تحقیقات اخیر بر روی غبار سیارکی به نام «بنو» نشان داده است که این ذرات خاک فضایی محتوی ترکیبات شیمیایی هستند که امکان چینش حیات را دارند.
نمونه ای از این خاک فضایی که به دست آمده از فضاپیمای ناسا و به زمین آورده شده، شامل ترکیب غنی از عناصر معدنی متنوع و همچنین ترکیبات آلی می باشد.
از جمله ترکیبات شناسایی شده در این نمونه، اسیدهای آمینه هستند که اصلی ترین سازنده های پروتئین ها به شمار می روند. به علاوه، در این نمونه، بازهای نوکلئوتیدی نیز کشف شده اند که اجزای بنیادی زنجیره دی ان ای به شمار می آیند.
این دستاوردها به معنای این نیست که در سیارک بنو حیات وجود داشته است، بلکه ممکن است فرضیه ای را پشتیبانی کند که طبق آن، سیارک ها در دوران های بسیار دور با زمین برخورد کرده و مواد حیاتی را به سیاره ما منتقل کرده اند.
دانشمندان بر این باورند که این ترکیبات می توانسته اند به شیوه ای مشابه، به دیگر سیارات موجود در منظومه شمسی نیز برسند.
پروفسور سارا راسل، کارشناس مواد معدنی کیهانی در موزه تاریخ طبیعی لندن می گوید: «آنچه از این مواد آموخته ایم، شگفت انگیز است.»
«این مواد اطلاعات بسیار زیادی درباره ریشه و آغاز حیات ما ارائه داده و ما را در پاسخ به سوالات اساسی درباره منشأ زندگی یاری کرده اند. چه کسی نیست که بخواهد بداند حیات چگونه آغاز شده است؟»
نتایج این تحقیق در دو مقاله در مجله نیچر منتشر شده است.
اقدام به جمع آوری نمونه هایی از سیارک بنو یکی از جسورانه ترین مأموریت هایی است که ناسا تا به امروز انجام داده است.
فضاپیمای «اُسیریس رکس» در مأموریت سال ۲۰۲۳ با گشودن بازوی رباتیک خود و با استفاده از آن از سیارکی با عرض حدود ۵۰۰ متر نمونه برداری کرده و آن را داخل کپسولی حفاظتی قرار داده و به زمین بازگشت.
این فضاپیما تقریباً ۱۲۰ گرم از این خاک تیره را به زمین آورد و پس از آن، این نمونه میان پژوهشگران در سرتاسر جهان توزیع شد. اگرچه ممکن است مقدار کمی به نظر برسد، اما همین حجم اندک سرشار از اطلاعات ارزشمندی است.
پروفسور راسل، که این خاک سیاه را مورد آزمایش قرار داده، می گوید: «هر دانه ریز این خاک اطلاعات تازه ای درباره سیارک بنو به ما می دهد.»
دانشمندان بریتانیایی به اندازه یک قاشق چای خوری از این خاک را دریافت کرده اند.
پژوهش جدید نشان می دهد که این سنگ فضایی غنی از نیتروژن و ترکیباتی است که دارای کربن فراوانند.
در این نمونه همچنین ۱۴ اسید آمینه، از ۲۰ نوع اسید آمینه ای که در ساخت پروتئین های حیات روی زمین نقش دارند، و همچنین مولکول های حلقوی شکل که اجزای سازنده دی ان ای، یعنی آدنین، گوانین، سیتوزین و تیمین را می سازند، کشف شده است.
بررسی این نمونه، انواع مختلف مواد معدنی و نمک ها را شناسایی کرده که نشانه هایی از وجود آب در گذشته بر روی سیارک را نشان می دهد. علاوه بر آن، آمونیاک که برای انجام فرآیندهای بیوشیمیایی بسیار حیاتی است، نیز در این نمونه یافت شده است.
برخی از این مواد در سنگ های آسمانی که بر روی زمین فرود آمده اند نیز مشاهده شده اند، اما برخی دیگر از این ترکیبات پیش از این شناسایی نشده بودند.
پروفسور راسل اشاره می کند: «این نمونه به طرز شگفت انگیزی غنی است. مواد معدنی متعددی در آن موجود است که ما پیشتر در شهاب سنگ ها مشاهده نکرده بودیم; همچنین ترکیب هایی که تا کنون کشف نشده بودند. این پژوهش واقعاً هیجان انگیز بود.»
این تحقیق تازه مدارک بیشتری کاوش کرده که نشان می دهد سیارک ها در گذشته آب و مواد ارگانیک را به زمین آورده اند.
دکتر اشلی کینگ، از موزه تاریخ طبیعی بریتانیا توضیح می دهد: «در دوران های ابتدایی، منظومه شمسی بسیار ناآرام بوده و میلیون ها سیارک مشابه بنو در آن به سر می بردند.»
یکی از فرضیه های آغاز حیات در زمین حاکی از این است که این سیارک ها در مراحل ابتدایی زمین را بمباران کرده و موادی را فراهم کرده اند که باعث ایجاد اقیانوس ها و در نهایت شکل گیری حیات شدند.
اما این فقط زمین نبود که تحت تأثیر سقوط سنگ های آسمانی قرار گرفت؛ سیارک ها همچنین با سایر سیارات نیز برخورد کردند.
دکتر کینگ می گوید: «آنچه زمین را منحصر به فرد می کند این است که این سیاره تنها جایی است که حیات در آن یافت شده است. با این حال، ما می دانیم که سیارک ها این مواد اولیه کربن و آب را به سراسر منظومه شمسی انتقال داده اند.»
«یکی از پرسش های کلیدی که در پی پاسخ آن هستیم این است که آیا در دیگر نقاط منظومه شمسی، با وجود مهیا بودن شرایط، می تواند حیات مشابه آنچه در زمین مشاهده شده، وجود داشته باشد؟»
این پرسش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و دانشمندان همچنان در تلاش برای یافتن پاسخ به آن خواهند بود.
آن ها دهه ها تحقیق پیش رو دارند؛ هم بر روی غباری که از بنو آورده شده و هم در مناطق کیهانی اطرافی که هنوز نیاز به اکتشاف دارد.
بی بی سی