اصفهان در معرض تهدید جدی فرونشست قرار گرفته است. بناهای تاریخی این شهر با ترک های متعددی مواجه شده و مسجد سید اصفهان در خطر تقسیم شدن به دو نیم است. به جز نواحی جنوبی شهر که آثار فرونشست در آن کمتر دیده می شود، دیگر مناطق اصفهان به شکل واضحی با این پدیده درگیر هستند. در عین حال، اقدامات لازم برای مقابله با این وضعیت به خوبی انجام نشده است.
در گزارشی نوشت: بهرام نادی، عضو هیئت مدیره دانشگاه، در خصوص اثرات فرونشست بر سازه های تاریخی اصفهان اظهار داشت: اگر به بررسی آسیب های ظاهری بناها بپردازیم، می توان گفت که مسجد سید اصفهان بیشترین آسیب را دیده است. این مسجد در حال تقسیم شده است. در قسمت جنوبی مسجد، خطی مشهود وجود دارد که به سمت شرق و غرب امتداد یافته و تقریباً نیمی از گنبد را فراگرفته است. تمامی این نشانه ها حاکی از فرونشست هستند، زیرا ترک ها به وضوح از زمین نشات گرفته اند. جلوگیری از تشدید این وضعیت دشوار است و نیاز به مدیریت منابع آب زیرزمینی داریم. همچنین، هزینه های مربوط به اقدامات حفاظتی و ترمیمی نیز بسیار بالا است. در مورد مسجد سید، نگهداری و مرمت به خوبی انجام نشده است.
نادی همچنین در خصوص تأثیر فرونشست بر میدان نقش جهان و مساجد اطراف آن گفت: مسجد جامع عباسی و میدان نقش جهان پس از مسجد سید در وضعیت خطر قرار دارند. این وضعیت به ویژه در کج شدن ستون های شرقی و غربی گنبد مسجد جامع مشهود است. این ستون ها تا ۵ سانتیمتر در یک سمت و ۸ سانتیمتر در سمت دیگر انحراف پیدا کرده اند که منجر به شکاندن پی های سنگی شده است. هرچند مسجد شیخ لطف الله آسیب های کمتری دارد، ولی ترک هایی در طبقه دوم آن قابل مشاهده است. در ورودی بازار قیصریه نیز نشانه هایی از ترک ها دیده می شود و سازه های میدان نقش جهان تحت تهدید هستند. مسجد حکیم نیز ترک هایی را تجربه کرده است. در مناطق جنوبی اصفهان شواهد کمتری از فرونشست وجود دارد، زیرا سنگ بستر در ارتفاع بالاتری قرار دارد و این نواحی کمتر مستعد فرونشست هستند.
وی افزود: مسجد جامع عتیق نیز در معرض فرونشست قرار دارد. در دیواره غربی گنبد تاج الملک ترک هایی مشاهده شده است. نیز دو گنبد نظام الملک در سمت جنوب این مسجد قرار دارند و گنبد تاج الملک نیز در شمال آن واقع شده است. منارهای ساربان و دارالضیافه نیز در منطقه ای با ریسک فرونشست قرار دارند.
نادی در مورد اقدامات موجود برای جلوگیری از فرونشست در اصفهان یادآور شد: تا به امروز هیچ اقدام معناداری برای جلوگیری از فرونشست در بناهای تاریخی صورت نگرفته است. اقداماتی که در حال حاضر انجام می شوند هیچ اثر مثبتی بر جلوگیری از فرونشست ندارند. حفاری پایه و قرار دادن پروفیل نمی تواند از فرونشست جلوگیری کند. نمی توان به طور دقیق برآورد هزینه ای انجام داد، اما هزینه های مالی زیادی برای جلوگیری از این پدیده لازم است. اگر نتوانیم مدیریت منابع آب را به درستی انجام دهیم، اوضاع به همین شکل باقی خواهد ماند.
نادی همچنین درباره وضعیت سی و سه پل گفت: این پل نیز در قسمت های شرقی و غربی دچار ترک هایی شده است؛ نوسان سطح آب در رودخانه تأثیر منفی بر سی و سه پل داشته است. تغییرات جریان زاینده رود بر وضعیت پل اثر گذاشته، اما به طور کلی نگرانی جدی درباره سی و سه پل وجود ندارد، در حالی که وضعیت مسجد سیده واقعاً نگران کننده است. شرایط شهر کاشان نیز به طور مشابه با اصفهان است.
۲۳۳۲۱۷