با شروع فصل دوم سال، تنها ورق‌های تقویم جابه‌جا نمی‌شوند، بلکه وضعیت جوی کشور نیز به دورانی جدید و پرچالش وارد می‌شود؛ دوره‌ای که برای اکثر شهرهای ایران، به ویژه کلانشهرها، چیزی جز آلودگی، وارونگی دما و تنفس سخت در هوای سرد به همراه ندارد. با پایین آمدن دما و افزایش مصرف انرژی، مجدداً نگرانی‌ها درباره سوزاندن مازوت در نیروگاه‌ها و تکرار سناریوی همیشگی «خاموشی و آلودگی» شدت گرفته است.
در سال گذشته، انجام وعده‌های متعدد، از جمله این قول که «هیچ نیروگاهی به وسیله مازوت فعالیت نخواهد کرد» و اینکه مازوت‌سوزی تنها یادآوری تلخی از زمستان‌های پیشین خواهد بود، مطرح شد؛ اما آنچه واقعاً به وقوع پیوست، تصویر متفاوتی بود: شعله‌های مازوت در دودکش‌های نیروگاه‌ها زبانه کشیدند و مردم با خاموشی‌های طاقت‌فرسا دست و پنجه نرم کردند. نتیجه این وضعیت، هوایی غبارآلود، افق‌های کوتاه و روزهایی بود که در برخی شهرها کودکان از رفتن به مدرسه بازماندند و ماسک‌ها دوباره به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شدند.
حال که به استقبال پاییز و زمستان ۱۴۰۴ می‌رویم، سوال اصلی این است که آیا قرار است این سناریو دوباره تکرار شود؟ آیا ممکن است سوخت مازوت دوباره به عنوان راه حلی موقتی برای کمبود گاز مورد استفاده قرار گیرد؟ و آیا باید از همین امروز خود را برای روزهایی که شاخص هوای قرمز را نشان می‌دهد و تنفس مشکل‌ساز خواهد بود، آماده کنیم؟
در این خصوص، احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست عنوان کرد: در کارگروه ملی تصمیم بر این شده که وزارت نیرو برنامه‌های خود را بر حسب پالایشگاه‌ها تفکیک کند. برنامه‌ای در این خصوص ارائه شده که زمان اجرای آن در نیروگاه‌ها متفاوت است، اما در کارگروه مشترک وزارت نفت، وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست توافق شده است که ابتدا استفاده از مازوت کم‌سولفور که تأثیر کمتری بر سلامت دارد، در اولویت قرار گیرد.
وی همچنین افزود: البته در گام نخست، باید به صورت جدی تلاش شود تا مصرف مازوت به حداقل برسد و توزیع سوخت به نحوی انجام شود که در مواقع وارونگی دما، تا حد ممکن از سوخت‌هایی استفاده گردد که آسیب کمتری به کیفیت هوا می‌زنند. برای کلانشهرها، توزیع نفت گاز و بنزین با کیفیت استاندارد و مطابق با قانون هوای پاک باید اجرایی شود. همچنین ضروری است که اطمینان حاصل گردد که سوخت‌های استاندارد به شکل مناسب توزیع می‌شوند.
رییس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم در ارتباط با زمان بهبود کیفیت سوخت نیروگاه‌ها توضیح داد: طبق قانون، دست‌کم در حال حاضر باید توزیع سوخت استاندارد در کلانشهرها برقرار باشد و کارگروه‌های نظارتی برای تضمین این امر ایجاد شده‌اند. برای نیمه دوم سال ۱۴۰۴ برنامه‌ریزی شده است که در شرایط اضطرار آلودگی هوای کشوری، مصرف سوخت مازوت به حداقل برسد یا در صورت ضرورت، از مازوت کم‌سولفور و با توجه به استانداردهای مربوط استفاده شود.