این روزها، دنیای مجازی در اختیار یک همستر قرار گرفته است؛ اگر فقط چند دقیقه در اینستاگرام، تلگرام یا ایکس (جایی که توییتر سابق فعالیت می‌کند) پرسه بزنید، به سرعت با تصاویری از یک همستر کارتونی به رنگ نارنجی مواجه خواهید شد یا با افرادی که با گوشی‌های خود در برابر دوربین ایستاده‌اند تا به شما بیاموزند چگونه سکه‌های بیشتری جمع‌آوری کنید؛ البته با این قید که ابتدا باید آن پست را لایک کنید، با دوستان‌تان به اشتراک بگذارید و در نهایت کلمه «سکه» را برای آنها کامنت نمایید!
بر اساس گزارشی از ایسنا، فضای واقعی هم اوضاع بهتری ندارد. در مترو، اتوبوس، پیاده‌رو، در صف نانوایی و حتی در محل کار، افرادی با جدیت در حال ضربه زدن به شکم یک همستر در صفحه کوچک موبایل خود هستند تا شاید روزی پولدار شوند! اما ماجرای این همستر که از کودکان تا افراد کهنسال را درگیر خود کرده، چیست؟
همه چیز درباره «همستر کامبت»
علت این رشد فراوان بازی «همستر کامبت» به آبان ۱۴۰۲ بازمی‌گردد که نسخه‌ی اولیه‌ی «نات کوین» بصورت رباتی در تلگرام ارائه شد. این ربات به کاربران اجازه می‌داد تا با کلیک کردن بر روی یک سکه، ارز دیجیتالی به نام Notcoin را استخراج کنند و بعد از چند ماه، زمانی که توسعه‌دهندگان «نات کوین‌ها» را در بلاکچین عرضه کردند، خرید و فروش این ارز در صرافی‌ها آغاز گردید. این امر موجب شد تا «نات کوین» به سرعت شهرت پیدا کند و زمینه را برای ارائه یک بازی جدیدتر هموار سازد.
«همستر کامبت»، که از فروردین امسال معرفی گردید، به تدریج کاربران زیادی را به خود جذب کرد و در نتیجه به دلیل امکان تبدیل سکه‌های «نات کوین» به پول واقعی در صرافی‌ها، ناگهان سر و صدای زیادی را به پا کرد. همستر کامبت یک بازی تلگرامی است که کاربران می‌توانند فقط با ضربه زدن ساده به صفحه گوشی خود، سکه‌های مجازی به دست آورند. این سکه‌ها فقط احتمال می‌رود قابلیت تبدیل به پول واقعی را داشته باشند زیرا قیمت همستر کامبت تا زمانی که این پروژه در صرافی‌ها تعریف نشود، مشخص نخواهد بود و مشخص نیست که آیا این بازی به سرنوشت خوش «نات کوین» دچار خواهد شد یا خیر.
بهانه‌ای برای تازه کردن دوستی‌ها!
با این وجود، با تمامی ابهامات پیرامون آینده‌ی این بازی، به محض اینکه به سراغ گوشی‌های خود می‌رویم، یا با تصویر یک همستر مواجه می‌شویم یا اینکه دوستی که از او مدت‌ها بی‌خبر بوده‌ایم، لینک دعوتنامه این بازی را بدون هیچ مقدمه‌ای برای‌مان می‌فرستد تا اگر از طریق لینک او وارد بازی شویم، بتواند ۵۰۰۰ سکه از همستر کامبت دریافت کند!
بازگشت همگان به تلگرام!
این منفجر شدن تنها گوشه‌ای از ماجراهای روزهای اخیر است. پس از فیلتر شدن تلگرام، بسیاری از کاربران تصمیم گرفتند به دیگر اپلیکیشن‌ها روی آورند و عملاً این برنامه را از روی تلفن‌های خود پاک کردند، اما از آنجا که تلگرام (نسخه اصلی) میانجگر ورود به این همستر آرزوها به شمار می‌رفت، در روزهای اخیر افراد زیادی با استفاده از پروکسی‌ها و فیلترشکن‌ها دوباره به تلگرام بازگشتند.
