جنگندههای نسل پنجم جدیدترین و پیشرفتهترین هواپیماهای نظامی هستند که تا کنون در آسمان مشاهده شدهاند و بهعنوان ترسناکترین انواع در نظر گرفته میشوند.
بر اساس گزارش روزیاتو، انواع خاصی از این جنگندهها که بهدست روسیه و چین در ایالات متحده طراحی شدهاند، شباهتهایی دارند که آنها را از نسلهای قبلی جنگندهها متمایز میسازد. در عین حال، ژاپن در حال توسعه یک جت جنگنده نسل آینده خود است که انتظار میرود تا سال ۲۰۳۵ آماده خدمت شود.
این جنگندهها با بهکارگیری سیستمهای الکترونیکی پیشرفته، فناوری رادارگریز، رادارهای نوین، طراحیهای خاص بدنه که برای مقاومت در برابر مانورهای بیسابقه مهندسی شدهاند و همچنین قابلیت پیشرانه مافوق صوت قدرتمند، در واقع شاهکارهایی از هنر مهندسی مدرن بهشمار میروند.
در حالی که مقایسه جتهای جنگنده نسل پنجم با نمونههای قبلی آنها بهراحتی انجام میشود و تفاوتهای مشهودی آشکار است، اما تفاوت میان انواع این نسل چندان بارز نیست. مشهورترین و قدیمیترین جنگنده نسل پنجم F-۲۲ Raptor از ایالات متحده، در مقابل هواپیمای مرموز Su-۵۷ Felon تولید روسیه، مقایسهای جالب را بهوجود میآورد. F-۲۲ بهلحاظ تعداد تولید، تاریخچه عملیاتی، قابلیتهای رادارگریزی، حداکثر سرعت و مانورپذیری، برتری دارد. با این حال، رپتور آمریکایی نقاط ضعفی نیز دارد که به وضوح نمایان میشود.
در مقایسه، جنگنده سوخو Su-۵۷ Felon قادر است در ارتفاع بیشتری پرواز کند و به نظر میرسد که میتواند در برد بیشتری بهعملیات بپردازد. برخی از این مقایسههای مستقیم با احتیاطهایی همراه است و روسیه اخیراً در مورد وضعیت فعلی Su-۵۷ Felon بهطرز نامنتظرهای سکوت کرده که سؤالهای بسیاری را پیرامون آن ایجاد کرده است. در ادامه قصد داریم این دو جنگنده نسل پنجمی، یعنی F-۲۲ Raptor و Su-۵۷ Felon را با هم مقایسه کنیم.
بهترین عملکرد پنهانکاری در F-۲۲
یکی از ویژگیهای بارز هر جنگنده نسل پنجم، قابلیتهای بهینهشده آنها برای مخفی شدن از منظر رادار و شناسایی است. F-۲۲ Raptor بهدلیل طراحی منحصر بهفرد خود، توانمندی فوقالعادهای در راستای عدم دیده شدن برای رادارهای دشمن دارد که عمدتاً به فرم خاص آن مربوط میشود. زاویهها و انحناهای کم در بدنهی نرم و براق رپتور، به همراه تجهیزات سنسور جمعآوری، میتواند ردپای راداری را بهطور قابل توجهی کمتر نماید. بهگفتهی وبسایت NPS.edu، ویژگیهای آیرودینامیکی بینظیر F-۲۲، سطح مقطع راداریاش را در جلوی خود به اندازه یک سنگریزه کاهش میدهد.
در نقطه مقابل، Su-۵۷ در زمینه پنهانکاری ضعیفتر عمل میکند و به اعتقاد برخی، در آخرین رده پنهانکاری میان جنگندههای نسل پنجم قرار دارد. هر چند این جنگنده نسل پنجم حداقل میزان رادارگریزی را دارد، اما Su-۵۷ Felon همچنان به مراتب بالاتر از جتهای جنگنده نسلهای قبلی است. بر خلاف F-۲۲، جنگنده روسی دارای بدنه یکپارچه و بدون نقص نیست و برخی از اجزای آن، مانند سنسور در دماغه و موتورهای بدون پوشش، بهطور کامل در معرض دید رادار قرار دارند. طراحی بدنه Felon بهجای گیج کردن رادار، به یک لایه جاذب راداری مجهز شده که در سطح خارجی آن حضور دارد. در حالی که این لایه جاذب عملکرد موثری دارد، اما Su-۵۷ همچنان ردپای راداری بیشتر از F-۲۲ دارد که تشخیص آن را نسبت به رقیب آمریکاییاش برای رادارها آسانتر میکند.
