در گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد – محمدامین مکرمی: ، مقامات پولی سوریه در حال برنامه‌ریزی برای انجام یکی از بزرگترین اصلاحات پولی در تاریخ این کشور هستند.
بر اساس اسناد داخلی و اطلاعاتی که به دست رویترز رسیده، بانک مرکزی سوریه تصمیم گرفته تا از طریق انتشار اسکناس‌های جدید و حذف دو صفر از لیره، اقداماتی مؤثر برای بازگرداندن اعتماد مردم به پول ملی و کاهش نابسامانی‌های مالی انجام دهد.
این اقدام در شرایطی انجام می‌شود که ارزش لیره سوریه در طول ۱۴ سال جنگ داخلی و پس از سقوط بشار اسد در ماه دسامبر گذشته، بیش از ۹۹ درصد کاهش یافته است.
در آغاز بحران در سال ۲۰۱۱، نرخ تبدیل هر دلار آمریکا معادل ۵۰ لیره بود، اما امروز این نرخ به حدود ۱۰ هزار لیره رسیده است.
باید اشاره کرد که سقوط آزاد بهای پول ملی باعث شده است مردم برای تهیه کالاهای روزمره ناچار شوند کیسه‌هایی پر از اسکناس‌های ۵ هزار لیره‌ای – بزرگترین واحد پولی موجود – را جابه‌جا کنند.
بانک مرکزی سوریه در نیمه اوت به بانک‌های خصوصی اطلاع داده است که با هدف ساده‌سازی معاملات نقدی و ایجاد ثبات در بازار، قصد دارد پول جدیدی منتشر کرده و صفرهای از دست رفته را حذف کند. چندین بانکدار تجاری، یک مقام از بانک مرکزی، و یک مسؤول اقتصادی سوری این تصمیم را تأیید کرده‌اند که در نهایت حذف دو صفر عملی خواهد شد.
نشست‌های مرتبط با این طرح تحت ریاست مخلص الناظر، معاون بانک مرکزی، برگزار می‌شود، اما هیچ یک از مقامات رسمی تاکنون اظهارنظر عمومی نکرده و هنوز مباحث این موضوع به عنوان محرمانه تلقی می‌گردد. هنوز مشخص نیست که آیا اجرای این طرح به تصویب نهاد قانون‌گذاری جدید نیاز دارد یا خیر؛ نهادی که قرار است اولین انتخاباتش در سپتامبر برگزار شود.
به نقل از منابع مطلع، دولت سوریه قراردادی با شرکت دولتی «گوزناک» روسیه برای چاپ اسکناس‌های جدید امضا کرده است. این توافق در سفر هیئت بلندپایه سوری به مسکو در اواخر ژوئیه نهایی شده است. لازم به ذکر است که گوزناک در دوران حکومت بشار اسد نیز مسئول چاپ پول در سوریه بود.
این اصلاح پولی از جنبه اقتصادی و سیاسی حائز اهمیت است. اسکناس‌های قبلی همچنان تصاویری از بشار و حافظ اسد را به نمایش می‌گذارند و تغییر آن‌ها به طرح‌های جدید، به معنای گسست سیاسی از نیم‌قرن حکومت خانواده اسد به شمار می‌رود.
رهبران آینده سوریه پس از خروج اسد به مردم وعده اقتصاد آزاد را داده و محدودیت‌های مرتبط با استفاده از ارزهای خارجی را حذف کردند، اما روند دلاریزه شدن اقتصاد به شتاب درآمده و امروزه قیمت‌گذاری در اکثریت بازارها به دلار انجام می‌شود.
کارشناسان نگران‌اند که حذف صفرها در شرایط کمبود نقدینگی لیره و نبود زیرساخت‌های پرداخت دیجیتال تأثیر کمی داشته باشد. هم‌اکنون بانکداران معتقدند که یکی از انگیزه‌های اصلی این طرح، بازگرداندن کنترل دولت بر نقدینگی غیررسمی است.
با این حال، برآورد می‌شود که حدود ۴۰ تریلیون لیره بیرون از شبکه بانکی رسمی در گردش است و انتشار اسکناس‌های جدید به دولت این اجازه را خواهد داد که نظارت بیشتری بر جریان نقدینگی اعمال نماید.
بر اساس دستورات بانک مرکزی، بانک‌ها موظف شده‌اند تا نیمه اکتبر زیرساخت‌های خود را برای پذیرش اسکناس‌های جدید آماده کنند. مؤسسات مالی همچنین موظف شده‌اند گزارشی دقیق در مورد امکانات امنیتی، دستگاه‌های شمارش، ظرفیت انبارها و توانایی سیستم‌های الکترونیکی ارائه دهند و آزمایش‌های لازم را انجام دهند.
براساس برنامه‌ریزی‌ها، اسکناس‌های جدید در تاریخ هشتم دسامبر، همزمان با اولین سالگرد سقوط بشار اسد، به‌طور رسمی وارد چرخه پولی خواهند شد. به منظور جلوگیری از ایجاد شوک در بازار، نیز یک دوره گذار ۱۲ ماهه تعیین شده است که در طی آن هر دو نوع اسکناس قدیم و جدید تا دسامبر ۲۰۲۶ در گردش خواهند بود.