وقتی حتی ضربه زدن هم دشوار است!
این هیاهو اگر چه ممکن است در نهایت به یک «هیچ» بزرگ ختم شود، اما حداقل با ابداع روش‌های ضربه زدن سریع به شکم همستر با استفاده از دستگاه‌های ماساژور، جعبه‌های آب، چرخ‌های خیاطی و …، خلاقیت هر ایرانی را نشان می‌دهد! از سوی دیگر، برخی افراد هم به دنبال روش‌هایی برای تسریع در مراحل بازی هستند، با استفاده از کدهای رمزی مثل «مورس» و بدون اینکه حتی از انگشتان خود استفاده کنند، سکه‌ها را جمع‌آوری می‌کنند.
عجله برای ثروتمند شدن به روشی آسان و در هر شرایطی، اگرچه ممکن است به درآمدزایی منجر نشود، لیکن می‌تواند به مشکلات روانی و اجتماعی در افراد منجر گردد. بسیاری از روش‌های یک شبه پولدار شدن با ریسک‌های قابل توجه و عواقب نامطلوب نیز همراه هستند. این ناکامی‌ها می‌تواند منجر به کاهش اعتبار اجتماعی و از دست رفتن اعتماد به نفس شود و سلامت فردی و اجتماعی افراد را به خطر بیندازد.
در همین حین، بازار جذب دنبال‌کننده برای آموزش دادن این بازی نیز داغ شده است تا بازیکنان مبتدی در تلاش باشند که حتی اگر این سکه‌ها برایشان سودی نداشته باشد، حداقل بتوانند با یک صفحه اینستاگرامی با دنبال‌کنندگان چند هزار یا چند صدهزار نفری، کسب درآمد کنند.
همین؟ واقعا تاثیرگذار بود!
«همستر کامبت» اصلاً ویژگی‌های یک بازی را ندارد و نمی‌تواند سرگرم کننده باشد! از لحظه‌ای که شما روی لینک بازی که دوست‌تان برای‌تان ارسال کرده کلیک می‌کنید، به محیط بازی منتقل می‌شوید و مرحله اول را با ۵۰۰۰ سکه‌ای که همستر به شما هدیه داده و با ضربه زدن به صفحه نمایشگر آغاز می‌کنید. همین!
در نوار ابزار پایین بازی، بخش‌های مختلفی وجود دارد که با ورود به هر کدام می‌توانید اقداماتی چون دعوت از دوستان، خرید کارت‌های استخراج و … انجام دهید. اما احتمالاً مهم‌ترین بخش برای گردانندگان بازی، قسمت «Earn» یا به دست آوردن است. شما با ورود به این قسمت می‌توانید با عضویت در کانال یوتیوب، کانال تلگرام، و صفحه ایکس (توییتر سابق) و … سکه‌های اضافه به عنوان پاداش دریافت کنید؛ پاداشی که اگر این سکه‌ها قابل نقد باشند، روش به دست آوردن آن برای شما چه منفعتی خواهد داشت، مشخص نیست. همچنین این امر به افزایش تدریجی تعداد دنبال‌کنندگان صفحات این بازی در فضای مجازی منجر می‌شود.
شاید به درآمدش هم برسیم!
اما علت این سطح از استقبال افراد از یک ربات که نمی‌توان به آن صحیح عنوان بازی را داد، چیست؟ آن هم وقتی که هیچ احساسی از ماهیت فعالیتی که انجام می‌دهند ندارند و صرفاً برای اینکه از قافله عقب نمانند، بر روی گوشی خود ضربه می‌زنند و می‌گویند، «ربات که اطلاعات شخصی ما را نگرفته، تازه تلگرام هم به آن تیک آبی داده. هیچ هزینه‌ای قرار نیست بپردازیم، بنابراین ضربه می‌زنیم، مگر ندیدئیم که شاید سودی هم ببریم!»
