نویسندگان نوپا پس از افزایش هزینه‌های پیشنهاد شده برای انتشار آثارشان توسط ناشران، با چالش جدیدی روبرو شده‌اند: بسیاری از انتشارات معتبر حاضر به انتشار کتاب‌های آنها نیستند. تعدادی از این نویسندگان که عمدتاً در عرصه داستان‌نویسی فعالیت می‌کنند، در گفت‌وگو با ایلنا اعلام کردند که برخی ناشران به دلیل تمایل به انتشار آثار نویسندگان مشهور، از چاپ کتاب‌های نخست نویسندگان جوان اجتناب می‌کنند. به نظر می‌رسد برخی ناشران حتی از لیست چاپ آثار نویسندگان شناخته‌شده‌تر نیز دست کشیده و به چاپ آثار ترجمه‌ای بسنده کرده‌اند.
برخی از فعالان حوزه نشر در گفتگو با ایلنا به این نکته اشاره کردند که این وضعیت به نفع وزارت ارشاد نیز است، چراکه این نهاد از رونق بازار ترجمه استقبال می‌کند؛ چراکه خود به نوعی دردسرها را کاهش می‌دهد. در عین حال، برخی معتقدند که وجود مافیایی در بازار نشر کشور باعث بروز این شرایط شده است.
برخی ناشران از جمله چشمه و نیماژ، دلیل تغییر سیاست‌های خود در عدم انتشار کتاب‌های نخست نویسندگان را به انبوه آثار وارده در این حوزه نسبت می‌دهند. به اعتقاد آنها، به دلیل دریافت صدها هزار داستان و رمان، توان و زمان کافی برای بررسی همه داستان‌های ارسالی را ندارند.
یک گروه از ناشران بر این باورند که شرکت در مسابقات داستان‌نویسی و خوانش آثار در مجالس ادبی می‌تواند به افزایش شانس انتشار داستان‌ها و کتاب‌های نویسندگان تازه‌کار در انتشارات معتبر کمک کند و به همین دلیل احساس نیاز به انتشار تعداد زیادی از آثار ابتدا از بین رفته است.
برند سازی برای نویسندگان نوپا
رضایی، کارمند حوزه نشر، می‌گوید: بسیاری از ناشران بزرگ کتاب‌های نویسندگان تازه‌کار را تحت برند و برچسب‌های متفاوتی منتشر می‌کنند. به‌عنوان مثال، انتشارات ققنوس با استفاده از برند هیلا، آثار نویسندگان نوپا را منتشر می‌کند و نشر چشمه نیز در گذشته اقدام مشابهی داشته است. در حوزه شعر، انتشارات فصل پنجم هم چنین اقداماتی به عمل می‌آورد. با این حال، امروزه بسیاری از انتشاراتی‌ها دیگر به نویسندگان جوان اعتماد نمی‌کنند. در گذشته، زمانی که اثر برای کارشناسان ارسال می‌شد و تایید می‌شد، منتشر می‌شد، اما اکنون حتی نیاز به تضمین فروش هم دارند.
این کارشناس حوزه نشر اضافه می‌کند: بسیاری از انتشاراتی‌ها با هزینه نویسنده کتاب را چاپ می‌کنند، اما در توزیع آن نقش ندارند و به نویسنده، مراکز توزیع معتبر معرفی نمی‌کنند. مثالی از این وضعیت می‌توان به حالتی اشاره کرد که یک مقاله در ۵۰۰ نسخه چاپ و برای فروش، خود نویسنده باید اقدام کند.
او ادامه می‌دهد: بسیاری از نویسندگان به‌طور روزانه درخواست انتشار کتاب‌های خود را دارند، اما کمتر کتابی میان تازه منتشر شده‌ها وجود دارد که مناسب و با کیفیت باشد.
به گفته این کارشناس در نشر امیرکبیر، مشکلات مشابهی در زمینه کتاب‌های درسی و دانشگاهی و سایر حوزه‌ها نیز وجود دارد و این امر تنها به داستان‌نویسی محدود نمی‌شود.
کریمی، کارمند نشر خوارزمی، این وضعیت را ناشی از مشکلات بازار نشر دانسته و می‌گوید: تضمینی برای فروش کتاب‌های نویسندگان جوان وجود ندارد و در صورتی که نویسنده تضمین دهد، کتابش چاپ خواهد شد.
