می خواهم شما را به یادگار پنج سال پیش برگردانم، به سوم دی ماه ۱۳۹۸، زمانی که خبر به پایان رسیدن فیلمبرداری اثر جدید حمید نعمت الله با نام «قاتل و وحشی» منتشر شد.
در این خبر تاکید شده بود: «فیلمبرداری «قاتل و وحشی» به دلیل مسائل مالی مدتی متوقف شده بود و به نظر می رسید که این فیلم به جشنواره نخواهد رسید، اما ناگهان در تاریخ دو دی ماه ۱۳۹۸، فیلمبرداری آن به اتمام رسید.»
با وجود اینکه فیلمبرداری این اثر به مدت پنج سال پیش به پایان رسید، اما حاشیه هایش هنوز در جریان است. فیلمی که هنوز موفق به اکران نشده و برای عدم نمایش آن هر کسی به دلایلی همچون موی لیلا حاتمی، عدم دریافت مجوز، عدم تایید و همچنین مسائل مالی اشاره می کند.
خلاصه ای از وقایع پیشین…!
فیلمبرداری «قاتل و وحشی» در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۹۸ شروع شد. این فیلم به کارگردانی حمید نعمت الله و با بازی لیلا حاتمی و امین حیایی قرار بود در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآید و تصور نمی شد که پس از گذشت پنج سال با این همه حواشی مواجه شود.
تقریباً سه ماه از آغاز فیلمبرداری «قاتل و وحشی» می گذشت که این فیلم فرم ثبت نام برای سی وهشتمین جشنواره فیلم فجر را کامل کرده بود. اما خبری منتشر شد مبنی بر اینکه فیلمبرداری به دلیل مشکلات مالی متوقف شده است. هرچند فردای آن روز، نعمت الله اظهار داشت که بیش از ۷۰ درصد فیلمبرداری انجام شده و کار در تهران ادامه دارد. به ادعای او، مشکلات مالی مطرح شده ناشی از برآورد هزینه ها بود و در این میان که شرایط فیلم همچنان نامشخص بود و امکان نرسیدن آن به جشنواره وجود داشت، روابط عمومی اعلام کرد فیلمبرداری «قاتل و وحشی» به طور کامل به پایان رسیده و اکنون آماده جشنواره است.
با وجود تلاش های نعمت الله برای آماده سازی فیلم جهت نمایش در جشنواره، با انتشار لیست آثار موجود در بخش سودای سیمرغ، نام این فیلم غایب بود. مشکل تنها مربوط به محتوای نمایش داده شده نیست، بلکه دبیرخانه سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر اعلام کرد که مشکلات حقوقی سبب شده تا فیلم «قاتل و وحشی» از ارزیابی هیئت این بخش حذف شود. بر اساس نظر معاونت نظارت و ارزیابی و خانه سینما (مراجع معتبر در زمینه تهیه کنندگی و مالکیت فیلم)، مشکلات مالکیتی پیرامون این فیلم وجود داشت.
همچنین دبیرخانه جشنواره اعلام کرد که آماده است در صورت رفع مشکلات فیلم، بار دیگر از هیئت دعوت کند تا در خصوص شایستگی حضور فیلم اظهار نظر کند و آن را به بخش مسابقه اضافه نماید.
چرا دیدن «قاتل و وحشی» در جشنواره فجر تا این حد دلهره آور به نظر می رسد؟
پس از اعلام دلایل عدم بررسی این فیلم توسط دبیرخانه، حمید نعمت الله در گفت وگوی خود با خبرآنلاین تصریح کرد که با وجود این بیانیه، نمی توان به حضور «قاتل و وحشی» در جشنواره فجر امیدی داشت. او افزود: «ما با آقای رنج کشان همکاری خوبی داشتیم و ایشان به وعده های مالی خود عمل کردند، اما روند پیش تولید و تولید به طول انجامید و هزینه ها افزایش یافت، به همین دلیل به دنبال سرمایه گذار جدید رفتیم، اما ورود آقای نادران وضعیت پروژه را پیچیده کرد. ایشان شرط گذاشت که نامش به عنوان تهیه کننده ذکر شود، اما در مقابل به تعهدات مالی اش عمل نکرد.»
