استفاده از «دهانشویه»، برای بسیاری از افراد بخشی از مراقبت روزانه از دهان و دندان است، اما نوع فرآورده، ماده مؤثره و نحوه مصرف آن اهمیت زیادی دارد.
به نقل از وبدا، فاطمه احمدی، عضو هیئت علمی گروه فارماسیوتیکس دانشکده داروسازی، با اشاره به اینکه همه دهانشویهها عملکرد یکسانی ندارند، گفت: برخی دهانشویهها بیشتر برای ایجاد احساس تازگی و کاهش موقت بوی نامطبوع دهان استفاده میشوند، در حالی که برخی دیگر حاوی مواد مؤثری هستند که با هدف درمانی یا پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان طراحی شدهاند.
وی، یکی از شناخته شدهترین ترکیبات دارویی موجود در برخی دهانشویهها را «کلرهگزیدین» عنوان کرد و افزود: این ماده با اثر بر طیف وسیعی از میکروارگانیسمهای موجود در محیط دهان، به کاهش بار میکروبی و کنترل پلاک دندانی کمک میکند و در شرایط خاص، از جمله برخی بیماریهای لثه یا پس از بعضی اقدامات دندانپزشکی، ممکن است از سوی دندانپزشک تجویز شود.
احمدی با تأکید بر اینکه کلرهگزیدین با یک دهانشویه معمولی خوشبوکننده تفاوت دارد، ادامه داد: این فرآورده قرار نیست بدون محدودیت و برای مدت طولانی در برنامه روزانه مراقبت از دهان و دندان قرار گیرد و مدت و نحوه مصرف آن باید مورد توجه باشد.
وی درباره پیامدهای مصرف طولانیمدت یا نادرست کلرهگزیدین توضیح داد: تغییر رنگ سطح دندانها و زبان، تغییر موقت حس چشایی و افزایش تشکیل برخی رسوبات روی دندانها از جمله عوارضی است که ممکن است در اثر مصرف طولانیمدت یا نادرست این ماده ایجاد شود؛ بنابراین بهتر است استفاده طولانیمدت از آن بدون توصیه دندانپزشک یا داروساز انجام نشود.
احمدی با بیان اینکه قویتر بودن یک فرآورده لزوماً به معنای مناسبتر بودن آن برای مصرف روزانه نیست، گفت: دهانشویه باید متناسب با نیاز فرد و با هدف مشخص انتخاب شود و نمیتوان یک نوع فرآورده را برای همه افراد و همه شرایط مناسب دانست.
وی در ادامه با اشاره به دهانشویههای حاوی فلوراید، اظهار کرد: فلوراید با تقویت مینای دندان و کمک به فرآیند بازسازی مواد معدنی، نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگی دندان دارد و برخی دهانشویههای حاوی فلوراید میتوانند در شرایط خاص، به عنوان بخشی از برنامه پیشگیری از پوسیدگی مورد استفاده قرار گیرند.
احمدی تأکید کرد: دهانشویه حاوی فلوراید جایگزین مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار و نخ دندان نیست، بلکه در افراد مناسب میتواند مکمل مراقبتهای معمول دهان و دندان باشد.
وی درباره زمان مصرف برخی دهانشویههای حاوی فلوراید نیز گفت: در مورد بعضی از این فرآوردهها توصیه میشود بلافاصله پس از مسواک زدن استفاده نشوند، زیرا شستوشوی دهان میتواند مقدار فلوراید باقیمانده از خمیردندان را کاهش دهد؛ بنابراین رعایت دستور مصرف فرآورده اهمیت دارد.
احمدی با اشاره به اینکه استفاده از دهانشویه برای رفع بوی نامطبوع دهان همیشه به معنای درمان علت آن نیست، افزود: اگر بوی بد دهان بهصورت مداوم وجود داشته باشد، باید علت آن بررسی شود؛ زیرا عواملی مانند تجمع پلاک و بیماریهای لثه، پوسیدگی دندان، خشکی دهان و برخی شرایط دیگر میتوانند در ایجاد بوی نامطبوع دهان نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، استفاده از فرآوردههای خوشبوکننده ممکن است تنها بو را برای مدتی کاهش دهد و جایگزین بررسی و درمان علت اصلی نباشد.
عضو هیئت علمی گروه فارماسیوتیکس دانشکده داروسازی، با تأکید بر ضرورت مصرف صحیح دهانشویهها گفت: بهتر است دهانشویه را یک فرآورده تخصصی دانست که باید برای هدف مشخص و با روش صحیح استفاده شود و بیشتر مصرف کردن آن الزاماً به معنای اثر بیشتر نیست.
احمدی خاطرنشان کرد: در مورد دهانشویههای حاوی مواد مؤثره دارویی مانند کلرهگزیدین، افراد بهتر است پیش از مصرف طولانیمدت، درباره علت مصرف، مدت درمان و نحوه صحیح استفاده از دندانپزشک یا داروساز راهنمایی بگیرند.
وی یادآور شد: دهانشویه قرار نیست جای مسواک را بگیرد و در مورد دهانشویههای دارویی، بیشتر مصرف کردن الزاماً به معنای بیشتر اثر کردن نیست.