او با تاکید بر اینکه مشکل تنها مرتبط با هزینه‌های چاپ نیست، خاطرنشان می‌کند: اگر کتابی دو سال به فروش نرود، برند انتشاراتی ما لطمه می‌بیند. به همین دلیل، حتی اگر نویسنده تمام هزینه‌های چاپ خود را متقبل شود، هنوز هم ریسک‌هایی در انتشار کتاب او وجود دارد.
نشر جیحون، نشر بیدگل و کتابسرای نیک بیشتر به انتشار آثار ترجمه‌ای متمایل هستند و این ناشرها بازاریابی مناسب برای کتاب‌های ترجمه را دلیل اصلی این تصمیم می‌دانند. اما فتحی در انتشارات پیشگام، مدرکی قابل قبول برای عدم پذیرش آثار نویسندگان تازه‌کار ارائه می‌دهد. او به یکی از کتاب‌های تازه‌چاپ شده اشاره کرده و می‌گوید: شما اگر جای ما بودید، آیا پس از این کتاب، کتاب دیگری از نویسندگان غیرمعروف منتشر می‌کردید؟ به‌طور قطع نه. تازه همین کتاب هم به چاپ دوم رسیده است.
مشکلات ناشی از حجم بالای آثار کتاب اولی‌ها
ناشران به حجم بالای آثار ارسالی به عنوان یکی از دلایل متوقف شدن انتشار آثار نویسندگان جوان اشاره می‌کنند. سهند آدم عارف، مسئول روابط عمومی و دبیر بخش موسیقی نشر نیماژ، بیان می‌کند: از سال ۹۵، سیاست نشر نیماژ همواره بر نشر رمان‌ها و مجموعه‌داستان‌ها از نویسندگان ایرانی متمرکز بوده و از سال ۹۶، به‌طور سالانه بیش از ۴۰ رمان و مجموعه‌داستان فارسی از نویسندگان ایرانی، چه تازه‌کار و چه با تجربه از تمامی نقاط کشور، به چاپ رسیده است. به‌گفته وی، نشر نیماژ در سال‌های اخیر موفق به دریافت جوایز معتبر ادبی شده است که شامل مهرگان، احمد محمود، هفت اقلیم، جلال آل‌احمد، کتاب سال و… می‌باشد.
آدم عارف می‌گوید: در نیماژ همیشه تلاش کردیم به نویسندگان جوان فرصتی برای دیده شدن و انتشار آثار خود بدهیم و برای این منظور فراخوان‌هایی منتشر کرده و آثار ارسالی را مورد بررسی قرار دادیم. بسیاری از نویسندگان نوپا که ارزیابی کارشناسان ما نشان‌دهنده استعدادشان بود، منتشر شده‌اند و تعدادی از آنها در جوایز ادبی موفق بوده‌اند.
او تاکید می‌کند: اما در یکی دو سال اخیر، پذیرش داستان‌های کوتاه و رمان‌های نویسندگان تازه‌کار متوقف شده است، چراکه حجم بالای آثار ارسالی، امکان این کار را از ما سلب کرده است. بررسی آثار به دلیل محدودیت زمان و نیروی انسانی باعث طولانی شدن روند ارزیابی شد و در نتیجه، هزینه‌های معرفی استعدادهای جوان به انتشار خصوصی و مستقل نیماژ با مشکلات اقتصادی اخیر افزایش یافته و موقتی تصمیم به کاهش انتشار آثار نویسندگان تازه‌کار گرفتیم.
آدم عارف می‌گوید: تعداد محدودی از افراد به بررسی آثار ارسالی مشغول بودند و خواندن این حجم از آثار خود چالش بزرگی بود. با این حال، علی‌رغم تمام مشکلاتی که نشر مستقل نیماژ با آن روبرو است، ما همواره کوشیده‌ایم تا آثار باکیفیت و موفق ایرانی را منتشر کنیم تا تصوری که نویسنده ایرانی با سطح پایین‌تر از نویسندگان خارجی در اذهان وجود دارد، تغییر دهیم و در این راستا تلاش زیادی انجام داده‌ایم تا ذائقه‌سازی کنیم.
در شرایطی که اکثر نویسندگان با تجربه بر دشواری شناسایی استعدادهای نو در عرصه داستان‌نویسی و شعر تاکید کرده و خواستار تغییراتی در نظام نشر کشور هستند، به نظر می‌رسد که آثار بعضی نویسندگان با استعداد به دلیل حجم بالا و انبوه آثار ارسالی به ناشرین معتبر نادیده گرفته می‌شود، در حالی که انتشار کتاب‌های فاقد معیارهای کیفی و استاندارد نیز به محدود کردن ناشران برای انتشار آثار جدید کمک کرده است.
/