پژوهشگران موفق به احیای بذرهای یک گیاه ناشناخته با قدمتی نزدیک به هزار سال شدند که در دهه ۱۹۸۰ در یک غار واقع در بیابان یهودیه در اسرائیل کشف گردید.
تحقیقات رادیوکربن نشان می دهد که این بذر از ۱۰۰۰ سال پیش به جای مانده و مطالعات «دی ای ان» نیز تأیید کرده اند که این بذر متعلق به درختی است که دیگر امروزه وجود ندارد، اما نام آن در متون مقدس به چشم می خورد.
این گیاه ناشناخته که «شِبا» (Sheba) نامگذاری شده، مطالعه ها حاکی از آن است که از نظر ساختاری به درختان خانواده «بلسان» (Commiphora) شباهت دارد؛ این ارتباط از طریق توالی یابی «دی ان ای» و تحلیل های فیلوژنتیک نیز تأیید شده است.
اکنون تنها حدود ۲۰۰ گونه زنده از این خانواده در دسترس است که به طور عمده در آفریقا، ماداگاسکار و شبه جزیره عربستان رشد می کنند و به علت وجود صمغ معطرشان، اهمیت قابل توجهی در علوم گیاهی دارند.
با این حال، درخت «شِبا» در مقایسه با سایر نمونه های این خانواده، ویژگی های خاصی دارد که آن را متمایز کرده است.
سن بذر از کجا ریشه می گیرد، به دوره های ۹۹۳ تا ۱۲۰۲ میلادی باز می گردد و در طی ۱۴ سال اخیر، پژوهشگران توانسته اند این بذر را به درختی با ارتفاع حدود ۳ متر تبدیل کرده و ویژگی های آن را به طور دقیق توصیف نمایند.
به عقیده محققان، «شِبا» احتمالاً تجسمی از نژادی از درختان منقرض شده در نواحی شام جنوبی است که شامل اسرائیل معاصر، فلسطین و اردن می شود.
دکتر سارا سالون، رهبر این پروژه در موسسه پزشکی هداسا واقع در اسرائیل، نظری را مطرح کرد که می تواند «شِبا» به عنوان نمونه ای از بلسم یهودی یا «مرهم یهودی» محسوب شود؛ درختی که در دوران باستان به خاطر رایحه اش بسیار ارزشمند بوده. این درخت به طور گسترده توسط نویسندگان هلنیستی و رومیبیزانسی و همچنین قلم های تأثیرگذار از قرن چهارم قبل از میلاد تا قرن هشتم میلادی توصیف شده است.
با این حال، واقعیت نشان می دهد که درخت احیا شده «شِبا» هیچ گونه بویی تولید نمی کند و لذا فرضیه وجود ارتباط آن با مرهم تاریخی یهودی رد شد.
اکنون محققان به دنبال فرضیه جدیدی درباره هویت این نهال باستانی جوانه زده هستند؛ این که این درخت ممکن است نمایندگی از گیاهی باشد که صمغ «تسوری» (tsori) از آن استخراج شده و در متون مقدس به آن اشاره شده است.
مشخص شده که صمغ «تسوری» در کتاب مقدس به گیاهی محلی از منطقه قدیمی گیلاد، نزدیک به دریای مرده، نسبت داده می شود؛ مناطقی کوهستانی و جنگلی که در دوران باستان از ثروت زیادی برخوردار بوده است.
این نظریه که «شبا» ممکن است نمونه ای از درخت گمشده و ارزشمند باشد، با توجه به این نکته تقویت شده که البذر در غاری پیدا شده است که واقعاً در نزدیک دریای مرده قرار دارد.
تحقیقات فیتوشیمیایی انجام شده بر روی برگ ها و صمغ این درخت، نشان دهنده غنای آن از «تری ترپنوئیدهای» پنج حلقه ای است؛ ترکیبی که با خاصیت های بهبود زخم و ویژگی های ضد التهابی، ضدباکتری و ضدسرطانی مرتبط است.
محققان همچنین در برگ های «شبا» به مقدار قابل توجهی (۳۰ درصد) از اسکوالن پی بردند که یک ترکیب ارگانیک است که به طور معمول در محصولات مراقبت از پوست استفاده می شود.
حضور این بذر در غار نیز برای دانشمندان همچنان یک معما باقی مانده است. آنها گمان می کنند که ممکن است یک حیوان آن را به درون غار آورده باشد؛ در غیر این صورت این امکان وجود دارد که یک انسان عمداً آن را در آن مکان نگهداری کرده است.
یورونیوز