رئیس انجمن اورولوژی ایران اظهار داشت: بروز کم‌تحرکی و تغییر در الگوی تغذیه افراد آنها را در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های کلیوی و مشکلات مجاری ادراری قرار می‌دهد.
معمولاً هر فرد سالم دارای دو کلیه است که در دو طرف ستون مهره‌ها و در زیر دنده‌های پایین قرار دارند. این ارگان‌ها به رنگ قرمز متمایل به قهوه‌ای و با شکلی شبیه به لوبیا هستند. اندازه هر کلیه به اندازه یک مشت بسته است. بسیاری از اعضای بدن برای عملکرد صحیح به کلیه‌ها وابسته هستند و بنابراین، کلیه‌ها از جمله مهم‌ترین ارکان بدن انسان را تشکیل می‌دهند.
در حال حاضر، تعداد ۸۶ هزار نفر در ایران به بیماری‌های کلیوی مبتلا هستند که از این شمار ۲۰ هزار نفر تحت دیالیز و ۲۴ هزار نفر نیز پیوند کلیه دریافت کرده‌اند. مردان بیشتر از زنان در معرض ابتلا به مشکلات کلیوی هستند.
رئیس انجمن اورولوژی ایران شایع‌ترین بیماری‌های سیستم ادراری در مردان را به ترتیب پروستات، سنگ‌های ادراری و عفونت‌ها عنوان کرد و گفت: در گذشته، سنگ‌ها عمدتاً در مثانه تشکیل می‌شدند، اما با تغییر در روش زندگی، امروزه بیشتر در کلیه‌ها ایجاد می‌شوند.
دکتر عباس بصیری با اشاره به افرادی که در معرض ریسک بالای تشکیل سنگ قرار دارند، بیان کرد: افرادی که در محیط‌های گرم کار کرده و یا به طور مداوم در معرض نور خورشید هستند و به مقدار کافی مایعات مصرف نمی‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سنگ کلیه قرار دارند.
بصیری تأکید کرد: ولی این به معنای آن نیست که این افراد مستعد ابتلا به تمامی انواع بیماری‌های کلیوی، سرطان‌ها و ناهنجاری‌ها هستند. مناطق گرم و خشک که باعث تعریق بالا و کاهش حجم ادرار می‌شوند، ممکن است در افزایش ابتلا به سنگ‌های کلیه مؤثر باشند.
بصیری خاطرنشان کرد: کم‌تحرکی و تغییر در الگوی غذایی از مصرف زیاد فیبر و سبزیجات به رژیم‌های گوشت‌محور از جمله عواملی هستند که افراد را در معرض ابتلا به بیماری‌های کلیوی و مشکلات مجاری ادراری قرار می‌دهند.
وی با تأکید بر نقش مثبت و مفید ورزش برای سلامت کلیه‌ها، بیان کرد: کم‌تحرکی یکی از عوامل خطر برای ایجاد سنگ است و به طور کلی، افرادی که در مشاغل ساکن و بی‌حرکت هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سنگ کلیه قرار دارند.
موارد ابتلای ۳ برابری مردان به سنگ‌های ادراری
رئیس انجمن اورولوژی ایران با اشاره به اینکه سنگ‌های ادراری معمولاً در مردان به میزان دو تا سه برابر زنان شایع‌تر است، اظهار داشت: سرطان‌های کلیه و مثانه که در میان زنان و مردان مشترک هستند، نیز به همان نسبت در مردان رایج‌تر است و به طور کلی می‌توان گفت که بیماری‌های مجاری ادراری بیشتر در مردان مشاهده می‌شود.
وی تأکید کرد: تنها حالتی که در آن میزان ابتلا در زنان بیشتر است، عفونت‌های مثانه می‌باشد که معمولاً خطرناک نبوده و خطر جانی ندارد.
رابطه مصرف ویتامین‌ها و تشکیل سنگ
وی در خصوص ارتباط مصرف ویتامین‌ها با تشکیل سنگ گفت: اگر ویتامین‌های تزریقی به مدت طولانی مصرف شود، به عنوان مثال، اگر ویتامین C برای مدت زیادی استفاده گردد، احتمال بروز سنگ کلسیم اگزالات در فرد افزایش می‌یابد.
