بر اساس گزارش ارائهشده توسط خبرگزاری خبرآنلاین، مدارک مربوط به فروش واحدهای مسکونی نشان از کاهش قیمت در برخی از این واحدها دارد و بهاینترتیب، این واحدها به اصطلاح «زیر قیمت» عرضه میگردند. کارشناسان معتقدند که بازار مسکن در حال حاضر در حال عبور از شرایط خاص پس از جنگ است. در حالی که در حدود یک دهه، قیمت مسکن بهطور مداوم افزایش یافته، این پرسش مطرح میشود که آیا باید منتظر کاهش بیشتر قیمت مسکن باشیم و آیا این روند کاهش ادامهدار خواهد بود؟
ایران نوشت: در بازار مسکن تهران، شاهد کاهش قیمت در برخی از نواحی شمالی هستیم که همواره قیمتها در این منطقه فاصله زیادی با سایر نقاط داشته است. به عقیده فعالان این حوزه، به دلیل تأثیر قیمت مسکن در این مناطق گرانقیمت بر میانگین قیمت کل شهر و حتی کشور، انتظار کاهش قیمت در این مناطق غیرواقعی به نظر نمیرسد.
فردین یزدانی، کارشناس ارشد اقتصاد مسکن، بر این باور است که ادامه رکود و کاهش قیمت واقعی مسکن یا حداقل ثبات در قیمت، تا پایان سال وضعیت اصلی بازار را تشکیل میدهد.
این کارشناس با اشاره به تأثیرات وضعیتی که در زمان جنگ و بعد از آن شکل گرفته، بیان میکند: «شرایط موجود باعث افزایش ریسک و خطر در داراییهای ملکی شده است، بهطوریکه ریسک سیاسی مرتبط با این داراییها بیشتر شده و در نتیجه نقدپذیری آنها کاهش یافته است. لذا با کاهش نقدشوندگی مسکن، سرمایهها به بازارهای دیگر سرازیر شده و به تبع آن سطح تقاضا نیز کاهش مییابد.»
یزدانی بر این عقیده است که کاهش تقاضای مسکن یک پدیده عمومی است، ولی در مناطقی مانند تهران که در جنگ ۱۲ روزه بیشتر تحت فشار بودهاند، این کاهش تقاضا بسیار بیشتر از مناطق دیگر است. واکنشهایی که در بازار مسکن مشاهده میشود، به زعم وی، ناشی از شرایط خاص است که به نظر میرسد موقتی خواهد بود. معمولاً کاهش یا افزایش قیمت در شهر تهران تأثیری بر تغییرات قیمتی در سایر مناطق و استانهای کشور میگذارد، اما بعد از جنگ، این کاهش قیمت به دلیل افت تقاضا به نقاط امنتری در کشور منتقل شده و بنابراین رشد تقاضا سبب پیشبینی قیمتهای بالاتر در این نواحی شده است.
به باور یزدانی، همزمان با کاهش تقاضا در تهران، احساس نگرانی منجر به تغییر مسیر تقاضای مسکن به سمت مناطق شمالی کشور شده است. این احساس ناامنی در ذهن طیف وسیعی از مردم باعث شده کسانی که پیشتر قصد ادامه سکونت در تهران را داشتند، به فکر اسکان در شهرهای دیگر باشند.
او ادامه میدهد: «با توجه به این شرایط میتوان نتیجهگیری کرد که رکودی که در دو سال اخیر در بازار مسکن وجود داشته، بیشتر شده و به نظر نمیرسد که در آینده نزدیک این رکود از بین برود یا حداقل آثار آن کاهش یابد. تداوم این نگرانیها به تشدید رکود کمک خواهد کرد.»
یزدانی همچنین بیان میکند: نقدشوندگی مسکن بهمراتب کمتر از کالاهایی نظیر طلا یا ارز است، اما تحت تأثیر شرایط کنونی، این مسئله تشدید شده و موجب شده که تقاضای سرمایهای نیز از بازار مسکن خارج شود. خروج تقاضای مصرفی به دلیل نگرانیهای پیش آمده و کمبود سرمایهگذاری به خاطر ریسک نقدشوندگی، کاهش قیمت مسکن را در افق بازار به تصویر میکشد.
