به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، اخیراً فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، در واکنش به افزایش قیمت‌های اخیر کالاهای اساسی، دلایل متفاوتی را برای این وضعیت ارائه داد و به کاهش قدرت خرید مردم و مفهوم «دسترسی به غذا» اشاره نمود.
فتحی با تفکیک دو مفهوم «عرضه کافی» و «دسترسی به غذا» بیان کرد: «دسترسی به غذا از دو جنبه مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ یکی دسترسی فیزیکی است که به این معناست که باید غذای مورد نیاز افراد به‌اندازه‌ای باشد که همه اعضای جامعه به آن دسترسی پیدا کنند؛ بنابراین لازم است که فراوانی غذا وجود داشته باشد و خوشبختانه در حال حاضر، هم در تولید داخلی و هم در تأمین از طریق واردات، به شکلی عمل شده که در بازار چیزی کم نداریم و تمام کالاها به وفور در قفسه‌های فروشگاه‌ها حضور دارند.»
مردم توانایی خرید ندارند، مشکل کمبود کالا وجود ندارد!
این مقام مسئول، دسترسی اقتصادی را نیز به‌عنوان یکی از ابعاد مهم مفهوم دسترسی به غذا معرفی کرده و افزود: «دسترسی اقتصادی به این بستگی دارد که توان خرید مردم باید به گونه‌ای باشد که بتوانند به غذایی که به وفور در دسترس است، دسترسی داشته باشند.»
فتحی تصریح کرد که قیمت غذا باید به‌گونه‌ای تعیین شود که برای تولیدکننده به‌صرفه باشد و مصرف‌کننده هم توان خرید آن را داشته باشد و گفت: «در اینجا، قیمت تنها یک مولفه نیست؛ افزایش توان خرید مردم نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. یعنی درآمدها نیز می‌بایست به‌گونه‌ای باشد که افراد بتوانند غذایی که تولید شده است را خریداری نمایند.»
قیمت بالای برخی از کالاهای اساسی در ایران
در این گزارش آمده است که ممکن است کالاهایی برای عرضه در دسترس باشند، اما با قیمت‌های بسیار بالا که از توان خرید مردم فراتر می‌رود، مواجه شویم. این وضعیت می‌تواند به دو شکل تحلیل شود:
1. عرضه به میزان تقاضا نیست و این محصولات با قیمت‌های غیرمتعارف و بالاتر به فروش می‌رسند.
2. کالاها بر اساس هزینه‌های تولید با قیمت واقعی تولید می‌گردند، اما تمام مصرف‌کنندگان توانایی خرید آن‌ها را ندارند.
اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که تولید کالا به اندازه کافی انجام شده، اما مردم توان لازم برای خرید این محصولات را ندارند. با این حال، باید به این نکته توجه داشت که در صورت وجود چنین مشکلی، مسئولیت بر عهده دولت است که با تخصیص یارانه و حمایت از تولید، قیمت‌ها را متناسب با توان خرید مردم نگه دارد.
همچنین باید در نظر داشت که نرخ برخی محصولات کشاورزی در ایران نسبت به سایر کشورها بالاتر است، به عنوان مثال می‌توان به برنج و گوشت اشاره کرد.
افزایش تولید؛ راهکار عبور از مشکلات تنظیم بازار
اگر تولید و عرضه کالا در کشور به حد کافی افزایش یابد، زمینه برای کاهش قیمت کالاهای اساسی فراهم می‌شود؛ اما در سخنان فتحی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، اشاره‌ای به این راهکار وجود نداشت و فقط کاهش قدرت خرید مردم به‌عنوان دلیل گرانی‌ها مطرح شد.
با این حال، تمام افزایش قیمت‌های اخیر کالاهای اساسی ناشی از بالا رفتن هزینه‌های تولید است و تغییرات قیمت کنترل‌شده‌ای در بازار دیده نمی‌شود و به نوعی با سوءاستفاده‌های متعددی در نحوه قیمت‌گذاری کالای مصرفی مردم روبه‌رو هستیم.
/