با این حال هنوز هم چندین ابهام بزرگ در مورد این بازی وجود دارد. اول آنکه هنوز ابعاد دسترسی این بازی به اطلاعات شخصی افراد به وضوح مشخص نیست. دوم اینکه مشخص نیست این سکه‌ها به پول تبدیل خواهند شد یا خیر؟ در نهایت آیا همستر کامبت قادر به حمایت و پشتیبانی این حجم از کاربر خواهد بود؟ این سوالی است که از ظهر روز پنجشنبه ۱۷ خرداد ماه تا بامداد جمعه و در زمان نگارش این گزارش، با شدت به موضوعی قابل تأمل بدل گردید، چرا که در تمام این مدت، تلاش بازیکنان برای ورود به همستر کامبت با خطا مواجه شده است.
مشکلات مهارت‌هایی که یاد نخواهیم گرفت!
در این راستا دکتر محمد رحیمی – جامعه‌شناس و استاد دانشگاه در گفت‌وگویی با ایسنا، به رونق بازی Hamster kombat اشاره کرد و بیان کرد: در اینجا با دو مفهوم فرهنگی – اجتماعی مواجه هستیم که به نظر می‌رسد در مورد هر یک سواد و توانایی لازم وجود ندارد؛ یکی از این مفاهیم رسانه و دیگری درآمدزایی است. سواد رسانه‌ای نوعی آگاهی است که همه ما در هر لحظه از زندگی به آن نیاز داریم، چرا که زندگی ما به طور مستقیم تحت تأثیر رسانه‌های مختلف قرار گرفته است. زندگی انسان امروز پر از پیام‌های حقیقی و مجازی از رسانه‌هاست و این پیام‌ها می‌توانند زندگی ما را تغییر دهند. سواد مالی نیز یک مهارت شخصی است که به کارگیری آن به ما کمک می‌کند تا وضعیت مالی بهتری را تجربه کنیم.
وی ادامه داد: اما دلیل این که چرا در روزهای اخیر یک موج وسیع از مردم به سمت بازی همستر کامبت گرایش یافته و آن را تبلیغ می‌کنند، این است که ما نه در زمینه رسانه و نه در حوزه درآمدزایی، دانش و آگاهی لازم را نداریم و به سادگی فریب تبلیغات رسانه‌ای را می‌خوریم. نمونه‌ای از این عدم آگاهی کافی را می‌توان در بورس و ارزهای دیجیتال مشاهده کرد که در آن بسیاری از شهروندان بدون داشتن آگاهی و دانش کافی، سرمایه خود را وارد این محیط‌های مالی کرده و خسارت‌های زیادی را تجربه کردند.
رفتار توده‌ای برای جا نماندن از قافله
این جامعه‌شناس درباره تمایل جمعی به این بازی، توضیح داد: بخشی از این پدیده به رسانه‌ها و فضای مجازی ارتباط دارد. این ویژگی فضای مجازی است که رفتارهای هیجانی را در مخاطبان خود تحریک کند. زمانی که این رسانه‌ها بمباران شوند با اخبار مربوط به همستر، رکورد زنی در جمع‌آوری سکه، دعوت از مخاطبین تلگرام و…، ذهن برخی افراد به این سمت می‌رود که «چرا من از این قافله عقب بمانم؟» و این دقیقا عاملی است که باعث می‌شود آنها در رقابت با یکدیگر مبتلا به احساس رقابتی و حسادت شوند.
وی افزود: زمانیکه افراد به خاطر ترس از دست دادن سودآوری و جا ماندن از دیگران تنها براساس احساس پیش بروند، منطق و تحلیل خود را فراموش کرده و به صورت توده‌ای و بدون تفکر عمل می‌کنند. رقابتی که این روزها شاهد آن هستیم فقط مختص یک گروه خاص نیست، بلکه تمام گروه‌های اجتماعی را درگیر کرده و به یک مساله اجتماعی تبدیل شده است. این گرایش جمعی که به طور عمده خودانگیخته، هیجانی و غیرقابل پیش‌بینی است، باعث می‌شود که افراد گاهی رفتارهایی از خود نشان دهند تا بتوانند احساس نزدیکی خود را با جامعه افزایش دهند.