وی تصریح میکند: «اگرچه پیش از جنگ، تمامی برآوردها نشاندهنده این بود که سال جاری سال خوبی برای نقدشوندگی مستغلات نیست، اما با آغاز جنگ عوامل دیگری نیز بر این وضعیت افزوده شد و موجب شد که بازار بهزودی رونق نگیرد. همانگونه که عرضه فایلها نمایان میکند، بیشترین کاهش قیمت اخیراً به محلاتی در شهر تهران مربوط میشود که در زمان جنگ آسیب دیدهاند و در حال حاضر تقاضایی برای مسکن در این نواحی وجود ندارد.»
او خاطرنشان کرد: «پیشبینی میشود که با تداوم این شرایط، قیمت واقعی مسکن ریزش خواهد داشت، اما قیمت اسمی خیر. زمانی که قیمت اسمی ثابت بماند در حالی که تورم ادامه داشته باشد، این بدان معناست که قیمت واقعی در حال کاهش است، اما باید فراموش نکنیم که انتظار افت شدید قیمت نسبی مسکن دور از ذهن است. با توجه به مشکلات موجود در زنجیره تأمین صنعت ساختمان و به دلیل رویدادهای اخیر، فعالیتهای ساختمانی تا حدی کند شده است؛ از این رو انتظار کاهش در قیمتهای اسمی چندان منطقی نیست مگر در برخی مناطق خاص کشور و بهویژه در تهران که کاهش قیمت را تجربه میکنند، اما بهطور کلی انتظار افزایش قیمت نیز وجود ندارد.»
یزدانی به این نکته اشاره میکند که در حال حاضر سرمایهگذاری در حوزه مسکن نیز در انتظار تحولات بازار است و گفت: «در زمینه سرمایهگذاری، به دلیل همان عامل ریسک و مخاطره، اولا ورود سرمایهگذاران جدید به بخش مسکن با کندی روبرو خواهد شد و ثانیاً سرعت تکمیل پروژههای نیمهتمام نیز کاهش خواهد یافت و به تبع آن حجم عرضه نیز کم خواهد شد، مگر اینکه تغییرات مثبتی در حوزه سیاسی به وجود آید.»
او در عین حال تأکید میکند که ساخت و ساز حمایتی مسکن بر اساس سیاستهای دولتی ادامه خواهد داشت، اما ممکن است از اعتبارات آن کاسته شود. وی مکانیزم این موضوع را توضیح داد و گفت: «در شرایط کنونی بخشی از پروژههای حمایتی با پشتیبانی دولت همچنان ادامه مییابد، اما این ساخت و سازها نیز به اعتبار نیاز دارند و در وضعیتی که تعداد زیادی واحد نیاز به بازسازی داشته باشد، تأمین اعتبار این طرحهای حمایتی ممکن است با دشواریهایی مواجه شود.»
کارشناس بازار مسکن، رکود موجود در این بازار را بهعنوان پیشبینی قطعی تلقی کرده و اظهار داشت: «شواهد نشان میدهد که با تداوم وضعیت کنونی یا حتی ادامه ثبات سیاسی، تا پایان تابستان رکود در بازار مسکن حتمی است و انتظار افزایش قیمت نیز وجود ندارد. اگر صلح دائمی برقرار شود و آرامش به این فضا بازگردد، بازار مسکن به شرایط قبلی خود بازمیگردد که همانا رکودی است که پیشبینی میشود با تغییر شرایط، رکود همچنان تا پایان سال در بازار مسکن حاکم باشد.»
وی افزود: «با برقراری ثبات سیاسی، مرحله به مرحله چرخ بازار مسکن به حرکت درمیآید و سرعت ساخت و سازها افزایش مییابد. نکتهای که باید لحاظ شود، این است که بیشتر مشکلات موجود در بخش مسکن ریشه در مشکلات اقتصادی و سیاستگذاریها دارد. بعد از ثبات سیاسی، در زمان تغییر سیاستها، بخصوص در راستای بازسازی واحدهای آسیبدیده از جنگ و ارائه کمکهای اضطراری برای اسکان موقت ساکنان این واحدها، توجه ویژهای باید صورت گیرد.»
