امیرعباس آذرم وند: پزشکیان فعالیت های خود را در پاستور در حالی آغاز نمود که تکیه گاه های او عمدتاً از میان اصلاح طلبان تشکیل می شدند. اما او تصمیم گرفت با شعار «وفاق» به برقراری همکاری با دیگر جناح ها پردازد. به نظر می رسد دست دوستی رئیس دولت چهاردهم به سمت دیگر جناح ها و جبهه پایداری دراز شده است، اما طرف مقابل تمایلی به ترک مواضع کنونی خود ندارد.
بیشتر بخوانید:
در مجلس، به ویژه نمایندگان اصولگرا و جبهه پایداری حضوری پررنگ دارند و بهارستان را به یکی از کلیدی ترین صحنه های مخالفت درون سیستمی با دولت تبدیل کرده اند. حامیان دولت متذکر می شوند که استیضاح همتی و برکناری ظریف، از جمله اقداماتی است که دیگر جناح ها علیه دولت به انجام رسانده اند.
این در حالی است که بخش قابل توجهی از تصمیم گیری های کشور به اعتراف دولتمردان و نمایندگان مجلس نه در بهارستان یا پاستور، بلکه در جلسات سران سه قوه انجام می شود. پزشکیان نیز به این نکته اشاره کرده و خاطرنشان ساخته است که سیاست گذاری ها از طریق مصوبات این جلسات انجام می گیرد. به این ترتیب، در شرایطی که مجلس وزرا را مورد بازخواست قرار می دهد، رئیس آنان یعنی قالیباف هم در جریان تمامی اقدامات صورت گرفته قرار دارد.
با توجه به اینکه در حال حاضر مذاکرات از دستور کار ایران خارج شده و به احتمال قوی در آینده ای نزدیک تحریم ها تشدید خواهند شد، همسویی در نظام حکمرانی و سیاست گذاری کشور بسیار حیاتی تر گشته است. با وضع دوباره فشار حداکثری، محدودیت های بیشتری بر اقتصاد تحمیل خواهد شد و تصمیماتی که به تصویب می رسند باید جامع تر و دقیق تر باشند تا بتوانند شدت فشارها را کاهش دهند و از بروز بی ثباتی های بیشتر جلوگیری کنند.
هادی حق شناس، استاندار گیلان، در خصوص چشم انداز اقتصادی ایران اذعان داشت: «امروز مشکلات اقتصادی و حتی راهکارهای حل آن به وضوح قابل شناسایی هستند، اما رفع این چالش ها به دلیل ابعاد بسیار وسیع آن ها دیگر در اختیار یک وزارتخانه یا سازمان خاص نیست. صریح تر بگویم، امروز حل مشکلات نیاز به همکاری میان سه قوه دارد.»
او افزود: «این همکاری تنها از طریق همفکری، استدلال و اقناع طرف های مختلف حاصل می شود و در نهایت باید راه کاری جامع و قابل توافق میان سه قوه پیدا شود. برای برون رفت اقتصاد ایران از شرایط کنونی، نیازمند اجماعی فرابخشگاهی هستیم تا تمامی مسئولان دولتی و فعالان غیردولتی را به همکاری وادار نماییم. همه اذعان دارند که تورم آسیب زا است، اما تک رقمی کردن آن تنها به عهده یک نهاد یا یک قوه نیست.»
مسعود پزشکیان پیش تر در دفاع از عملکرد تیم اقتصادی خود بیان کرده بود که تصمیم گیرندگان سیاست های اقتصادی، وزرا و مسئولان دولتی نیستند و هر مصوبه ای که به تصویب می رسد در جلسات سران سه قوه مورد تأیید قرار می گیرد. به عبارت دیگر، رئیس دستگاه اجرایی اعلام می کند که تصمیم های کشور در این جلسات رقم می خورد و وزرا تنها مجری این تصمیمات به شمار می آیند. در حالی که منتقدان عملکرد دولت تأکید می کنند که وزرای مرتبط با مسئله نیز در این جلسات حاضر شده و نقشی کلیدی در تصمیم گیری ها ایفا می کنند.
عضو هیات علمی دانشگاه در خصوص اهمیت اجماع در نظام تصمیم گیری یادآور شد: «اجماع باید بر مبنای راهکارهای خروج از وضعیت فعلی شکل بگیرد، زیرا همان طور که اشاره کردم، اکنون همگی اعتقاد دارند که مشکلاتی نظیر تورم، بیکاری، نبود سرمایه گذاری کافی و رشد ناچیز وجود دارد، اما آنچه که در ابهام است، روش های خروج از این وضعیت است. هر اقدامی که در دستور کار قرار گیرد، عوارض خاص خود را به دنبال دارد و باید در آغاز به این عوارض نیز توجه شود.»
به اعتقاد این کارشناس اقتصادی، مسائل اساسی کشور شامل تورم بالا، ناکامی در جذب سرمایه گذاری، ناترازی های فزاینده و گسترش فقر عمومی است.
دلایل متعددی برای برکناری زودهنگام عبدالناصر همتی از وزارت اقتصاد مطرح می شود که از آن جمله می توان به اختلافات او با جناح اصولگرا و برخی نمایندگان مجلس اشاره کرد. جالب آنکه برخی کارشناسان بر این عقیده اند که علی رغم اینکه همتی با حذف سامانه نیما خطایی بزرگ را مرتکب شد، علت اصلی برکناری او ناتوانی اش در ایجاد همسویی میان نهادها و افراد تاثیرگذار در تصمیم گیری های اقتصادی بوده است. به همین خاطر استیضاح او را نوعی استیضاح سیاسی قلمداد می کنند.
حق شناس افزود: «بر این اساس، وزیر آینده امور اقتصاد و دارایی باید توانایی ایجاد اجماع و اقناع در نهادها و قوای مسئول کشور را داشته باشد. کشور در شرایط خاصی است که وزیر اقتصاد تنها فرمانده اقتصادی دولت نیست و باید با طرح پیشنهادات و بحث ها در جلسات تصمیم گیری سران قوا، زمینه ایجاد اجماع و نزدیکی بیشتر را فراهم کند. اگر وزیر ی قادر به ایجاد اجماع نباشد یا زمینه ای برای همسویی میان قوا فراهم نشود، مشکلات کنونی در آینده نیز ادامه خواهد داشت.»
۲۲۳۲۲۹