اضطراب یکی از عوامل کلیدی در افزایش احتمال سکته مغزی به‌شمار می‌آید؛ بنابراین پزشکان همواره بر ضرورت به‌کارگیری روش‌های کاهش استرس تأکید دارند. در این مقاله به پنج شیوه طبیعی برای مدیریت استرس و کاستن از خطر سکته پرداخته خواهد شد.
به نقل از انلی مای هلث و گزارش انتخاب؛ آیا شما تا به حال به قدری نگران بوده‌اید که دچار سردرد شوید؟ یا آیا احساس کرده‌اید که فشار مضطرب‌کننده‌ای بر سر شماست؟ اگر چنین تجربه‌هایی را گذرانده‌اید، به خوبی می‌دانید که اضطراب چه تأثیری بر سلامت عصبی خواهید داشت.
تحقیقات نشان می‌دهد که استرس مزمن می‌تواند به‌طور جدی خطر سکته را بالا ببرد. سکته زمانی پیش می‌آید که جریان خون به ناحیه‌ای از مغز متوقف شود و به این ترتیب، سلول‌های مغزی به دلیل کمبود اکسیژن و مواد مغذی تلف می‌شوند.
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) در حوزه مدیترانه شرقی، سالانه نزدیک به ۱۵ میلیون نفر در سرتاسر جهان به سکته دچار می‌شوند که از این تعداد، ۵ میلیون نفر جان خود را از دست می‌دهند.
با توجه به این آمار نگران‌کننده، مهم است که تمامی تدابیر ممکن برای کاهش خطر سکته به کار گرفته شود. به‌طور قطع، یک رژیم غذایی متعادل و سبک زندگی سالم از جمله ترک سیگار و کاهش مصرف الکل نقش بی‌نظیری ایفا می‌کنند، اما مدیریت استرس نیز یکی از عوامل حیاتی محسوب می‌شود.
چگونه استرس مزمن می‌تواند خطر سکته را تشدید کند؟
مطالعه‌ای تازه که در نشریه Neurology به چاپ رسید، نشان داد که استرس در سطح متوسط سبب افزایش ۷۸ درصدی خطر سکته در زنان می‌گردد، در حالی که استرس شدید، این خطر را ۶ درصد بیشتر می‌کند.
تحقیقی دیگر در نشریه Cureus نشان داد که «فشار روانی، احتمال سکته را در میان بزرگسالان آمریکایی بیش از دو برابر افزایش می‌دهد».
دکتر مورالی کریشنا (متخصص ارشد مغز و اعصاب در بیمارستان CARE در حیدرآباد) اشاره می‌کند:
«در زمان‌هایی که فرد به‌طور مداوم تحت استرس است، بدن هورمون‌های بیشتری همچون کورتیزول و آدرنالین تولید می‌کند. این مواد باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون می‌شود.»
با گذشت زمان، این شرایط می‌تواند به عروق خونی آسیب رسانده و شانس شکل‌گیری لخته را بیشتر کند. فشار خون بالا و انسداد عروق، دو عامل اساسی بروز سکته به‌شمار می‌آیند و استرس مزمن این دو عامل را تشدید می‌کند.
تکنیک‌های طبیعی جهت کاهش استرس که می‌توانند ریسک سکته را کاهش دهند
۱. فعالیت بدنی منظم
انجام ورزش یا فعالیت‌هایی از قبیل پیاده‌روی سریع، یوگا یا دوچرخه‌سواری باعث ترشح «هورمون‌های خوشحالی» می‌شود که به مقابله با استرس و بهبود سلامت عروق خونی کمک می‌کند. افزون بر این، ورزش فشار خون را کاهش می‌دهد، میزان کلسترول خوب (HDL) را افزایش می‌دهد و به سلامت عمومی قلب و عروق یاری می‌رساند.
۲. مدیتیشن و تنفس عمیق
تمرین‌های مدیتیشن و تنفس عمیق، سیستم عصبی را آرام ساخته و فشار خون را به پایین می‌آورند. این روش‌ها با فعال‌سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک پاسخ بدن به استرس را کاهش داده و احساس آرامش فراهم می‌آورند.
دکتر کریشنا می‌افزاید: «یوگا و مدیتیشن سرعت پاسخ استرس بدن را کم کرده و موجب کاهش طبیعی و تدریجی ضربان قلب و فشار خون می‌شوند. تنفس عمیق همچنین اکسیژن بیشتری به بدن می‌رساند و به مغز پیام آرامش ارسال می‌کند.»
۳. گذراندن وقت در دل طبیعت
حضور در محیط طبیعی، سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش می‌دهد. این اقدام تنها به کاهش فشار خون و ضربان قلب کمک نمی‌کند بلکه به بهبود روحیه و سلامت روان نیز یاری رساند.
۴. گوش دادن به موسیقی آرامش‌بخش
بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ که در نشریه European Psychiatry انتشار یافته، گوش دادن به موسیقی به کاهش استرس با آرام کردن دو سیستم حیاتی کمک می‌کند:
• محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) که سطح کورتیزول را پایین می‌آورد.
• سیستم عصبی خودمختار (ANS) که ضربان قلب، فشار خون و دیگر نشانه‌های فیزیولوژیکی هیجان را کاهش می‌دهد.
۵. ارتباط با خانواده و دوستان
دیدار با عزیزان و برقراری ارتباط با دوستان به کاهش استرس یاری می‌کند؛ چرا که این تعاملات منجر به ایجاد حمایت عاطفی، تقویت حس تعلق، بهبود روحیه و فراهم آوردن دیدگاه‌های نوین برای مواجهه با مشکلات می‌گردد.
مقدار زمان لازم برای مدیریت استرس در روز چقدر است؟
دکتر کریشنا می‌گوید: «نیاز نیست ساعت‌ها وقت صرف کنید. حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تمرکز بر آرامش، مدیتیشن یا تمرین تنفس در روز تأثیرات مثبتی دارد. به‌طور ایده‌آل، ۳۰ دقیقه فعالیت ترکیبی نظیر پیاده‌روی، یوگا یا ذهن آگاهی بسیار مؤثر خواهد بود.»
نکته مهم استمرار است؛ یعنی انجام منظم حتی مقدار کمی فعالیت، به‌مراتب بهتر از تمرین‌های پراکنده و طولانی است.
جمع‌بندی
دکتر کریشنا می‌گوید که مدیریت استرس نه تنها برای آرامش روانی لازم است، بلکه برای محافظت از مغز و قلب نیز از اهمیت حیاتی برخوردار است.
او تأکید می‌کند: «با ایجاد تغییرات کوچک در زندگی روزمره همانند ورزش منظم، تنفس آگاهانه، تغذیه سالم و شیوه‌های استراحت بهینه، می‌توانید خطر سکته را به‌طور قابل توجهی کاهش دهید.»