سیما قدرتی، روانشناس کودک و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد، در گفت‌وگویی با ایلنا در خصوص اضطراب جدایی کودکان به هنگام آغاز سال تحصیلی، اظهار داشت: یکی از تغییرات عمده‌ای که در آغاز سال تحصیلی برای کودکان به وقوع می‌پیوندد، بروز اضطراب جدایی است. یکی از مهم‌ترین علل این مسأله، طبیعت گذار بودن ورود به مدرسه برای کودکان است که تغییرات و تحولات زیادی را به دنبال دارد. بسیاری از افراد ممکن است بر این باور باشند که شروع مدرسه صرفاً به معنای یادگیری خواندن و نوشتن می‌باشد، در حالی‌که این اعتقاد نادرست است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: با ورود به مدرسه، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که کودک با آن مواجه می‌شود، یادگیری این نکته است که می‌بایست ساعاتی بدون حضور والدین در یک محیط ساختارمند قرار گیرد و هم‌زمان بتواند قوانین و مقررات آن محیط را درک کرده و برای آنها احترام قائل شود.
قدرتی تصریح کرد: علاوه بر این، برای اینکه فضا به‌گونه‌ای باشد که کودک به راحتی در آن فعالیت کند، مهم است که آنها توانایی برقرار کردن ارتباطات درست را داشته باشند. این تعامل می‌تواند در سطوح مختلفی قرار بگیرد؛ اعم از ارتباط با هم‌سن و سالان و همچنین ارتباط با افراد مؤثر نظیر معلم و ناظم. کودکان بایستی مهارت‌های لازم برای حضور در مدرسه را فرامی‌گیرند.
این روانشناس خاطرنشان کرد: عوامل دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند منجر به بروز اضطراب در کودکان شوند. یکی از این عوامل، انزوای احساسی والدین است. این تغییرات و تحولات نه تنها بر زندگی کودکان تأثیر می‌گذارد، بلکه والدین نیز با دغدغه‌ها و نگرانی‌های خاص خود روبرو می‌شوند.
اضطراب در کودکان پدیده‌ای است که می‌توان آن را آموخت
وی افزود: به‌خصوص والدینی که خود دچار اضطراب هستند، ممکن است دغدغه‌هایی در مورد آغاز مدرسه داشته باشند. اگر این والدین نتوانند اضطراب خود را مدیریت کنند، به‌طور ناخودآگاه این احساسات را به فرزندان خود منتقل خواهند کرد. بنابراین، باید تأکید کرد که اضطراب در کودکان یک تجربه آموختنی است.
سیما قدرتی در ادامه گفت: یکی دیگر از بخش‌های مؤثر در بروز اضطراب، تجربه‌های جدایی نکردن در دوران پیش از ورود به مدرسه است. در فرایند رشد، فرزندان می‌توانند جدایی‌های امنی را تجربه کنند، اما این نیازمند آن است که والدین فرصت‌های لازم را برای آنها فراهم سازند. با این رویکرد، کودکان مهارت‌های اساسی را یاد می‌گیرند و احتمال بروز اضطراب آنها در زمان ورود به مدرسه به حداقل می‌رسد.
وی ادامه داد: به‌عنوان مثال، کودکانی که به مهدکودک رفته‌اند، معمولاً راحت‌تر به مدرسه می‌روند و کودکانی که در محیط‌های متعدد متجلی شده و مهارت‌های ارتباطی را تمرین کرده‌اند، کمتر دچار اضطراب می‌شوند. در مقابل، کودکانی که این تجربیات را نداشته‌اند، بیشتر در خطر ابتلا به انواع مختلف اضطراب، به‌ویژه اضطراب جدایی قرار می‌گیرند.
به گفته این روانشناس، براساس تخمین‌ها، حدود ۳ تا ۵ درصد از کودکان دچار این نوع اضطراب هستند، به این معنا که به‌طور تقریبی از هر ۱۰۰ کودک، ۵ یا ۶ نفر با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند.
او افزود: اگر به سطوح خفیف و متوسط اضطراب جدایی توجه کنیم، معمولاً در هر کلاس حدود ۶ تا ۷ نفر با این موضوع مواجه هستند. این مسئله تنها مختص کشور ما نیست و در کشور‌های دیگر نیز با آغاز مدارس، اضطراب جدایی نیز شیوع می‌یابد و بخشی از بچه‌ها با این چالش مواجه می‌شوند.
روانشناس کودک همچنین اشاره کرد که والدین می‌توانند با به‌کارگیری روش‌های مختلف، اضطراب کودکان خود را مدیریت کنند. اولین راهکار، شناخت محیط مدرسه است، که والدین می‌توانند پیش از آغاز سال تحصیلی، کودک را به مدرسه ببرند و محل را با هم بازبینی کنند. این آشنایی می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند.
وی افزود: والدین می‌توانند در خانه با استفاده از عروسک‌ها یا بازی‌های تخیلی، موقعیت و قواعد مدرسه را برای کودک شبیه‌سازی کنند. این فعالیت به کودک کمک می‌کند که با فضای مدرسه آشنا شود و احساس راحتی بیشتری را تجربه کند.
وی در پایان تأکید کرد: مشخص کردن یک روتین روزانه مانند ساعات خواب، بیداری، مسواک زدن و صبحانه خوردن می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند. عادات معین حس امنیت بیشتری را در کودک به وجود می‌آورد.
وی افزود: اگر پس از گذشت سه هفته از آغاز سال تحصیلی، نشانه‌های اضطراب در کودک ادامه‌دار باشد، والدین باید حتماً به مشاوره‌های تخصصی مراجعه کنند. مشاوره با یک روانشناس می‌تواند راهکارهای مؤثری را ارائه دهد که به مدیریت اضطراب و ایجاد حس اطمینان در کودک یاری خواهد رساند.