انسولین هست، اما با قیمت گزاف!

انسولین از دارو‌های حیاتی برای میلیون‌ها بیمار مبتلا به دیابت است و هرگونه اختلال در تأمین یا افزایش هزینه آن می‌تواند روند درمان بیماران را تحت تأثیر قرار دهد. اخیراً، زمزمه‌هایی درباره نایاب‌شدن برخی انواع انسولین و دشواری دسترسی به بعضی فرآورده‌ها به گوش می‌رسد؛ در مقابل، مسئولان و فعالان حوزه دارو از تداوم عرضه انسولین‌های قلمی تولید داخل و وجود گزینه‌های جایگزین سخن می‌گویند. 

در همین راستا، دکتر رسول نظری‌فرد، داروساز و مؤسس داروخانه بیماران خاص، درباره وضعیت تأمین انسولین در کشور می‌گوید: «انسولین کمبود ندارد. ویال‌های قدیمی که بیمار باید دارو را با سرنگ از شیشه می‌کشید و تزریق می‌کرد، دیگر مانند گذشته در بازار نیستند و بیشتر بیماران از قلم‌های آماده تزریق استفاده می‌کنند.»

نظری‌فرد با اشاره به تفاوت ویال‌های قدیمی و قلم‌های آماده تزریق توضیح می‌دهد: «استفاده از ویال‌های قدیمی دشوارتر بود؛ بیمار باید مقدار موردنیاز را با سرنگ می‌کشید و تزریق می‌کرد. الان قلم‌های آماده وجود دارند و بیشتر بیماران از آنها استفاده می‌کنند. تعداد بیمارانی که هنوز از ویال‌های قدیمی استفاده می‌کنند، بسیار کم است.»

با این حال، برای تعیین اینکه کاهش دسترسی به ویال‌های قدیمی ناشی از توقف تولید، تغییر الگوی مصرف یا اختلال در توزیع است، به آمار تفکیک‌شده تولید و عرضه این فرآورده‌ها نیاز است. بنابراین، نبود یک نوع انسولین در بازار را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه کمبود همه انواع این دارو دانست.

یکی از مسائل مهم در دسترسی به انسولین، هزینه پرداختی بیماران است. نظری‌فرد درباره تغییر هزینه نسخه‌های انسولین خارجی می‌گوید: «سال گذشته بیمار برای یک نسخه انسولین حدود ۱۰۰ هزار تومان پرداخت می‌کرد، اما امسال این مبلغ برای بعضی نسخه‌ها به دو تا سه میلیون تومان رسیده است.»

او با اشاره به وجود انسولین‌های قلمی تولید داخل افزود: «انسولین‌های قلمی ایرانی هم در بازار وجود دارند و هزینه آنها برای بیمار بسیار کمتر است؛ در بعضی موارد بیمار دارو را رایگان دریافت می‌کند یا مبلغ بسیار اندکی -حدود ۲۰۰-۳۰۰ هزار تومان- می‌پردازد. انسولین‌های خارجی هم تحت پوشش بیمه هستند، اما بیمار ممکن است بابت برند خارجی هزینه بیشتری پرداخت کند.»

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، نیز ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ درباره هزینه انسولین قلمی تولید داخل اعلام کرد که پرداختی بیمار برای این دارو می‌تواند حدود ۶۰ هزار تومان در ماه باشد. او با تأکید بر تفاوت قیمت دارو و سهم پرداختی بیمار گفته بود که انسولین قلمی داخلی با هزینه نسبتاً قابل قبولی در اختیار بیماران قرار می‌گیرد و نمونه‌های خارجی هزینه بیشتری دارند.

بر اساس اظهارات باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، در آبان ۱۴۰۴، حدود ۷.۵ میلیون نفر در ایران به دیابت مبتلا هستند و ۹ میلیون نفر نیز در گروه مبتلایان به پیش‌دیابت قرار دارند. به گفته او، شیوع دیابت در بزرگسالان کشور حدود ۱۴ درصد است و سالانه ۵۰۰ هزار نفر به تعداد مبتلایان اضافه می‌شود.

با توجه به شمار بالای مبتلایان، دسترسی مستمر به انسولین اهمیت زیادی دارد. نظری‌فرد درباره احتمال جایگزینی یک نوع انسولین با نوع دیگر گفت: «برای انواع انسولین معمولاً چند جایگزین وجود دارد و قرار نیست با نبود یک نوع انسولین، درمان بیمار به‌طور کامل متوقف شود. البته تغییر دارو ممکن است مستلزم مراجعه به پزشک، اصلاح نسخه و طی‌کردن مراحل بیمه باشد که گاهی یکی دو روز زمان می‌برد.»