در نهایت، این کارگردان با اشاره به دشواری ها و زحمات زیادی که برای ساخت «قاتل و وحشی» متحمل شده، امیدوار است که مشکلات فیلم حل شود تا بتواند این اثر را با کیفیت مطلوب به تماشای مخاطبان بگذارد.
درگیری که در سال ۱۴۰۰ بوجود آمد
زمان را به سمت سال ۱۴۰۰ می کشیم، جایی که واکنش های جدیدی بر سر این فیلم به وجود آمد. وقتی قرار شد شانس دوباره ای به «قاتل و وحشی» داده شود، نام این فیلم از سوی دبیر این دوره جشنواره به عنوان اثر حذف شده اعلام شد، جدالی که در همان زمان جنجال های زیادی را بدنبال داشت.
در پی دو سال بعد از آغاز جنجال ها در سال ۱۴۰۰، زمانی که حمید نعمت الله خبر از پر کردن فرم حضور در جشنواره داد، دبیرخانه مجدداً اعلام کرد که این فیلم از جشنواره حذف شده، زیرا بر اساس مستندات موجود، «قاتل و وحشی» ساخته نعمت الله قبل از سال ۱۳۹۹ تولید شده بود و بنابراین از نظر قانونی امکان حضور en جشنواره چهلمین فیلم فجر را نداشته است.
پس از آنکه دبیر جشنواره فجر، پر کردن فرم جشنواره سال های گذشته را دلیل اعلام نبودن فیلم «قاتل و وحشی» در جشنواره عنوان کرد، روابط عمومی این فیلم، استدلال دبیر را مغایر با آیین نامه دانست. بعد از این ماجرا، همایون اسعدیان که در سی و هشتمین جشنواره عضو هیئت بود، توضیحاتی ارائه داد و گفت که این فیلم در آن دوره هیچ وقت بررسی نشد. او همچنین خاطرنشان کرد: «هیئت جشنواره در سال ۹۸ فیلم «قاتل و وحشی» را دید، اما برخی از بخش های آن آماده نبود و نسخه کامل را به ما ارائه ندادند. با این حال هرچند ما فیلم را در آن زمان دیدیم، اما چون دبیر آن دوره به دلایل اختلافات بین تهیه کننده و سرمایه گذاران اعلام کرد که هیچ بررسی صورت نگیرد، هیچ نظری هم درباره آن ارائه نشد.»
او گفت: «بدون هیچ سند مکتوبی مبنی بر ارزیابی یا امتیازدهی به فیلم «قاتل و وحشی» به هیچ عنوان در دسترس نیست.»
دبیرخانه نیز به منظور رد نظرات اسعدیان، اسنادی منتشر کرد و بیانیه ای منتشر ساخت که بر اساس آن اعلام کردند: «در سال ۱۳۹۸، نسخه ای از فیلم «قاتل و وحشی» با مدت زمان ۱۵۶ دقیقه به دبیرخانه ارائه شده که در سه دقیقه پایانی، کارگردان به تشریح نماهای پایانی فیلم پرداخته است. تمام اعضای هیئت سی و هشتمین جشنواره این نسخه را بازبینی کردند و صورتجلسه آن را امضا کردند، اما به دلیل مشکلات مالکیتی، دبیر وقت جشنواره تصمیم به کنار گذاشتن آن گرفت. همچنین این فیلم در سال ۱۳۹۹ نیز برای جشنواره فجر ثبت نام کرده بود، اما به دلیل عدم صدور پروانه نمایش، این درخواست رد شده بود.»
