درخت اکالیپتوس، که با نام علمی eucalyptus globulus شناخته می شود، در زمره درختان بلند و دست نیافتنی است که به طور طبیعی در استرالیا و سایر نواحی اقیانوسیه رشد می کند. امروزه این گونه به عنوان روشی برای احیای جنگل ها در دیگر نقاط دنیا کشت می گردد، چرا که سرعت رشد آن بسیار چشمگیر است.
در سراسر جهان، گونه های مختلفی از درخت اکالیپتوس وجود دارد. برخی از آن ها بیشتر شبیه درختچه هستند، در حالی که دیگران می توانند به ارتفاعی بیش از ۶۰ متر دست یابند که نشان دهنده بزرگی فوق العاده این درختان است.
یکی از انواع خاص اکالیپتوس به نام “درخت صمغ آبی” یا “درخت تب استرالیا” شناخته می شود. نام اول به رنگ برگ ها و مایع صمغی که از پوست آن خارج می شود مربوط می شود، در حالی که دومی به ویژگی های درمانی ضد میکروبی و ضد باکتریایی این گیاه اشاره دارد.
ویژگی بارز این گونه درخت، برگ های سبز مایل به خاکستری آن است. این برگ ها به فرم بزرگ، ضخیم و چرمی قرار دارند و دارای ظاهری شبیه نیزه هستند. با خرد شدن برگ ها، عطر و روغن قوی ای آزاد می شود که قابلیت استخراج برای مصارف گوناگون دارد. برگ ها به طور خاص جمع آوری و خشک می شوند تا برای تهیه یک دم نوش موثر و شفابخش استفاده شوند.
این گیاه با ارزش از دیرباز، بالای هزار سال، توسط جوامع بومی مورد استفاده قرار گرفته است. پیش بینی می شود که بومیان استرالیایی نخستین کسانی بودند که از خواص دارویی برگ های اکالیپتوس بهره مند شدند. در واقع، این درخت تا قرن ۱۸ به دیگر نقاط دنیا معرفی نشد و در قرن ۱۹ به طور گسترده در اروپا و آسیا کاشته شد.
خواص درمانی اکالیپتوس
روغن اکالیپتوس دارای خصوصیات ضدالتهابی و ضدعفونی کننده ای است که می تواند به لک های پوستی، آکنه و کبودی ها کمک کند. از دیگر ویژگی های این درخت می توان به پاک سازی صورت اشاره کرد. برای این منظور، پنج قطره روغن اکالیپتوس را با یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل یا بادام شیرین ترکیب کرده و بر روی صورت بمالید و سپس با آب ولرم شست وشو دهید. خواص ضدویروسی و ضدالتهابی اکالیپتوس همچنین در درمان زگیل و جوش های پوستی موثر است.
از دیگر ویژگی های اکالیپتوس، افزایش جریان خون در بدن و تقویت رشد موها است. روغن این درخت همچنین خاصیت ضد میکروبی قوی دارد که می تواند به کاهش شوره سر کمک کند. از سوی دیگر، اکالیپتوس به عنوان یک دافع حشرات عمل کرده و می تواند در درمان شپش موثر باشد.
بخور اکالیپتوس به عنوان یک ضدعفونی کننده برای مجاری تنفسی بسیار کارآمد و مفید است. این گیاه باعث باز شدن مجاری بینی شده و به ویژه برای افرادی که دچار سینوزیت هستند، اثرگذار است. لازم به ذکر است که اکالیپتوس هیچ گاه به عنوان درمان کننده ی کامل سینوزیت شناخته نمی شود، بلکه تنها می تواند علائم ناشی از سردرد را تسکین دهد و به کاهش میکروبا در سینوس ها کمک کند.
استفاده از بخور اکالیپتوس به علت خواص ضد التهابی، ضد ویروسی، ضد باکتریایی و خلط آوری آن، در درمان عفونت های ریوی نیز موثر است. علاوه بر این، بخور اکالیپتوس می تواند به تنفس راحت تر و کاهش گرفتگی عضلات تنفسی کمک نماید.
