پیام‌های اقتصادی مسکو به دمشق/ فروش نفت و گازوئیل در زیر影 تحریم‌های ایالات متحده

مرجان احمدی: روسیه افزایش صادرات نفت خود را از بندر مورمانسک واقع در قطب شمال به بندر بانیاس در سوریه اعلام کرده است. این خبر جدیداً از سوی رویترز و بر اساس اطلاعات دریافتی از حمل‌ونقل دریایی منتشر شده است.

با اینکه مردم سوریه به‌دلیل حمایت بی‌قید و شرط کاخ کرملین از بشار اسد و دولت او، و همچنین به خاطر اعطای پناهندگی به اسد و همسرش نسبت به روسیه احساس خوشایندی ندارند، اما احمد الشرع و دیگر افراد حاضر در مدیریت کشور به‌خوبی واقف به این موضوع هستند که نباید حمایت کشورهای منطقه، به‌ویژه روسیه، را از دست بدهند.

بدون شک، ولادیمیر پوتین در طول یک دهه جنگ داخلی در سوریه نقشی کلیدی در حمایت از نظام اسد ایفا کرد. پایگاه‌های نظامی روسیه در سواحل سوریه، نه‌تنها زمینه گسترش نفوذ مسکو به دریای مدیترانه و شمال آفریقا را فراهم ساخت، بلکه این امکان را به روسیه داد تا مواضع شورشیان، از جمله هیئت تحریرالشام که هم‌اکنون در قدرت قرار دارد، را مورد هدف حملات هوایی قرار دهد. پس از فرار بشار اسد از کشور، او به مسکو پناه برد؛ جایی که به‌نظر می‌رسد بخشی از برنامه‌ریزی‌های آینده سوریه از آن نقطه هدایت می‌شود.

منافع مشترک روسیه و سوریه در انتقال انرژی

گزارش‌ها حکایت از آن دارد که نفتکش «میتزل»، که تحت تحریم‌های ایالات متحده است، حدود ۱۴۰ هزار تن نفت خام روسی را از بندر مورمانسک بارگیری کرده و به مقصد بندر بانیاس سوریه منتقل نموده است.

اطلاعات دریافتی از گروه مالی بورس اوراق بهادار لندن و بازرگانان نشان می‌دهد که نفتکش‌های «ساکینا» و «آکواتیکا» در ماه مارس محموله‌های نفتی را از روسیه به سمت سوریه برداشت کرده‌اند و همچنین نفتکش «سابینا» نیز در ماه آوریل یک محموله نفت ارسال کرده است.

مجموع نفت صادراتی روسیه به سوریه در سال جاری به حدود ۳۵۰ هزار تن، که معادل تقریبی ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه است، رسیده است. علاوه بر این، تحریم‌های ایالات متحده علیه گازپروم نفت و شرکت‌های حمل‌ونقل نفت روسیه باعث شده تا مسکو به دنبال خریداران جدید برای نفت خود باشد.

علاوه بر نفت خام، روسیه در سال جاری مقادیر قابل توجهی گازوئیل نیز به سوریه ارسال کرده است. وزارت نفت سوریه در ماه آوریل اعلام کرد که فعالیت پالایشگاه «بانیاس» پس از دریافت محموله‌های جدید نفتی دوباره آغاز شده است.

سوریه تلاش دارد تا برای تأمین نیازهای پالایشگاه‌های خود به محموله‌های نفتی دست یابد، زیرا تولید نفت در این کشور با مشکلات جدی مواجه است. پالایشگاه بانیاس، بزرگ‌ترین پالایشگاه داخل سوریه، در دسامبر ۲۰۲۴ به دلیل کمبود نفت فعالیتش را متوقف کرد.

دریافت خسارت یا تأمین منافع؟

تجارت میان دو کشور به ارسال نفت و گازوییل محدود نمی‌شود و مسکو در ماه‌های اولیه به تزریق نقدینگی به سوریه پرداخته و هواپیمای حامل اسکناس به دمشق فرستاد.

در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۴۰۳ (۱۲ فوریه ۲۰۲۵)، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، با ابومحمد الجولانی (احمد الشرع)، رهبر تحریر الشام و رئیس دولت انتقالی سوریه، گفت‌وگویی ترتیب داد. در این مکالمه، کرملین اعلام کرد که پوتین بر حمایت روسیه از حاکمیت و یکپارچگی سوریه تأکید داشته و از آمادگی مسکو برای کمک به ارتقا شرایط اقتصادی و ارائه خدمات بشردوستانه خبر داده است. این نخستین تماس رسمی میان طرفین پس از سقوط رژیم بشار اسد بود که در آن به ادامه گفت‌وگوها و همکاری‌های دوجانبه توافق شد. قبلاً، در تاریخ ۹ بهمن ۱۴۰۳ (۲۸ ژانویه ۲۰۲۵)، هیئتی عالی‌رتبه روسی برای نخستین بار پس از تغییر قدرت در سوریه به دمشق وارد شد.

وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد این هیئت با مقامات ارشد دولت انتقالی، از جمله احمد الشرع، رئیس دولت موقت، اسعد الشیبانی، وزیر خارجه، و ماهر الشرع، وزیر بهداشت، گفتگو کرده است. در این نشست، مسکو حمایت خود را از وحدت و حاکمیت سوریه اعلام کرده و آمادگی خود را برای کمک به بازسازی این کشور به نمایش گذاشت. همچنین، دو طرف تأکید بر تداوم روابط دوجانبه و همکاری‌های چندجانبه داشتند.

دمشق تلاش نموده تا مذاکرات با مسکو را به‌عنوان تلاشی جهت جبران خسارات ناشی از حملات هوایی روسیه که در سال‌های گذشته با هدف حمایت از نظام بشار اسد انجام می‌شد، معرفی کند. برخی منابع گزارش کرده‌اند که مذاکرات‌کنندگان سوری در گفت‌وگوهای اخیر اظهار داشته‌اند که دولت جدید خواستار بازپس‌گیری وجوهی است که در سال‌های گذشته به روسیه منتقل گردیده است.

بر اساس سوابق گمرکی، بانک مرکزی سوریه بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ تقریباً ۲۵۰ میلیون دلار به یک بانک دولتی در مسکو منتقل کرده است.

علاوه بر این، گزارشی که در سال ۲۰۱۹ از سوی سازمان ضدفساد گلوبال ویتنس ارائه شده، نشان‌دهنده این است که اعضای خانواده اسد که ثروت خود را عمدتاً از طریق انحصارات تجاری و دریافت رشوه به دست آورده‌اند، بیش از ۴۰ میلیون دلار به خرید آپارتمان‌های لوکس در برج‌های مسکو اختصاص داده‌اند.

بدون تردید، یک توافق کلی میان روسیه و سوریه قادر است بسیاری از روابط سنتی میان دو کشور، که در سال‌های پیش از کنفدراسیون نظامی ایجاد شده بود، دوباره احیا کند. در زمان حکومت بشار اسد، سوریه به‌عنوان یکی از وفادارترین مشتریان تسلیحاتی روسیه شناخته می‌شد و در عوض، روسیه نیز یکی از شرکای تجاری کلیدی این کشور به شمار می‌رفت. در همان دوره، شرکت‌های روسی میلیاردها دلار در پروژه‌های زیرساختی و انرژی در سوریه، از جمله در زمینه استخراج نفت از میادین نفتی و فرآوری گاز طبیعی برای صادرات، سرمایه‌گذاری کردند.

۲۲۳۲۲۳