برگزاری اولین نشست دوجانبه ارمنستان و اتحادیه اروپا در ایروان، نه تنها یک رویداد دیپلماتیک، بلکه نقطهای عطف برای کشوری است که دههها تحت حمایت مسکو بوده، اما اکنون به طور رسمی سودای پیوستن به بلوک غرب را در سر میپروراند.
به نوشته اسوشیتدپرس ریشه این چرخش تاریخی به سال ۲۰۲۳ بازمیگردد؛ زمانی که انفعال نیروهای حافظ صلح روسیه در قبال حمله جمهوری آذربایجان به قرهباغ، ایروان را به این نتیجه رساند که کرملین دیگر شریک قابل اعتمادی برای تأمین امنیت ملی ارمنستان نیست. این بیاعتمادی، دولت «نیکول پاشینیان» را بر آن داشت تا با متوقف کردن مشارکت خود در پیمانهای نظامی تحت رهبری روسیه و تصویب قوانین جدید برای عضویت در اتحادیه اروپا، گامهای عملی برای غربگرایی بردارد.
در این میان، اتحادیه اروپا با رویکردی هوشمندانه و با پرهیز از تحریک مستقیم روسیه (برخلاف مدل ایالات متحده)، جایگزین نفوذ مسکو شده است.
حضور مقامات ارشد اروپایی نظیر «اورسولا فون در لاین» و «آنتونیو کاستا» در ایروان، حامل پیامی روشن برای کرملین بود: ارمنستان دیگر در انزوای استراتژیک نیست. اروپا وعده داده است که ارمنستان را به قطبی برای مسیرهای تجاری و انرژی در منطقه تبدیل کرده و بازارهای دیجیتال خود را به روی این کشور بگشاید.
ایروان در دوراهی انتخاب میان غرب و شرق
با این حال، مسیر پیشروی پاشینیان با پیچیدگیهای اقتصادی و امنیتی فراوانی همراه است. از یک سو، ارمنستان همچنان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است و از گاز ارزان روسیه بهره میبرد؛ تضادی که ولادیمیر پوتین صراحتاً درباره آن هشدار داده و تأکید کرده است که ایروان نمیتواند همزمان در هر دو جبهه حضور داشته باشد.
از سوی دیگر، تنشها با جمهوری آذربایجان بر سر حقوق زندانیان جنگی و اتهام «استانداردهای دوگانه» علیه اروپا، فضای امنیتی منطقه را همچنان ملتهب نگه داشته است.
تحلیلگران بر این باورند که استراتژی جدید ارمنستان صرفاً یک چرخش ساده از روسیه به غرب نیست، بلکه تلاشی برای تنوعبخشی به متحدان و خروج از بازی «صفر و یک» است.
پاشینیان با توسعه روابط با قدرتهای آسیایی نظیر ژاپن و چین در کنار جلب حمایتهای نظامی و مالی اروپا از طریق «صندوق صلح»، به دنبال ایجاد نوعی عمق استراتژیک جدید برای حفظ حاکمیت ملی در منطقهای است که پس از بحران قرهباغ، نظم پیشین خود را به کلی از دست داده است.
۴۲/۴۲