در فصل های گرم، انواع مختلفی از حشرات در محیط وجود دارند که برخی از آن ها می توانند نیش های خطرناکی داشته باشند و میکروب ها را به انسان منتقل کنند. برای دفع این آفات، می توانید از روغن اکالیپتوس موجود در داروخانه ها بهره ببرید.
برگ های اکالیپتوس به دلیل داشتن اکالیپتول، برای بهداشت دندانی بسیار موثر هستند. این برگ ها سرشار از اتانول و ماکروکارپال C (نوعی پلی فنول) هستند که به کاهش باکتری های ایجاد کننده حفره و بیماری های لثه کمک می کنند. عصاره برگ های اکالیپتوس در کاهش پلاک دندان، خونریزی لثه و التهاب لثه مؤثر واقع شده و به همین دلیل در تولید دهان شویه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
خواص دم نوش اکالیپتوس
اکالیپتوس دارای فواید بسیاری برای سیستم تنفسی است و به درمان التهاب در ناحیه سینه، ریه ها، بینی و گلو کمک می کند و می تواند برخی باکتری ها و قارچ ها را از بین ببرد. این گیاه می تواند زکام (التهاب مخاط بینی) ویروسی را تسکین بخشد و به روان شدن ترشحات کمک کند.
طرز تهیه دم نوش اکالیپتوس
برای تهیه دم نوش لاغری اکالیپتوس، یک قاشق چای خوری از برگ های خرد شده آن را با ۱۵۰ سی سی آب جوش ترکیب کرده و به مدت ۱۵ دقیقه اجازه دهید دم بکشد. پس از این مدت، دم نوش به دست آمده را صاف کرده و روزانه ۲ تا ۴ فنجان از این دم نوش را پس از هر وعده غذایی مصرف کنید.
نحوه استفاده از بخار اکالیپتوس
برگ های ناچیز و باریک اکالیپتوس که به رنگ سبز هستند، را می توانید از عطاری ها خریداری کنید. همچنین می توانید روغن یا عصاره اکالیپتوس را از داروخانه ها تهیه کنید. برای تهیه بخور، ظرفی را با مقداری آب بر روی حرارت قرار دهید و برگ ها را به آن اضافه کنید.
اجازه دهید تا رنگ برگ ها قهوه ای شود، سپس ظرف را از روی حرارت بردارید و صورت خود را به ظرف نزدیک کنید. احتیاط کنید تا حرارت به پوست شما آسیب نرساند و یک حوله بزرگ روی سر خود بکشید تا بخار به تمامی مجاری تنفسی نفوذ کند.
انجام این کار دو بار در هفته، مجاری تنفسی شما را به طور کامل باز می کند و به بهبود علائم سرماخوردگی کمک شایانی می کند. همچنین بخار کردن اکالیپتوس در فضای داخلی منزل از گسترش ویروس ها به افراد دیگر جلوگیری می کند.
مسمومیت به وسیله ورود بخار اکالیپتوس به دهان
توصیه می شود که در هنگام بخور و سایر استفاده ها از اکالیپتوس، از بلعیدن قسمت های گیاه، روغن آن، عصاره یا آب بخور و… پرهیز کنید. بلع ناخواسته ممکن است منجر به مشکلات جدی از جمله ورود مواد به ریه ها و کاهش سطح هوشیاری شود. دیگر عوارض شامل کاهش سطح هوشیاری، تشنج، خواب آلودگی، حالت تهوع، استفراغ، درد ناحیه فوقانی شکم، اسهال و علائم تنفسی مانند تنگی نفس، توقف تنفس، کبودی چهره و قسمت های بدن و اسپاسم مجاری تنفسی از جمله ورم ریه، تنفس سریع و نامنظم خواهد بود.
اکالیپتوس نقش بارزی در درمان عفونت ها و سرماخوردگی دارد، اما ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد و مصرف همزمان آنها منجر به تداخل های دارویی گردد. این تداخلات می تواند منجر به تغییر در عملکرد دارو و افزایش عوارض جانبی شود؛ بنابراین پیش از مصرف اکالیپتوس، مشورت با پزشک الزامی است.