رئیس کل بانک مرکزی به افزایش شایان توجه منابع ارزی بانک مرکزی در سال جاری اشاره کرد و اظهار داشت که نرخ تورم نقطه به نقطه از ابتدای سال تا پایان بهمن ماه با کاهش ۲۲ درصدی همراه بوده است. همچنین، وی از گشایش‌های ارزی اخیر خبر داد و افزود: هدف‌گذاری بانک مرکزی برای پایان سال آینده، دستیابی به نرخ رشد نقدینگی ۲۳ درصد با نوسان مثبت و منفی دو درصد و همچنین تثبیت نرخ تورم نقطه به نقطه پایان سال آینده در محدوده ۲۰ درصد است.
، محمدرضا فرزین در نشستی که با مدیران عامل بانک‌ها در پایان سال برگزار شد، گزارشی از وضعیت اقتصادی کشور را ارائه و برنامه‌های بانک مرکزی برای سال ۱۴۰۳ را در زمینه‌های مختلف سیاستگذاری بیان کرد.
رئیس کل بانک مرکزی با مرور آخرین داده‌ها و تحولات اقتصادی، بر رشد ۴.۵ درصدی اقتصادی کشور در ۹ ماهه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل تأکید کرد که با توجه به شرایط موجود و نرخ رشد کشورهای همسایه در سال ۲۰۲۳، این نرخ قابل توجه به شمار می‌آید.
نرخ رشد بالای ۱۶ درصد در بخش نفت
فرزین تصریح کرد: در دوره مذکور، بخش نفت به‌رغم چالش‌ها، نرخ رشدی بیش از ۱۶ درصد را تجربه کرده است که این موفقیت ناشی از اجرای طرح‌های توسعه‌ای به منظور افزایش ظرفیت تولید نفت در سال جاری است. امیدواریم که این رشد در سال آتی به دلیل سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده ادامه یابد.
به گفته رئیس کل بانک مرکزی، در بخش خدمات نیز برعکس روند رشد پایین سال‌های گذشته، نرخ نزدیک به چهار درصد رشد را شاهد بوده‌ایم که در برخی زمینه‌ها نظیر حمل و نقل و بخش‌های عمده و خرده‌فروشی، رشدهای خوبی حاصل شده است.
فرزین افزود: رشد بخش کشاورزی در ۹ ماه گذشته به ۰.۷ درصد رسیده که نسبت به سال گذشته کمی کاهش نشان می‌دهد. در سوی دیگر، نرخ رشد ۹ ماهه در گروه صنایع و معدن به ۳.۹ درصد رسید که نسبت به سال گذشته کاهش یافته، اما برخی زیرمجموعه‌های صنعت و معدن با نرخ‌های رشد بالاتری همراه بوده‌اند.
رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: مصرف خصوصی در این بازه ۴.۲ درصد رشد داشته و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نیز رشد ۴.۵ درصدی را تجربه کرده است. همچنین صادرات کالاها و خدمات با رشدی ۱۷.۹ درصدی همراه بوده و از طرفی، واردات تنها ۵.۳ درصد رشد کرده که این مسأله باعث افزایش تولید ناخالص داخلی با قیمت بازار به میزان پنج درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل شده و نرخ رشد قابل قبولی را در سال جاری نشان می‌دهد.
نرخ تورم نقطه به نقطه در سطح مناسبی از کانال ۳۰ درصد است
فرزین همچنین در ادامه این نشست از اقدامات بانک مرکزی برای کنترل تورم و نرخ رشد نقدینگی در این سال گفت: در آغاز سال با افزایش انتظارات تورمی و به تبع آن، نرخ تورم به ویژه در فروردین مواجه بودیم که با اجرای برنامه‌های بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی به طرز قابل ملاحظه‌ای کاهش یافت؛ به‌گونه‌ای که بر اساس محاسبات بانک مرکزی، از ابتدای سال جاری تا پایان بهمن ماه، نرخ تورم نقطه به نقطه ۲۲ واحد کاهش ثبت کرد.
