که بی‌سابقه‌ترین رقم در تاریخ اعلام نرخ بهره توسط مسئولان پولی کشور به شمار می‌رود. این عدد در واقع در چهار سال اخیر یک رکورد بی‌نظیر محسوب می‌شود.
بهره بین بانکی چیست؟
بانک‌ها ممکن است در فرآیند بانکداری با کمبود اعتبار و نقدینگی مواجه شوند. در چنین وضعیتی، چندین روش برای دریافت اعتبار مورد نیاز خود در قبال پرداخت هزینه وجود دارد. هزینه تامین اعتبار همان نرخ سود یا بهره است که هیچگاه کمتر از ۲۳ درصد به صورت سالانه نخواهد بود.
یکی از راه‌های جذب نقدینگی برای بانک‌ها شرکت در عملیات بازار باز است. در طی این عملیات، بانک‌ها تحت فرآیندی به نام «بازخرید اوراق»، اسناد مالی اسلامی را به بانک مرکزی می‌فروشند و متعهد می‌شوند که در زمان سررسید، این اوراق را با نرخ سود ۲۳ درصد از بانک بازخرید کنند و بدین طریق، اعتبار مورد نیاز خود را تأمین می‌نمایند. در این بازار کمترین نرخ سود وجود دارد.
در صورتی که بانک مرکزی با کلیه درخواست‌های نقدینگی بانک‌ها به طور کامل موافقت نکند، بانک‌ها ناگزیر به سمت اعتبارگیری قاعده‌مند می‌روند که در این حالت، نرخ سود حداکثر ۲۴ درصد خواهد بود. در این روش، بانک‌ها از بانک‌های دیگر اعتبار دریافت کرده و موظفند این اعتبار را در بازه زمانی ۲۴ تا ۴۸ ساعت تسویه کنند.
در این فرآیند، بانک‌ها همانند فردی که از بانکی دیگر وام می‌گیرد، اعتبار دریافت‌شده را به همراه سود آن به بانک مورد نظر بازپس می‌دهند. وقتی یک بانک مازاد منابع مالی دارد، آن را به بانکی که با کسری مواجه شده، وام می‌دهد. این تبادل مالی در بستر بازار شبانه یا بازار بین بانکی انجام می‌شود. بانک وام‌گیرنده ملزم است که منابع مالی را به همراه سود آن طی ۲۴ الی ۴۸ ساعت به بانک وام‌دهنده بازگرداند.
علت افزایش نرخ بهره بین بانکی چیست؟
تحلیل‌گران برخی اعتقاد دارند که افزایش و ماندگاری نرخ بهره در سطوح بالا به دلیل سختگیری بانک مرکزی در تقديم اعتبار به بانک‌ها در معاملات بازار باز به وجود آمده است. به عبارتی، در عملیات بازار باز در هفته‌های اخیر، بانک مرکزی معمولاً تنها حدود ۸۰ تا ۷۶ درصد از درخواست‌های اعتباری بانک‌ها را تأیید کرده است. به همین علت، بانک‌ها برای برآورده ساختن نیازهای نقدینگی خود به سمت بازار بین بانکی و بازار قاعده‌مند که نرخ سود بالاتری دارد، گرایش پیدا کرده و این امر منجر به افزایش نرخ بهره بین بانکی شده است.