در حال حاضر، بسیاری از افراد به مصرف داروهای آرامبخش، ضد التهاب، کورتونی، داروهای قلب و… بیتوجه به تجویز پزشک اقدام میکنند و نظر پزشک را برای ادامه درمان بیماریهای خود جویا نمیشوند، در حالی که ناآگاهی از این موضوع منجر به آسیبهای جدی به بینایی و چشمها میشود.
بدیهی است که هیچ کدام از داروهای کورتونی بدون عوارض نیستند. در میان عوارض این داروها، احتمال بروز اختلالات بینایی از اهمیت ویژهای برخوردار است. مصرف طولانیمدت و بدون نظارت این دسته از داروها میتواند به افزایش فشار داخل چشم (آب سیاه یا گلوکوم) و در نهایت خطر ابتلا به آب مروارید بینجامد.
علاوه بر این، مصرف خوراکی کورتیکواستروئیدها میتواند عوارضی همچون تشدید تبخال یا هرپس قرنیه و بروز برخی دیگر از بیماریهای چشمی را به دنبال داشته باشد. چنانچه بعد از مصرف این داروها علائم غیرعادی در چشمها مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید و از مصرف خودسرانه آنها خودداری نمایید.
هیدروکسی کلروکین
این دارو برای درمان پُلی آرتریت روماتوئید تجویز میشود، اما مصرف غیر اصولی یا مداوم آن میتواند به آسیبهای جبرانناپذیری به شبکیه چشم منجر شود. عوارض شبکیه با توجه به حساسیت فرد و دوز مصرفی متفاوت است و در مواردی گزارشهای مربوط به نابینایی در مصرف کنندگان درازمدت این دارو وجود دارد.
حتی مصرف کوتاهمدت این دارو نیز میتواند موجب مشکلاتی نظیر هالههای نور، تاری دید و حساسیت به نور شود، اما خوشبختانه با قطع دارو این نشانهها از بین میروند. توصیه میشود افرادی که به طور مرتب از هیدروکسی کلروکین استفاده میکنند، در سال اول هر سه ماه و پس از آن هر شش ماه یک بار به چشمپزشک مراجعه کنند تا از سلامت دید خود اطمینان حاصل کنند.
ویاگرا
میلیونها مرد در سراسر جهان به صورت خودسر از داروهای تقویت قوای جنسی مانند ویاگرا استفاده میکنند، غافل از اینکه این داروها میتوانند عوارض جدی برای چشمها ایجاد نمایند. در تحقیقاتی در سال ۲۰۰۵، کاهش ناگهانی بینایی در هفت مرد مصرفکننده ویاگرا مشاهده شد که به مشکل نوروپاتی قدامی غیرآرتریتیکی عصب بینایی (NAION) مبتلا بودند.
این عارضه که میتواند به نابینایی بینجامد، زمانی رخ میدهد که جریان خون به سمت عصبهای بینایی مختل شود. حتی ۶ تا ۷ درصد از آقایانی که از این داروها استفاده میکنند، هنگام نگاه به یک شی، هالهای آبی رنگ در اطراف آن مشاهده میکنند. افرادی که با کاهش بینایی ناشی از مصرف ویاگرا مواجه میشوند، باید فوراً استفاده از دارو را متوقف کرده و با پزشک خود مشورت نمایند.
استفاده خودسرانه برخی داروها ممکن است موجب بروز مشکلات چشمی شود.
قطرههای چشم
اگر به دلیل بیماری چشمی از داروهای چشمی یا پمادهای کورتیکواستروئیدی استفاده میکنید، نیاز دارید تا بیشتر به سلامت چشمانتان توجه کنید. این قطرهها میتوانند تبخال یا هرپس قرنیه را تشدید کنند و احساس وجود جسم خارجی یا زخم در سطح قرنیه ایجاد کنند.
این مشکلات بعد از دو یا سه روز از شروع درمان با قطره یا پماد تشدید خواهند شد. علاوه بر این، استفاده طولانیمدت از کورتیکواستروئیدهای موضعی ممکن است به افزایش فشار داخل چشم یا گلوکوم منجر شود. همچنین، عادت به مصرف قطرههای کورتونی نیز پدیدهای است که در صورت وابستگی بیمار به این داروها بروز میکند.
بنابراین توصیه میشود تنها به دستور پزشک از این قطرهها استفاده نمایید و از خوددرمانی و پیشنهاد آنها به دیگران خودداری کنید. مصرف کورتونهای خوراکی نیز میتواند به سلامت چشمان آسیب برساند، بنابراین دارو را طبق نظر پزشک مصرف کنید.
آمیودارون
این دارو که برای درمان مشکلات قلبی تجویز میشود، میتواند به قرنیه چشم آسیب برساند. مصرف طولانیمدت آمیودارون ممکن است منجر به ایجاد رسوباتی در قرنیه شود که اگرچه معمولاً بیخطرند و دید را مختل نمیکنند، اما در صورت تجمع زیاد این رسوبات، فرد ممکن است احساس کند از پشت شیشهای کثیف به اشیا نگاه میکند.
اگرچه این حالت چندان شایع نیست، اما تجمع این رسوبات میتواند مشکلاتی برای بیمار به وجود آورد. توصیه میشود افرادی که تحت درمان با این دارو هستند به طور منظم به چشمپزشک مراجعه کنند و چنانچه با مصرف آمیودارون با مشکلات بینایی مواجه شدند، حتماً موضوع را با پزشک خود در میان بگذارند.
ادویل و پروفن
داروهای ضدالتهاب از جمله ادویل و پروفن به عنوان داروهای رایج، عوارض متعددی دارند که میتوانند به بروز مشکلات بینایی کمک کنند. این داروها میتوانند مشکلاتی در سطح قرنیه ایجاد کنند و فرد ممکن است احساس کند که در چشمانش شن ریزهای وجود دارد.
این احساس پس از چند روز مصرف این داروها رخ میدهد، و اگرچه کموبیش رایج است، اما به ندرت به مشکلات حاد منجر میشود. به طور کلی توصیه میشود در صورت مشاهده هرگونه تغییر در بینایی، مصرف دارو را متوقف کرده و به چشمپزشک مراجعه کنید. از مصرف خودسرانه و بیرویه ادویل و پروفن شدیداً پرهیز نمایید.
آلپرازولام
داروهای اعصاب و آرامبخش همچون آلپرازولام و دیازپام، که برای کاهش استرس، اضطراب و اختلالات خواب تجویز میشوند، میتوانند خطر بروز اختلالات بینایی را افزایش دهند. این داروها ممکن است منجر به خشکی چشم و در موارد نادر به آب سیاه حاد شوند. بنابراین توصیه میشود که افراد از مصرف خودسرانه قرصهای اعصاب جداً پرهیز کنند و در صورت مشاهده هرگونه تغییر در بینایی، حتماً به چشمپزشک مراجعه نمایند.
داروهای ضدآلرژی
آنتیهیستامینها که به ویژه برای مقابله با تب یونجه تجویز میشوند، میتوانند عوارضی در چشم ایجاد کنند. این داروها ممکن است باعث حساسیت به نور و خشکی چشم شوند، اما خوشبختانه این عوارض غالباً چندان جدی نبوده و با کاهش دوز یا قطع مصرف دارو بهبود مییابند.