برخلاف برخی گمانه زنی ها در خصوص موقعیت جدید برای پایتخت، این طرح در حال حاضر در مرحله تفکر و بررسی قرار دارد و هنوز محل مشخصی برای آن تعیین نشده است. افزون بر این، با توجه به عدم وجود بودجه دولتی کافی برای این پروژه کلان، احتمالاً از سرمایه گذاری های بخش خصوصی برای انتقال پایتخت بهره گیری خواهد شد.
موضوع ساماندهی، تمرکززدایی و امکان سنجی برای انتقال پایتخت با مصوبه رئیس دولت به وزارت راه و شهرسازی ابلاغ شده است. طبق این مصوبه، وزارت راه و شهرسازی موظف است تا این طرح را در همکاری با سایر نهادها و با کمک مشاور بین المللی معتبر آماده کند و نتایج آن را به دولت ارائه دهد.
در شهریورماه سال جاری، مسعود پزشکیان رئیس جمهور با اشاره به مشکلات و محدودیت های شهر تهران مانند کمبود منابع آب، پدیده نشست زمین و آلودگی هوا، اظهار داشت: «باید مرکزیت اقتصادی و سیاسی کشور را به سمت جنوب و نزدیک دریا منتقل کنیم». پس از این اظهارات، محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور از سوی پزشکیان برای بررسی طرح انتقال پایتخت مأمور شد.
شایعه انتقال پایتخت به مکران چگونه شکل گرفت؟
در ادامه، سخنگوی دولت از تشکیل دو شورا برای بحث در مورد انتقال پایتخت خبر داد و به بررسی پتانسیل های اقتصادی در منطقه مکران اشاره کرد. اظهارات فاطمه مهاجرانی به گونه ای برداشت شد که نشان دهنده انتقال پایتخت به مکران است. او در این راستا تصریح کرد: «من بیان نکردم که پایتخت به مکران خواهد رفت؛ بلکه اشاره کردم که دو شورا یکی برای بررسی مشکلات پایتخت کنونی و دیگری برای بررسی مزیت های قابل توجه اقتصاد دریامحور در مکران تشکیل شده است؛ این حرف ها دلیلی بر انتقال پایتخت به مکران نیست».
با این حال، به نظر می رسد که انتشار شایعه در مورد انتقال پایتخت به مکران، موجب تغییر قیمت ها در بازار زمین و مسکن در چابهار و مکران گردیده است؛ در حالی که هنوز هیچ نقطه ای به عنوان پایتخت جدید تثبیت نشده است.
امکان سنجی انتقال پایتخت با کمک مشاور بین المللی با تجربه
در این زمینه، یک مقام سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده است که هنوز پژوهش جامعی در خصوص انتقال پایتخت سیاسی انجام نشده و کارهای در حال انجام در حد تفکر و بررسی است. سیدجعفر حسینی بر ضرورت حضور یک مشاور بین المللی با تجربه برای انجام امکان سنجی انتقال پایتخت سیاسی تأکید کرده است.
رئیس امور آمایش و توسعه منطقه ای سازمان برنامه و بودجه کشور بیان کرد: تمام ارکان دولت نیز تأکید دارند که این پروژه نباید از منابع عمومی و دولتی تأمین شود، چرا که این طرح، پروژه ای با هزینه های بالا است و دولت از منابع لازم محروم است.
لزوم دریافت پیشنهادات سرمایه گذاری از بخش خصوصی
وی در توضیحات خود افزود: اگر بخش های خصوصی توانمندی دارند که قادر به اجرای این پروژه هستند، می توانند پیشنهادات خود را ارائه دهند و حتماً به همراه بررسی ها، پیشنهادات بخش خصوصی نیز مورد توجه قرار گیرد. چرا که تا به امروز هیچ بخش خصوصی به طور بالقوه آماده سازی خود را اعلام نکرده است.
حسینی ادامه داد: تمامی صاحب نظران متفق القول هستند که تهران فعلی با توجه به چالش هایش نیاز به توجه خاصی دارد و باید تصمیمات جدی برای رفع مشکلات آن اتخاذ شود. سازمان برنامه و بودجه بر این عقیده است که ساماندهی و تمرکززدایی از تهران و اجرای اصول آمایش سرزمین باید با جدیت بیشتری در تهران نسبت به دیگر شهرها دنبال شود. زیرا ظرفیت زیستی تهران به سرانجام رسیده و این شهر هم اکنون با مجموعه ای از معضلات روبرو است. بنابراین، آنچه که شورا باید در دستور کار خود قرار دهد، بررسی موضوع تمرکززدایی و ساماندهی و مطالعه امکان سنجی انتقال پایتخت سیاسی با همکاری مشاور بین المللی خواهد بود.