رحیمی تأکید کرد: پشتوانه این رفتار توده‌ای که در این روزها مشاهده می‌شود، مبتنی بر دلیل و منطقی نیست و فقط به دلیل وجود افرادی که دست به این کار می‌زنند، احساس می‌شود که اقدام آنها صحیح است.
همستر کامبت؛ یک راه میانبر برای ثروتمند شدن
او بیان کرد: رویای پولدار شدن و شتابزدگی در رسیدن به ثروت، آن هم بدون تلاش و زحمت، از ویژگی‌های بارز نسل جوان جامعه ایرانی است. همواره در جامعه گروه‌هایی وجود دارند که درصددند به راحتی و زرنگی به ثروت برسند. به اعتقاد من، سودبری غیرمستقیم و شتابزده از همستر کامبت، یکی از دلایلی است که افراد را به این بازی می‌کشاند. دلیل دیگر احساس بی‌قدرتی اجتماعی و توزیع نابرابر فرصت‌های اجتماعی است؛ وقتی افراد احساس می‌کنند برای رسیدن به ثروت لازم نیست زحمت بکشند و احساس کنند که فرصت‌ها به طور عادلانه در جامعه تقسیم نشده، به دنبال راه‌های میانبر و آسان برای رسیدن به هدف خود می‌روند تا با تلاش کمتر، به مقصد مورد نظرشان برسند.
«همستر کامبت» هیچگونه ویژگی بازی را ندارد و به هیچ وجه سرگرم کننده نیست! تنها با کلیک بر روی لینکی که دوستان‌تان برای‌تان فرستاده‌اند، وارد محیط بازی خواهید شد و با ۵۰۰۰ سکه‌ای که همستر به شما هدیه داده، مراحل ابتدایی را آغاز می‌کنید. پایان داستان همین است!
اگر همستر به سوددهی نرسد، وضعیت چه خواهد بود؟
رحیمی درباره اثرات این هنجار جدید عنوان کرد: شتاب در متعجب شدن برای پولدار شدن، اگر منجر به درآمد نشود، می‌تواند به بروز مشکلات روانی و اجتماعی در میان افراد منجر شود. بسیاری از روش‌های یک شبه پولدار شدن، همواره با خطرات فراوان و عواقب نامطلوبی همراه هستند. این شکست‌ها باعث کاهش اعتبار اجتماعی و از دست رفتن اعتماد به نفس می‌شود و به سلامت روانی و اجتماعی افراد آسیب می‌زند.
این جامعه‌شناس خاطرنشان کرد: در عصر دیجیتال و فناوری‌های هوشمند، اهدافی که زمان‌بر باشد و دیر به دست آید، به عنوان شکست محسوب می‌شود. این ویژگی عصر حاضر یعنی سرعت و بازدهی بالا، به مرور زمان بر ویژگی‌های رفتاری و شخصیتی افراد، به‌ویژه نسل جوان تأثیرات منفی می‌گذارد که خطرناک‌ترین آنها ارتقاء روحیه فردگرایی و طمع‌آوری است. این خصلت موجب بروز عواقب اجتماعی منفی برای جامعه می‌شود. بسیاری از این افراد به فریبکارانی خواهند افتاد که به طمع ثروت‌اندوزی‌های سریع اقداماتی صورت می‌دهند. بنابراین برای جلوگیری از تبعات اینگونه رفتارهای گروهی، لازم است بیش از پیش از آموزش‌های این زیست‌جهان بهره‌برداری کنیم و در این عصر دیجیتال، سواد رسانه‌ای و مالی خود را ارتقاء دهیم.