مریخ، که به عنوان سیاره سرخ در منظومه شمسی شناخته می شود، از زمان های قدیم توجه انسان ها را به خود جلب کرده است. رنگ متمایز و خونی آن الهام بخش افسانه ها و نام گذاری های مختلف بوده است. اما واقعاً چه عواملی موجب این رنگ قرمز شده اند؟ آیا این رنگ در طول تاریخ تغییر یافته است یا همیشه به همین شکل باقی مانده است؟
براساس گزارشی از گجت نیوز، اخیراً محققان در یک مطالعه جالب توجه به کشف های شگفت انگیزی دست یافته اند. نتایج این تحقیق که در نشریه معتبر Nature Communications منتشر شده، نشان می دهد که رنگ سرخ مریخ به دلیل شرایط خشک و اکسیداسیون سطحی نیست، بلکه ناشی از واکنش هایی در محیط های مرطوب می باشد. این کشف نه تنها تفکر ما را درباره تاریخ مریخ دگرگون می سازد، بلکه احتمال وجود حیات در گذشته این سیاره را نیز تقویت می کند.
تحلیل فرضیه های قدیمی و جدید نسبت به رنگ سرخ مریخ
مدت ها دانشمندان بر این باور بودند که وجود هماتیت (یک نوع اکسید آهن) در غبار مریخ، عامل رنگ سرخ آن است که در شرایط خشک و پس از ناپدید شدن آب بر روی این سیاره به وجود آمده است. مشاهدات به دست آمده از فضاپیماهای پیشین نیز این نظریه را تقویت می نمود.
اما تحقیق جدید این فرضیه را به چالش می کشد. محققان با بررسی جامع تر داده های فضاپیماهای مختلف و انجام آزمایش ها با غبار شبیه سازی شده مریخی، متوجه شدند که فِری هیدریت، نوعی دیگر از اکسید آهن که دارای آب است، با ویژگی های غبار مریخ سازگاری بیشتری دارد.
به عبارتی، رنگ سرخ این سیاره احتمالاً در زمانی شکل گرفته که مریخ دارای اقیانوس های سرد و مرطوب بوده است. این یافته شگفت انگیز نشان دهنده این است که مریخ امروزی، که اکنون سیاره ای خشک و بی آب به نظر می رسد، در گذشته ای نه چندان دور دنیایی پرآب و متفاوت بوده است!
این کشف نه تنها رنگ قرمز مریخ را روشن می سازد، بلکه سوالات جدیدی را درباره تاریخ این سیاره و احتمال وجود حیات مطرح می کند.
آدومس والانیناس، دانشمند سیاره شناس از دانشگاه براون و نویسنده اصلی این پژوهش، اظهار می دارد: یافته های ما سؤالات جدیدی را درباره گذشته مریخ ایجاد کرده است. ما هنوز نمی دانیم اولیه فِری هیدریت چه بوده و ترکیب شیمیایی دقیق جو مریخ در زمان تشکیل این اکسید و زمان وقوع اکسید شدن مریخ چه زمانی بوده است.
با این همه، نتایج جدید حاکی از آن است که مریخ در دوره هایی از تاریخ خود، تغییرات آبی (شرایط سرد و مرطوب با شیمی فعال) را تجربه کرده است، قبل از آنکه به وضعیت کنونی خود تبدیل شود. این موضوع محدودیت های جدیدی را در جدول زمانی ممکن بودن سکونت در مریخ به وجود می آورد و نشان می دهد که محیط های بالقوه ای وجود داشته که می توانستند میزبان حیات میکروبی باشند.
افق های تحقیقات مریخ
دانشمندان امیدوار هستند که مأموریت های آینده مانند مریخ نورد روزالیند فرانکلین از آژانس فضایی اروپا و مأموریت بازگرداندن نمونه های مریخی که توسط ناسا و آژانس فضایی اروپا انجام می گیرد، به سؤالات جدید پاسخ دهند و درک ما از گذشته مریخ را غنی تر کنند.
کالین ویلسون، دانشمند پروژه TGO و Mars Express از آژانس فضایی اروپا می گوید: برخی از نمونه های جمع آوری شده توسط مریخ نورد استقامت ناسا که منتظر بازگشت به Земین هستند، حاوی گرد و غبار می باشند. به محض بازگشت این نمونه های ارزشمند به آزمایشگاه، می توانیم به دقت اندازه گیری کنیم که غبار چه مقدار فری هیدریت دارد و این چه تداعی هایی برای درک ما از تاریخ آب (و احتمال حیات) در مریخ خواهد داشت.
کشف جدید در خصوص علت رنگ سرخ مریخ، به ما درک بهتر و عمیق تری از گذشته این سیاره و احتمال وجود حیات در آن می دهد. ممکن است سیاره سرخ امروزی، روزگاری به دنیایی آبی و پراز حیات تبدیل شده باشد. مأموریت های آینده مریخ، بدون شک اطلاعات ارزنده تری را در این زمینه به دست خواهند آورد و رازهای بیشتری از این همسایه سرخ را فاش خواهند کرد.