چرا دیدن «قاتل و وحشی» در جشنواره فجر این قدر دلهره آور به نظر می رسد؟
در این میان، جواد طوسی، منتقد سینما، اظهار داشت که یکی از دلایل اصلی برای عدم نمایش این فیلم، تنها مشکل مالکیت نیست، بلکه مسائل مربوط به نمایش موی لیلا حاتمی نیز در این قضیه تأثیر دارد.
مصطفی کیایی که در هیئت سی و هشتمین جشنواره قرار داشت، نسبت به این مسائل واکنش نشان داد و گفت: «فیلم «قاتل و وحشی» از لحاظ قانونی هیچ مانعی برای حضور در جشنواره ندارد، زیرا اگر چنین بود دبیر سال گذشته تلاش نمی کرد تا فیلم را به ما نشان دهد، اما این امر به خاطر مشکل پروانه نمایش ناموفق ماند. ما تا آخرین روز در انتظار بودیم، اما سرانجام نتیجه نداد. دست کم دبیر جشنواره می داند که چه قوانینی برای جشنواره وجود دارد.»
درگیری ها به حدی بود که درخواست پروانه نمایش هم مطرح نشد
در آن زمان، محمدرضا فرجی، مدیرکل نظارت بر عرضه و نمایش فیلم سازمان سینمایی، درباره «قاتل و وحشی» گفت: «تهیه کننده این فیلم از تاریخ یکم بهمن سال گذشته تاکنون تقاضای تنظیم مجدد پرونده جهت صدور پروانه نمایش را ارائه نکرده است.»
وی ادامه داد: «پروانه ساخت این فیلم در تاریخ ۲۲ آبان سال ۱۳۹۷ صادر و تا سال ۹۸ چندین بار تمدید شده است.»
او افزود: «این فیلم برای اولین بار در تاریخ یکم بهمن سال گذشته (۱۳۹۹) در شورای ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی بازبینی شد و در هر دو بار، نیاز به اصلاح داشت، اما از آن زمان تهیه کننده هنوز درخواستی جهت صدور پروانه نمایش به سازمان سینمایی ارائه نکرده است.»
مدیرکل نظارت بر عرضه و نمایش فیلم تصریح کرد: «بیش از همه زمان فیلم «قاتل و وحشی» درگیر دعواهای حقوقی و اختلافات تهیه کنندگی بوده و در مراحل قضایی حل و فصل شده است، تا بتوانند برای درخواست رسمی به شورا مراجعه کنند.»
وی در پایان گفت: «در تاریخ یکم بهمن سال گذشته که فیلم به شورا ارائه شد، به دلیل اصلاحات دچار تأخیر شد و در تاریخ پنجم بهمن، مجدداً به شورا ارائه شد که باز هم با مشکلات قبلی مواجه گردید و مورد تأیید شورای بازبینی قرار نگرفت.»
یک سانس در کوچکترین سالن!
با تمام این اوضاع در چهل و سومین دوره جشنواره فیلم فجر، در حالی که این دوره زیر نظر منوچهر شهسواری برگزار می شود، حمید نعمت الله نیز خواهان حضور فیلم «قاتل و وحشی» در این جشنواره بود. به نظر می رسد مشکل توقیف این فیلم همچنان پابرجاست. نعمت الله در یادداشتی که منتشر کرد، از مسئولان جشنواره خواست که این فیلم را حداقل یک سانس در کوچکترین سالن جشنواره به نمایش بگذارند. در متن این یادداشت چنین آمده: «با گذشت شش سال از ساخت «قاتل و وحشی» و بلاتکلیفی در صدور مجوز نمایش، با وجود پیگیری و درخواست های مکرر من، همچنان از اکران این فیلم جلوگیری می شود. با توجه به تلاش برای حفظ کنجکاوی مخاطب از سایه توقیف، تصمیم دارم این خواسته را عمومی کنم و درخواست می کنم که فیلم «قاتل و وحشی» حداقل یک سانس در کوچکترین سالن جشنواره اکران گردد.»