دکتر سیدرضا رئیس کرمی در نشست خبری به مناسبت گرامیداشت هفته سلامت سالمندان (از ۸ تا ۱۴ مهر) اعلام کرد: برای نخستین بار در سال گذشته، تعداد زاد و ولد در کشور به کمتر از یک میلیون نفر کاهش یافته و استان‌هایی نظیر گیلان با پدیده رشد منفی جمعیت روبه‌رو شدند.
وی بیان کرد: در حال حاضر حدود ۱۲ تا ۱۳ درصد از کل جمعیت کشور را سالمندان تشکیل می‌دهند و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰ این رقم به ۲۶ درصد افزایش یابد.
پیامدهای سالمندی؛ فشار بر نظام سلامت و ساختار خانواده
رئیس‌کرمی با اشاره به پیامدهای ناشی از این تغییرات جمعیتی، از افزایش شیوع بیماری‌های مزمن نظیر دیابت، فشارخون و سکته‌های مغزی خبر داد و اظهار داشت: «نیاز به تخت‌های مراقبت‌های ویژه و ICU به شدت افزایش خواهد یافت.» وی همچنین نسبت به کاهش ابعاد خانواده و تغییر در ساختار آن هشدار داد که منجر به تنهایی و انزوای سالمندان و بالارفتن نیاز به مراکز نگهداری خواهد شد.
زیرساخت‌های ناکافی؛ شهرها در شرایط آماده‌سازی قرار ندارند
وی بر لزوم تقویت زیرساخت‌های شهری و خدمات عمومی برای جمعیت سالمند تأکید کرده و خواستار عزم ملی در راستای آماده‌سازی نظام سلامت، حمل و نقل و خدمات اجتماعی شد و گفت: «در صورتی که برای مواجهه با این موج سالمندی آماده نشویم، در آینده‌ای نزدیک با بحران‌های جدی روبه‌رو خواهیم شد.»
ورود به جرگه کشورهای پیر؛ چالش‌های چندبُعدی
علیرضا نمازی، مدیر گروه طب سالمندان دانشگاه علوم پزشکی تهران، با هشدار درباره رشد سریع جمعیت سالمند در کشور، بیان کرد که ایران در آستانه پیوستن به جمع کشورهای پیر قرار دارد و این پدیده، چالش‌های گسترده‌ای در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، درمانی و زیرساختی به دنبال خواهد داشت.
ایران در آستانه سالمندی جمعیتی
وی با اشاره به تعریفی از طرف سازمان جهانی بهداشت گفت: اگر بالای ۸ درصد از جمعیت یک کشور بالای ۶۵ سال باشد، آن کشور پیر تلقی می‌شود و اکنون ایران در آستانه رسیدن به این حد قرار دارد.
نمازی ضمن تأکید بر پیشرفت‌های علمی در حوزه بهداشت، تشخیص سریع‌تر بیماری‌ها، بهبود سبک زندگی و افزایش امید به زندگی، تصریح کرد که همه این‌ها منجر به افزایش طول عمر و سهم سالمندان در جامعه شده است.
سونامی سالمندی؛ روندی نگران‌کننده و ناگهانی
نمازی با مقایسه روند سالمندی در ایران و کشورهای توسعه‌یافته همچون ژاپن و کشورهای اروپایی هشدار داد که این کشورها برای سالمندی طی سال‌ها برنامه‌ریزی کردند، در حالی که ایران به‌طور ناگهانی و سریع با رشد جمعیت سالمند مواجه است. این تحولات به صورت سونامی در حال بروز است و فرصت کافی برای آماده‌سازی زیرساخت‌ها وجود ندارد.
چهار چالش کلیدی سالمندی در ایران
مدیر گروه طب سالمندان دانشگاه علوم پزشکی تهران، چالش‌های مرتبط با سالمندی را به چهار حوزه اصلی تقسیم‌بندی کرد:
اقتصادی و مالی: کاهش نیروی کار فعال، افت درآمد ملی و فشار بر صندوق‌های بازنشستگی. وی افزود: «برای بهره‌وری از یک صندوق بازنشستگی، وجود ۸ تا ۱۲ بیمه‌شده فعال به ازای هر مستمری‌بگیر ضروری است ولی متأسفانه این نسبت در حال کاهش است.
بهداشت و درمان: افزایش تقاضا برای تخت‌های بیمارستانی، خدمات پزشکی در منزل و مراقبت‌های پایان عمر. نمازی تأکید کرد: «آموزش مراقبان حرفه‌ای و خانواده‌ها به یک نیاز جدی تبدیل شده است.
فرهنگی و اجتماعی: تنهایی و انزوای سالمندان، دگرگونی در ساختار خانواده‌ها و کاهش تعداد فرزندان، ایجاد فشار مضاعف بر نسل میانسال که باید همزمان به والدین سالمند و فرزندان جوان رسیدگی کند.
زیرساختی: نامناسب بودن زیرساخت‌ها و ساختمان‌ها برای سالمندان. وی گفت: «ضرورت وجود پیاده‌روهای مناسب، آسانسورها، رمپ‌ها و نورپردازی کافی در اماکن عمومی و خصوصی وجود دارد تا از تحرک و ایمنی این عزیزان اطمینان حاصل شود.
سالمندان؛ گنجینه‌های تجربه و دانایی
نمازی با تأکید بر ارزش اجتماعی سالمندان گفت: «سالمندان ما گنجینه‌های ارزشمند تجربه و دانایی هستند و هر آنچه داریم، مدیون زحمات آنان هستیم. باید با برنامه‌ریزی صحیح، اخلاقی و انسانی، شرایط مناسب زندگی و دسترسی به خدمات را برای این بزرگان فراهم کنیم و از تجارب باارزش آن‌ها بهره‌برداری کنیم.