تحقیقات قبلی حاکی از آن بودند که توانایی های شناختی بلافاصله پس از ورزش افزایش می یابد، اما مدت زمان ماندگاری این اثرات نامشخص بود. حال یک مطالعه تازه از دانشگاه کالج لندن نشان می دهد که اثرات مثبت ورزش بر مغز نه تنها در ساعات اولیه، بلکه تا روز بعد هم ادامه می یابد.
این تحقیق که نتایج آن در نشریه International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity به چاپ رسیده، به وضوح نشان می دهد که شرکت کنندگان سنی ۵۰ تا ۸۳ سال در این مطالعه، پس از انجام فعالیت های بدنی با شدت متوسط تا شدید، در آزمون های حافظه روز بعد عملکرد بهتری از خود نشان داده اند.
پژوهشگران تأکید کردند که فعالیت های با شدت متوسط تا شدید می تواند شامل هر نوع فعالیتی باشد که باعث افزایش ضربان قلب گردد، مثل پیاده روی سریع، رقص و یا بالا رفتن از پله ها. این فعالیت ها نیازی به ساختار ورزشی مشخص ندارند.
نتایج این تحقیق نشان گر آن است که کاهش زمان نشستن و خواب حداقل شش ساعت در شب، به بهبود عملکرد حافظه در روز بعد به طور مستقیم ربط دارد. خواب عمیق، زمانی که امواج مغزی کند و ضربان قلب و فشار خون کاهش می یابد، در تقویت حافظه نقشی اساسی ایفا می کند. به گفته محققان، بخشی از اثرات مثبت ورزش بر حافظه، مرتبط با کیفیت خواب عمیق است.
این تحقیق با بررسی داده های راهبردی ۷۶ مرد و زن انجام شد که به مدت هشت روز از دستگاه های ردیاب ورزشی استفاده کردند. اطلاعات گردآوری شده شامل فعالیت بدنی روزانه و کیفیت خواب این افراد بود و شرکت کنندگان هر روز در آزمون های مربوط به حافظه شرکت کردند.
دکتر میکائلا بلومبرگ، نویسنده اصلی این تحقیق از مؤسسه اپیدمیولوژی و مراقبت های بهداشتی دانشگاه کالج لندن (UCL)، اظهار داشت: «یافته های ما تأکید می کند که مزایای فوری ورزش برای حافظه ممکن است فراتر از آنچه که پیشتر تصور می شد، ادامه داشته باشد، بطوریکه بهبود عملکرد مغز نه تنها چند ساعت پس از ورزش بلکه تا روز بعد نیز استمرار دارد. به نظر می رسد خواب بیشتر، به ویژه خواب عمیق، این بهبود حافظه را تقویت می کند.»
پژوهشگران هشدار می دهند که این تحقیق بر روی گروهی محدودی از افراد انجام شده و برای تأیید نهایی نتایج به تحقیقات وسیع تری نیاز است. با این حال، نتایج نشان می دهد که ورزش می تواند از طریق افزایش جریان خون به مغز و تحریک آزادسازی انتقال دهنده های عصبی مانند نوراپی نفرین و دوپامین، عملکردهای شناختی را در کوتاه مدت بهبود بخشد. این تغییرات شیمیایی معمولاً تا چند ساعت پس از انجام ورزش همچنان باقی می مانند.
علاوه بر این، پژوهشگران اشاره کردند که برخی از اثرات ورزش بر مغز ممکن است مدت زمان بیشتری باقی بمانند. به عنوان مثال، شواهد موجود نشان می دهد که ورزش می تواند حالت خلق و خو را تا ۲۴ ساعت بهبود ببخشد. همچنین، تحقیقی از سال ۲۰۱۶ نشان داده بود که تمرینات شدید مانند تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIIT) می تواند فعالیت هماهنگ در هیپوکامپ، بخشی از مغز مرتبط با حافظه، را تا ۴۸ ساعت افزایش دهد.
پروفسور اندرو استپتو از مؤسسه اپیدمیولوژی و مراقبت های بهداشتی دانشگاه کالج لندن (UCL) خاطرنشان کرد: «در میان سالمندان، حفظ عملکرد شناختی برای ارتقاء کیفیت زندگی، سلامت روان و حفظ استقلال بسیار حیاتی است؛ به همین دلیل شناسایی عواملی که می توانند سلامت شناختی را تحت تأثیر قرار دهند، مفید است.»
او همچنین افزود: «این پژوهش شواهدی را ارائه می دهد که نشانگر آن است که مزایای فوری ورزش برای توانایی های شناختی ممکن است بیشتر از آن چیزی باشد که قبلاً تصور می شد. این مطالعه همچنین نشان می دهد که کیفیت خواب مناسب نیز به طور مستقل به بهبود عملکرد شناختی کمک می کند.»
در این تحقیقات، افرادی که به طور روزانه فعالیت بدنی متوسط یا شدید داشتند، در حافظه کاری (نگهداری اطلاعات کوتاه مدت) و حافظه رویدادی (بازیابی تجارب گذشته) عملکرد بهتری از خود نشان دادند. همچنین، خواب بیشتر به طور کلی با تقویت این دو نوع حافظه و افزایش سرعت واکنش به محیط همراه بود، به این معنی که افراد توانستند با سرعت بیشتری به محرک های اطراف پاسخ دهند.
برعکس، صرف زمان طولانی تر از حد معمول در حالت نشسته با کاهش عملکرد حافظه کاری در روز بعد ارتباط داشت.
علیرغم اینکه این تحقیق ارتباط میان ورزش و خواب را با بهبود کوتاه مدت عملکرد شناختی نشان می دهد، هنوز مشخص نیست که آیا این اثرات موقتی می توانند به سلامت شناختی درازمدت کمک نمایند یا خیر. شواهد متعددی حاکی از آن است که فعالیت بدنی می تواند روند کاهش شناختی را کند کرده و خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد، اما این مسئله کماکان در حال بررسی است.