انسان قادر است به مدت سی روز بدون غذا زندگی کند، در حالی که بدون آب تنها برای سه روز می تواند دوام بیاورد؛ فقدان آب باعث اختلالات جدی در تنظیمات بدنی می شود.
همچنین نوزادان انسانی تقریباً ۸۰ درصد آب دارند. با بزرگ تر شدن انسان، این مقدار به تدریج کاهش می یابد تا به ۶۰ درصد می رسد.
در ادامه به برخی نکات مهم در خصوص نوشیدن آب اشاره خواهیم کرد.
رابطه چاقی با میزان آب بدن
از آنجا که سلول های چربی آب کمتری نسبت به دیگر سلول ها دارند، بدن افرادی که وزن کمتری دارند، مقدار آب بیشتری را در خود جای می دهد.
کدام قسمت از بدن بیشترین آب را دارد؟
برخی اعضای بدن مقادیر زیادی آب را در خود ذخیره کرده اند. تحقیقات نشان داده اند که زجاجیه چشم تقریباً ۹۹ درصد آب را شامل می شود، درحالی که ۸۰ درصد از ترکیب ماهیچه ها نیز به آب مربوط می شود.
چرا آب نوشیدنی ضروری است؟
یکی از راهکارهای بدن برای حفظ دمای مناسب، تعریق است که معمولاً منجر به از دست رفتن چیزی حدود دو لیتر آب در روز می شود. بدیهی است که در فصول گرم و مناطق با دمای بالا یا زمانی که منابع گرمایشی رطوبت هوا را می برند، نیاز بدن به آب افزایش می یابد.
همچنین کلیه ها که وظیفه ی دفع مواد زائد از بدن را از طریق ادرار دارند، نیاز شدید به آب دارند. در صورت کاهش آب بدن، رنگ ادرار ممکن است زرد شود و اگر رنگ آن به قهوه ای متمایل گردد، این نشانه ای خطرناک است که ممکن است به سلامت فرد آسیب برساند.
روده ها و بینی نیز آب مورد نیاز خود را از طریق دفع غذا و تنفس تأمین می کنند.
برای تامین نیاز ارگان های بدن به آب، هر فرد باید به طور ماهرانه ای روزانه حداقل یک و نیم تا دو لیتر آب یا مایعات بنوشد. متخصصان مختلف گاهی توصیه می کنند که مصرف دو تا سه لیتر مایعات در روز بهتر است. برخی نیز بر این باورند که در صورتی که فرد در فعالیت بدنی شدید باشد یا دما به واسطه تب، تهوع و اسهال بالا برود، نیاز به آب بیشتر می شود.
در عین حال، متخصصان بیان می کنند که برای جبران آب از دست رفته، نیازی به آب در خالص ترین شکل آن نیست و خوردن سوپ، میوه و سبزیجات نیز می تواند نیاز بدن به آب را تامین کند.
نشانه ها و عوارض کمبود آب در بدن
زمانی که بدن آب کافی در اختیار نداشته باشد، علائمی از خود نشان می دهد. وقتی دو درصد از آب بدن کاهش پیدا کند، فرد ممکن است احساس خستگی، خواب آلودگی و سردرد کند. اما کاهش بیش از هفت درصد آب بدن به شدت خطرناک است و باعث تند شدن نبض و به وجود آمدن سرگیجه می شود. این علائم نشان می دهند که بدن برای عملکرد صحیح خود به آب نیازمند است. اگر مقدار آب بدن بیش از دوازده درصد کاهش یابد، ممکن است جسم به شوک دهد یا حتی به کما برود.
نیاز مغز انسان به آب
مغز و طناب نخاعی هم بدون آب نمی توانند به عملکرد خود ادامه دهند. بدن ما حاوی بیش از ۱۴۰ میلی لیتر مایع مغزی و سلول های عصبی است که از آب تشکیل شده و به آن مایع مغزینخاعی گفته می شود. این مایع شفاف و بی رنگ در داخل مغز و نخاع انسان وجود دارد و به عنوان یک بالشتک محافظ، از مغز درون جمجمه محافظت می کند.
این بخش از مغز روزانه حدود نیم لیتر آب را مصرف می کند. به همین دلیل، اولین نشانه های کمبود آب در بدن شامل سردرد، مشکلات مخاطی، خشکی دهان و گلو و اختلالات بلع می شود.
از آنجا که در شرایط گرما و به سبب تعریق بالا، سیستم گردش خون ممکن است دچار اختلالی شود، فرد ممکن است تعادل خود را از دست بدهد. این علائم به وضوح نشان دهنده نیاز فوری بدن به آب هستند.
رابطه افزایش سن و نیاز به آب
تحقیقات نشان می دهد که با افزایش سن، حساسیت بدن نسبت به نیاز به آب کاهش می یابد و به عبارت دیگر، افراد کمتر متوجه نیاز خود به آب می شوند. بنابراین، افراد سالمند اغلب به میزان کافی آب نمی نوشند. کاهش مصرف آب در سنین بالاتر ممکن است به سرگیجه، اختلالات هوشیاری یا بیهوشی منجر شود و در موارد حاد ممکن است نیاز به تزریق سرم باشد.
چه زمانی بدن نیاز به آب بیشتری دارد؟
در صورت بروز تهوع یا اسهال، فرد باید بیش از یک و نیم لیتر آب در روز بنوشد. همچنین در مواقعی که فرد دارو مصرف می کند، نیاز به آب افزایش می یابد.
تورم پا یکی از عوارضی است که ممکن است ناشی از کم آبی بدن باشد. تجمع مایعات در یکی از اعضای بدن زمانی اتفاق می افتد که به دلیل اختلال در فعل و انفعالات شیمیایی، بدن نتواند به درستی ورود و خروج آب را تنظیم کند.