وی افزود: پیش‌بینی می‌شود که در پایان سال جاری، نرخ تورم نقطه به نقطه در سطحی مناسب از کانال ۳۰ درصد قرار گیرد، که این امر مطابق با هدف‌ها و برنامه‌ریزی‌های قبلی است.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: هدف‌گذاری برای نرخ رشد نقدینگی در پایان سال جاری معادل ۲۵ درصد تعیین شده که در دی‌ماه، نرخ رشد نقدینگی به ۲۵.۴ درصد رسید. باید یادآوری کرد که نرخ رشد ۲۵ درصد، معادل رشد نقدینگی متعادل بلندمدت در اقتصاد ایران در ۴۰ سال گذشته است که دستیابی به آن نشان دهنده عبور از یک دوره پرفشار نقدینگی چهار ساله و رسیدن به ثبات در متغیرهای کلان اقتصادی است.
آخرین وضعیت ارزی
رئیس کل بانک مرکزی همچنین در خصوص وضعیت ارزی کشور توضیح داد: بانک مرکزی در سال جاری سیاست تثبیت اقتصادی را در راستای آرامش بازارها پیاده‌سازی کرده است. تا زمانی که نقدینگی و انتظارات تورمی تحت کنترل باشند، نرخ ارز با نوسانات شدید مواجه نخواهد شد.
فرزین افزود: از ابتدای سال تا کنون، حدود ۷۸ میلیارد دلار ارز به نرخ حمایتی و غیرحمایتی تخصیص یافته که بالغ بر ۶۷ میلیارد دلار از آن تأمین و پرداخت شده است. این عملکرد رکوردی در تأمین ارز مورد نیاز کشور محسوب می‌شود.
رئیس کل بانک مرکزی به رشد چشمگیر منابع ارزی بانک مرکزی نسبت به سال‌های گذشته اشاره کرد و بیان کرد: وجوه ارزی عرضه شده به بازار نسبت به سال‌های ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ قابل ملاحظه بوده که این مسأله به افزایش تشکیل سرمایه به ویژه در حوزه ماشین‌آلات انجامیده است.
وی تصریح کرد: در حال حاضر حراج سکه و طلا در مرکز مبادله طلا و ارز ایران انجام می‌شود و انتظار داریم که در آینده نزدیک فروش اسکناس ارز نیز در این مرکز محقق شود. توسعه فعالیت‌های مرکز مبادله یکی از اهداف بانک مرکزی است و امید داریم که بازار سلف و آتی نیز به زودی راه‌اندازی شود.
وی به‌طور کلی خاطرنشان کرد که با توجه به نسبی بودن متغیرها در اقتصاد، اهداف تعیین شده در ابتدای سال در حوزه متغیرهای واقعی و همچنین متغیرهای پولی به نحو مطلوبی تحقق یافته است.
سیاست‌ها و برنامه‌های بانک مرکزی در سال آینده
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه این نشست بیان کرد: برنامه‌ریزی بانک مرکزی برای دستیابی به نرخ رشد نقدینگی ۲۳ درصد با دامنه مثبت و منفی دو درصد در پایان سال آینده است. این تغییر جزئی نسبت به سال جاری، ناشی از بهبود رشد اقتصادی و جلوگیری از تأثیرات رکودی ناشی از کنترل نقدینگی است.
به نقل از فرزین، برنامه بانک مرکزی برای کنترل نرخ تورم در سال ۱۴۰۳، تثبیت نرخ تورم نقطه به نقطه در محدوده ۲۰ درصد است که دستیابی به این هدف بلندمدت امکان‌پذیر خواهد بود.