دکتر بصیری افزود: ویتامین D نیز اگر به صورت تزریقی باشد و جذب روده‌ای نداشته باشد، به دلیل افزایش کلسیم می‌تواند خطر ابتلا به سنگ را به دنبال داشته باشد، اما اگر به مقداری که پزشک روماتولوژیست یا ارتوپد برای درمان پوکی استخوان تجویز می‌کند، مصرف شود، تأثیر چندانی بر روی تشکیل سنگ کلیه ندارد.
وی در مورد نشانه‌ها و علائم نارسایی کلیه تأکید کرد: در افرادی که دو کلیه دارند (اکثر افراد)، ممکن است یکی از کلیه‌ها خاموش باشد و هیچ فعالیتی نداشته باشد و فرد نیز متوجه نشود، چراکه کلیه دیگری فعال است. اصولاً اگر حتی نیمی از یک کلیه نیز در بدن کسی فعال باشد، علائم نارسایی کلیه بروز نمی‌کند و فرد متوجه مشکل نخواهد شد.
رئیس انجمن اورولوژی ادامه داد: در افرادی که تنها یک کلیه دارند، در صورت آسیب به کلیه، ممکن است علائمی چون ضعف، خستگی، بی‌اشتهایی، خارش بدن و بی‌حوصلگی بروز کند که به دنبال آن، فرد با انجام بررسی‌ها به نارسایی کلیه پی می‌برد.
وی اظهار داشت: افراد دارای دو کلیه، زمانی متوجه بروز مشکل در یکی از کلیه‌ها می‌شوند که کلیه خاموش شده به دلیل وقوع یک اتفاق ناگهانی، مانند پیدایش سنگ یا عفونت که باعث تب و لرز و درد شود، شناسایی گردد. اگر چنین علائمی بروز نکند، فرد از خاموشی کلیه مطلع نخواهد شد. بنابراین، علائم عمومی اغلب زمانی نمایان می‌شوند که دو کلیه یا یک کلیه در افراد تک‌کلیوی دچار اختلال شوند.
رژیم غذایی و سنگ کلیه
دکتر بصیری در مورد تأثیر رژیم‌های غذایی بر کلیه گفت: رژیم‌های غذایی عموماً تأثیر زیادی ندارند مگر اینکه فرد دارای بیماری زمینه‌ای باشد. به عنوان مثال، اگر شخص دچار نارسایی کلیه باشد و عملکرد کلیه ضعیف باشد، مصرف رژیم‌های پرپروتئین و کراتینین می‌تواند به کلیه آسیب برساند، اما اگر عملکرد کلیه طبیعی باشد، این موارد تأثیر چندانی نخواهند داشت.
وی تأکید کرد: ما به بیمارانی که به سنگ کلیه مبتلا هستند توصیه می‌کنیم که مصرف نمک را کاهش دهند، چرا که این عامل به‌طور شناخته‌شده‌ای در ایجاد سنگ کلیه مؤثر است. در صورتی که کلیه به صورت طبیعی و فعال عمل کند، تغییرات در رژیم غذایی چندان مؤثر نیستند.
توصیه‌های دکتر بصیری برای مراقبت از کلیه‌ها
۱- افراد باید به وجود مشکلات کلیوی در خانواده و بستگان نزدیک توجه داشته باشند. مشکلات مورد اشاره شامل سرطان پروستات، سنگ کلیه و چندین نوع سرطان دیگر هستند که تا حدی ریشه خانوادگی دارند. اگر فردی سابقه ابتلا به بیماری پروستات در پدر، برادر یا عمو خود داشته باشد، باید از سن ۴۰ سالگی به فکر غربالگری و بررسی این بیماری باشد.
۲- در غیاب سابقه خانوادگی، شخص باید به علائم ادراری خود توجه کند.
۳- در صورتی‌که فرد دچار سوزش ادرار، تکرر ادرار، شب ادراری، مشکلات ادراری (به‌صورت قطره‌ای)، دردهای ناگهانی و شدید در ناحیه پهلو، تعریق زیاد، تهوع، استفراغ و خارش بدن باشد، باید به پزشک مراجعه کرده و بررسی‌های لازم انجام شود. در صورت عدم وجود سابقه خانوادگی و بروز چنین علائمی، نیازی به نگرانی یا بررسی فوری نمی‌باشد.
منبع: بهپو