دکتر احمد قرهخانی به بررسی مسأله شب ادراری در کودکان پرداخته و توضیح داد که این اختلال معمولاً با مشاهده خیس شدن ملحفه یا لباس خواب کودک قابل شناسایی است.
او افزود: کودکانی که تحت تأثیر بیماریهایی مانند عفونت ادراری، دیابت و همچنین تنشهای محیطی در خانه و مدرسه قرار دارند، بیشتر احتمال دارد که دچار اضطراب گردند.
قرهخانی همچنین اظهار کرد: کودکان معمولاً از سن سه سالگی به بعد میتوانند در شب خشک بیدار شوند؛ اما اگر کودک پس از این سنین همچنان دچار شب ادراری بود، والدین باید این موضوع را جدی بگیرند و به دنبال روشهای درمانی باشند.
او اضافه کرد: والدین باید وضعیت فرزند خود را با دیگر کودکان همسن مقایسه کنند. تقریباً ۸۵ درصد کودکان تا سن پنج سالگی میتوانند در طول شب خشک بمانند و ۱۵ درصد دیگر نیز با اندکی آموزش و حمایت والدین میتوانند به این هدف دست یابند.
وی در مورد تأثیر وراثت و زمینه خانوادگی بر شب ادراری بیان کرد: قطعاً مسائل ژنتیکی نقش دارند. والدینی که خود دچار اضطراب هستند، به ناچار محیطی اضطرابآور برای فرزندانشان ایجاد میکنند. لذا میتوان گفت که بخشی از شب ادراری ممکن است به مسائل وراثتی ارتباط داشته باشد.
دکتر قرهخانی خاطرنشان کرد: کودک باید تا سن چهار سالگی توانایی کنترل ادرار در شب را داشته باشد؛ البته با احتساب برخی مسائل روانشناختی، وجود شب ادراری تا سن پنجسالگی بهندرت ممکن است نگرانکننده نباشد. اما اگر این مشکل در سنین بالاتر، به ویژه بعد از هفت سالگی، ادامه پیدا کند، میتواند نشانهای از اضطراب در کودک باشد.
طبق گفته این روانشناس، در مواقعی اضطراب در کودکان به شکل رفتارهایی نظیر تیکهای حرکتی، همچون جویدن ناخن، بازی با مو یا تکان دادن دست و پا بروز میکند. شب ادراری نیز یکی از نشانههای اضطراب است که در صورت بیتوجهی والدین در کودکی، میتواند به مشکلاتی در سنین نوجوانی و جوانی منجر شود و در زمینههای تحصیلی، شغلی و اجتماعی اثر منفی بگذارد.
وی همچنین به علامتهای دیگر اضطراب در کودکان اشاره کرد و گفت: برخی از کودکان ممکن است به کابوسها یا وحشتهای شبانه دچار شوند و این یکی از تجلیات اضطراب است که میتواند به نفوذ شب ادراری مرتبط باشد.
قرهخانی تصریح کرد: شیوع اضطراب، تیک و شب ادراری در میان دختران بیشتر از پسران است، به طوری که مشکلات در پسران به احتمال زیاد از جبهه عاطفی و هیجانی عمیقتری برخوردار است و نیاز به پیگیری بیشتری دارد. در صورت عدم توجه، این مسائل میتوانند عواقب بدی را در سنین بالاتر به دنبال داشته باشند.
وی همچنین یادآور شد که گاهی اوقات تنشها و مشاجرات خانواده میتواند باعث ایجاد محیطی غیرقابل پیشبینی و ناامن برای کودک شود که این موضوع به بروز اضطراب و شب ادراری میانجامد. همچنین در مواردی شب ادراری ممکن است به عنوان یک روش دفاعی برای جلب محبت و توجه والدین و دیگران نمایان شود.
وی افزود: محبت و وابستگی بیش از حد والدین به فرزندان، به ویژه در نتیجه افزایش تعداد خانوادههای تکفرزند، میتواند به نوعی از مشکلات منجر به افزایش اضطراب و شب ادراری در کودکان شود.
این روانشناس برای جلوگیری از بروز شب ادراری توصیه کرد که از به وجود آمدن بحرانهای روحی در محیط خانواده پرهیز شود و ادامه داد: تغییر مسکن یا مدرسه، طلاق والدین، تشددهای خانوادگی، عشق و محبت بیش از حد یا کاهش ناگهانی توجه و محبت، میتواند از علل بروز شب ادراری باشد.
او یادآور شد: مسائل عاطفی و هیجانی کودکان عمدتاً به محیط زندگی آنها وابسته است و ممکن است فشارهای عاطفی از سوی والدین و مدرسه به این کودکان تحمیل شود. متأسفانه، رفتارهای نادرست و مقایسه کودکان با دیگران، انتظارات غیر منطقی، عدم احترام و بیتوجهی به نیازهای آنها میتواند به بروز مشکلاتی نظیر خودکمبینی منجر گردد.
قرهخانی تأکید کرد: هرگز نباید کودک را به خاطر شب ادراری سرزنش کرد، زیرا این کار نه تنها کمکی به بهبود وضعیت کودک نمیکند بلکه آثار مخربی همچون اضطراب، خودکمبینی و کاهش عزت نفس را به همراه دارد.
او در ادامه خاطرنشان کرد که پوشک کردن ناگهانی کودک به خودی خود نمیتواند منجر به شب ادراری شود، اما به مسائل عاطفی او اثرگذار است و میتواند فشاری بر او وارد کند. بنابراین، اگر خانوادهها به دنبال این تغییر هستند، لازم است که مقایسه کودکشان با سایرین را کنار بگذارند و این تغییرات را به تدریج و با گفتگو انجام دهند، وگرنه ممکن است کودکان آسیب ببینند.