مهم‌ترین سیاست بانک مرکزی در سال آینده، آزادسازی منابع ارزی در کشورهای خارجی است
رئیس کل بانک مرکزی همچنین افزود: یکی از سیاست‌های مهم بانک مرکزی در راستای حوزه ارزی در سال آینده آزادسازی منابع ارزی ما در کشورهای خارجی خواهد بود و تمرکز اصلی ما روی این مسئله خواهد بود. ما منابع زیادی در خارج از کشور داریم و در تلاشیم با همکاری دستگاه‌های مختلف دولتی این منابع را آزاد کرده و از آن‌ها برای سرمایه‌گذاری و رشد کشور بهره‌گیری کنیم. همچنین، گشایش‌های بسیار خوبی که در دو یا سه هفته اخیر حاصل شده و فاینانس‌های جدید، تأثیر مستقیمی بر رشد سرمایه‌گذاری کشور در سال آینده خواهد داشت.
حضور بانک مرکزی در بازارهای طلا و ارز ادامه خواهد داشت
وی تأکید کرد که بانک مرکزی همچنان در تلاش است تا با به‌کارگیری سیاست‌های ارزی، نوسانات نرخ ارز را به حداقل برساند و حضور این بانک در بازارهای طلا و ارز ادامه خواهد داشت.
رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد که هدف این نهاد تأمین تمام منابع مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری و تجارت در کشور است و امید می‌رود رشد سرمایه گذاری به واسطه آزادسازی منابع و گشایش‌هایی که اخیراً در برخی کشورها به وقوع پیوسته، به میزان قابل توجهی حاصل شود.
دکتر فرزین افزود: بانک مرکزی به‌نحوی مدیریت خواهد کرد که برای طرح‌هایی که به منابع ارزی نیاز دارند، اوراق ارزی ایجاد شود و در حوزه فاینانس نیز مشارکت خواهد داشت تا بدین ترتیب، سرمایه‌گذاری دچار محدودیت ارزی نشود.
به گفته رئیس کل بانک مرکزی، عملکرد موفق نظام بانکی باید اولویت اصلی بانک مرکزی باشد و این نهاد باید به دنبال سودآوری نباشد. موفقیت بانک مرکزی در انجام مأموریت‌های خود، هنگامی حاصل می‌شود که مشکلات نظام بانکی حل و خدمات به‌خوبی به مردم ارائه شود.
فرزین خاطرنشان کرد: هدایت اعتباری که بر پایه نظری و عملی است، ابزار بسیار مهمی برای بهبود فعالیت‌های اقتصادی و ارتقای رشد محسوب می‌شود. بانک مرکزی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی اصلاحاتی را در اوراق گام انجام داده و بر توسعه آن تمرکز دارد. بعضی از بانک‌ها نیز اقدامات خوبی در زمینه خدمات زنجیره‌ای تأمین مالی داشته‌اند و امید است که اوراق گام و دیگر بازارهای تأمین مالی زنجیره‌ای در سال آینده سهم بیشتری در تأمین مالی تولید کشور ایفا کنند.
تداوم اصلاح نظام بانکی در سال آینده
رئیس کل بانک مرکزی همچنین با اشاره به تداوم اصلاح نظام بانکی در سال آینده بیان کرد: هدف بانک مرکزی کمک به بانک‌های ناتراز در اجرای برنامه‌های اصلاحی است و تلاش خواهد شد تا با هم‌فکری مدیران شبکه بانکی، مشکلات برطرف گردد. ذکر این نکته ضروری است که اصول بانکداری باید در تمام شرایط رعایت شود.
فرزین در پایان با اشاره به اینکه قانون جدید بانک مرکزی در سال جدید به مرحله اجرایی خواهد رسید، اضافه کرد: این قانون در زمینه‌های مختلف، اختیارات جدیدی در حیطه نظارت به بانک مرکزی اعطا کرده است. انتظار می‌رود توسعه سامانه‌های نظارت ادامه یابد تا بانک مرکزی بتواند نظارت برخط داشته باشد.