در توانایی پروازی، Su-۵۷ از F-۲۲ عقبتر است
شاید صحنهای از فیلم «تاپ گان: ماوریک» در سال ۲۰۲۲ به یاد شما باشد، جایی که قهرمان با یک اف-۱۴ تامکت قدیمی در برابر جنگندههای نسل پنجم بهطرز فوقالعادهای درخشان است. ممکن است به مانورهای هوایی حیرتانگیز که هواپیمای دشمن انجام میدهد، فکر کنید. در میان تمام جتهای جنگندهای که در «تاپ گان» به نمایش درآمدند، Su-۵۷ Felon نیز به چشم میخورد و آن مانور مارپیچ معروف نتیجۀ خلاقیت هالیوود نبود. اما فیلمسازان جنگ تن به تن را بین تامکت و فلون خودساخته بودند. در حقیقت، F-۱۴ پیش از آنکه متوجه شود جنگندههای Su-۵۷ در حوالی هستند، احتمالا هدف موشکهای دوربرد آنها قرار میگرفت.
جنگنده Felon روسی از فناوری جهتدهی رانش سهبعدی برخوردار است که به آن امکان میدهد حرکات غیرقابل تصوری را بهاجرا بگذارد. همچنین Su-۵۷ شامل اضافاتی است که شباهت زیادی به کانارد دارد که به آن اجازه میدهد در مانورپذیری بالایی عمل کند. با این حال، F-۲۲ Raptor نیرویی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت و اگر شما F-۱۴ قدیمی را با رپتور پیشرفته جایگزین کردهبودید، صحنه در فیلم ”Top Gun: Maverick” کاملاً متفاوت میشد.
با وجود فناوری جهتدهی رانش سهبعدی و اضافات شبیه به کانارد، Su-۵۷ به اندازه F-۲۲ Raptor قابلیت مانور ندارد. رپتور بهدلیل طراحی جمعوجور و وزن سبکتر، به همراه نیروی محرکه بالای ۳۵۰۰۰ پوندی از هر موتور، بهعنوان یکی از مانورپذیرترین هواپیماها شناخته میشود. با این حال، یکی از مزایای Su-۵۷ در مقایسه با F-۲۲، سقف پروازی برتر آن به بیش از ۶۵,۰۰۰ فوت نسبت به ۵۰,۰۰۰ فوت رپتور است.
در عملیات هوایی به زمین و شناسایی ردپای گرمایی، Su-۵۷ بهتر عمل میکند
علاوه بر قابلیتهای رادارگریزی و مانور، بررسی زرادخانه تسلیحاتی که هر یک از این جنگندههای مدرن میتوانند حمل کنند نیز حائز اهمیت است. در زمینه ظرفیت، Su-۵۷ نسبت به F-۲۲ فضای بیشتری در زمینه نصب تسلیحات دارد. با این ظرفیت بالاتر، Felon روسی میتواند تا ۸ موشک هوا به هوا K۷۷ را در داخل خود جای دهد. در مقابل، رپتور فقط قادر است نیمی از این تعداد موشک هوا به هوای AMRAAM را در محفظه داخلی تسلیحاتی خود نصیب ببرد.
در زمینه قابلیتهای هوا به زمین، در حالی که F-۲۲ میتواند از مهمات کوچکتر همانند بمب ۴۵۰ کیلوگرمی یا ۱۲۰ کیلوگرمی بهرهبرداری کند، به دلیل فضای محدود انتخاب ایدهآلی محسوب نمیشود. Su-۵۷ با ظرفیت بالای خود میتواند مهمات بیشتری را بر روی بدنه خود مستقر کند و در نتیجه در نبردهای هوایی به زمین مؤثرتر عمل نماید. این جنگنده روسی میتواند به تسلیحاتی همچون KAB-۵۰۰ اشاره کند که بمبی با کلاهک نافذ و PBK-۵۰۰U Drel نمونهای از بمبهای خوشهای هوشمند است که قابلیت شناسایی دشمنان از دوستان را دارد.
در دریا، Su-۵۷ میتواند از موشکهای کروز ضد کشتی Kh-۳۵U بهرهبرداری کند که قبل از برخورد با هدف، تنها ۴ متر بالاتر از سطح دریا تا فاصله ۲۵۰ کیلومتر حرکت میکنند. بنابراین، در حالی که رپتور در نبردهای هوا به هوا برتر است، Felon قادر به انجام مأموریتهای هوا به هوا و همچنین هوا به زمین است. هر دو جنگنده همچنین به تسلیحات دیگری مجهز هستند که شامل توپ ۲۰ میلیمتری داخلی M۶۱A۲ در F-۲۲ و توپ ۳۰ میلیمتری ۹ A۱-۴۰۷۱K در Su-۵۷ میشود. همچنین Su-۵۷ از سامانه موشکی هدایتشونده با IR استفاده میکند، در حالی که F-۲۲ متکی به موشکهای میانبرد AMRAAM است.
