عدم توازن در عرضه بنزین و کسری بودجه، به علاوه زیان های انباشته پالایشگاه ها، تأثیر قابل توجهی بر کیفیت بنزین تولید شده داشته است. در ماه های اخیر، گزارش های هشداردهنده ای از توزیع بنزین نامرغوب، به ویژه نوعی بنزین با عنوان «بنزین پتروشیمی» به گوش رسیده که به طور خاص به افغانستان صادر می شد. اما اخیراً، طالبان این واردات را ممنوع کرده و محموله های ارسال شده را بازپس فرستاد.
مسئله کیفیت پایین بنزین تولیدی در ایران، موضوعی است که سال هاست در حال بحث و گفتگو است. سازمان ملی استاندارد، سازمان حفاظت محیط زیست و برخی نهادهای بخش خصوصی بارها کیفیت پایین بنزین ایران را مورد انتقاد قرار داده اند، در حالی که مقامات وزارت نفت این اظهارات را رد کرده و تأکید دارند که بنزین ایران مطابق با استانداردهای اروپایی است.
طی ۲۱ سال گذشته، تنها یک پالایشگاه جدید در کشور تأسیس شده و در حال حاضر در برخی روزها، مصرف بنزین به بیش از ۱۴۲ میلیون لیتر در روز می رسد. مشکلات مالی در برنامه ریزی بودجه کشور، روند واردات بنزین باکیفیت را با چالش های جدی روبه رو کرده است. این امر، موجب افزایش بحران واردات خاموش بنزین پتروشیمی با کیفیت پایین به بازار داخلی شده است. کارشناسان بر این باورند که ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک و پارافینی موجود در این بنزین به شدت مضر و سرطان زا هستند.
یasha مخدومی، رئیس انجمن رادیوآنکولوژی ایران، در گفتگو با آفتاب نیوز در رابطه با ترکیبات بنزین پتروشیمی بیان کرد: ترکیبات بنزن که بخشی از هیدروکربن های آروماتیکی در بنزین پتروشیمی است، به عنوان مواد کارسینوژن (Carcinogen) طبقه بندی می شوند و به شدت سرطان زا هستند. این ترکیبات در واقع در هر نوع سوختی وجود دارند، حتی در بنزین و گازوئیل معمولی، اما در بنزین های بی کیفیت، مقدار آنها بیشتر و به تبع، خطر سرطان زایی نیز به طور قابل توجهی افزایش می یابد.
این پژوهشگر در حوزه سرطان افزود: تحقیقات متعددی درباره آلودگی هوای ناشی از سوخت های فسیلی انجام شده و ارتباط آنها با بیماری های سرطان زا به وضوح اثبات شده است. شدت آلودگی هوا و استفاده از سوخت های بی کیفیت نیز به این مسئله دامن زده است. به همین خاطر، کشورهای پیشرفته به تدریج به سمت استفاده از بنزین های با کیفیت یورو ۴ و ۵ و در نهایت خودروهای برقی حرکت کرده اند. جذب این ترکیبات در سیستم تنفسی و ورود مواد موجود در سوخت های بی کیفیت به سیستم خونی ما، می تواند موجب بروز بیماری های متنوعی همچون سرطان شود. در این میان، شهروندانی که به عنوان مثال سیگاری هستند، با قرار گرفتن در معرض این مواد، شدت مشکلات بهداشتی را تشدید می کنند. سرطان های خون و ریه، دو نوع سرطانی اند که به خاطر این مواد و عوامل آلوده کننده به آنها مرتبط اند.
مخدومی همچنین تصریح کرد: اگرچه در ۵۰ سال گذشته، بیشتر جمعیت ایران در روستاها سکونت داشتند، اما اکنون اکثریت مردم در شهرها زندگی می کنند و آلودگی های محیطی و آلاینده های هوا، ریسک ابتلا به انواع سرطان را افزایش داده اند. هیدروکربن های نسوخته در کنار عواملی چون تغذیه ناکافی نیز تأثیرگذار هستند و دسترسی شهروندان به بیماری های مختلف سرطان را تسهیل کرده اند. برای پیشگیری، شهروندان باید به جز فعالیت بدنی و ورزش، استرس را نیز کنترل کنند و تا حد امکان از محیط های آلوده دوری گزینند. همچنین، سبک زندگی سبز و پرهیز از مواد فرآوری شده و آلودگی های هوا باید مد نظر قرار گیرد و سیاستگذاران نیز باید اقداماتی برای افزایش سهم انرژی های پاک در نظر بگیرند.