خبرآنلاین – رسول سلیمی: با تشدید بیسابقه درگیریها میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل، یکی از کلیدیترین پرسشها درباره چشمانداز این بحران، موضع واشنگتن در قبال آتشبس بود. بررسی اظهارات و اقدامات مقامات ارشد آمریکایی در روزهای اخیر، تصویر روشنی را نشان میدهد: کاخ سفید تحت رهبری ترامپ نه تنها به دنبال آتشبس فوری نیست، بلکه شرط پایان جنگ را «تسلیم بیقیدوشرط» ایران اعلام کرده و هرگونه مذاکره را پیش از آن بیفایده یا «دیر» میداند. این موضعگیری، جنگ را وارد فاز تازهای از بیثباتی و محاسبات راهبردی کرده است.
رد قاطع مذاکره از سوی ترامپ: «دیر است!»
صریحترین نشانه عدم تمایل به آتشبس، اظهارات روز جمعه (ششم مارس) دونالد ترامپ بود. او در پاسخ به سوالی درباره احتمال مذاکره با ایران گفت: «آنها میخواهند مذاکره کنند، اما من گفتم دیر است!» . او تنها راه پایان جنگ را «تسلیم بیقیدوشرط» تهران خواند و افزود: «ما فقط تسلیم کامل آنها را میپذیریم». این لحن، که پیشتر نیز در پیام ویدیویی او به ایرانیان برای «تصرف کشورتان» دیده شده بود، نشاندهنده هدفی فراتر از توقف درگیریهاست. به نظر میرسد هدف اعلامشده، تغییر نظام یا نابودی کامل تواناییهای موشکی و هستهای ایران به عنوان پیششرط هرگونه توقف است.
اهداف جنگی گسترده و بدون «بازی نهایی»
نه فقط ترامپ، بلکه دیگر مقامات ارشد نیز از تداوم جنگ تا دستیابی به اهداف بلندپروازانه سخن گفتند. پیت هگست، وزیر دفاع، تأکید کرد که نیروهای آمریکایی «قابلیت ادامه این عملیات را برای مدت طولانی دارند». اما شاید مهمتر از آن، اذعان یکی از قانونگذاران ارشد دموکرات، جیم هایمز، بود که پس از جلسه توجیهی با مقامات دولت گفت: «ایالات متحده در حال ورود به یک جنگ انتخابی است بدون اینکه پایاننامه استراتژیکی برای آن وجود داشته باشد». او هشدار داد که چنین اقداماتی «تقریباً هرگز برای آمریکا خوشایند تمام نمیشود».
اظهارات استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، نیز نشان داد که واشنگتن پیش از آغاز حملات، سناریوی مذاکره را «غیرممکن» یافته است. او گفت که ایران پیشنهاد ده سال توقف غنیسازی را رد کرده است. این روایت، اگرچه از سوی ایران تأیید نشده، اما در توجیه منطق «جنگ انتخابی» در داخل آمریکا به کار گرفته شده است.
حمایت متحدان و پیچیدگی منطقهای
اما مواضع تند واشنگتن با استقبال متحدان منطقهای و فرامنطقهای همراه شده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با تأکید بر اینکه «این یک جنگ بیپایان نیست»، آن را مقدمهای برای «صلح و دموکراسی» در ایران خواند. از سوی دیگر، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز که در تیررس موشکهای ایران قرار گرفتهاند، به محکومیت حملات ایران پرداخته و ضمن همراهی ضمنی با ائتلاف، خواهان مهار بحران شدهاند. با این حال، دیپلماسی پنهان برای مهار جنگ، به ویژه از سوی عربستان و عمان، همچنان ادامه دارد.
واکنش ایران: پیگیری مذاکره و تهدید به پاسخ
در سوی مقابل، مقامات ایرانی ضمن رد «تسلیم بیقیدوشرط»، از آمادگی برای مذاکره سخن گفتهاند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان، در واکنش به اظهارات ترامپ گفت که چنین رویایی را باید «به گور ببرند». عباس عراقچی، وزیر خارجه، نیز با ارسال نامهای به شورای امنیت، خواستار اقدام فوری این نهاد در قبال نقض صلح و امنیت بینالمللی توسط آمریکا و اسرائیل شد. همزمان، ایران با شلیک صدها موشک و پهپاد به پایگاههای آمریکا در منطقه و متحدانش، قدرت پاسخگویی خود را نشان داده و هزینه ادامه جنگ را برای آنان افزایش داده است.
در مجموع شواهد نشان میدهد که در مقطع کنونی، اراده سیاسی در واشنگتن برای دستیابی به آتشبس وجود ندارد. استراتژی اعلامشده ترامپ مبتنی بر «تسلیم یا جنگ» است و او مذاکره را پیش از تحقق آن، اتلاف وقت میداند. این موضع، جنگ را به سمت طولانیشدن و گسترش بیشتر سوق میدهد.
در این میان، فشارهای داخلی در آمریکا (با برگزاری تظاهرات گسترده ضدجنگ و مخالفت قانونگذارانی مانند تیم کین)، نگرانیهای متحدان منطقهای از سرایت جنگ و توانایی ایران در تحمیل هزینههای بالا، عواملی هستند که ممکن است در میانمدت محاسبات واشنگتن را تغییر دهد.
۲۱۳/۴۲