یک سال پیش در چنین روزهایی، علی نصیریان به تماشاخانه سنگلج پا گذاشت؛ با هدف گرامی داشت دوران جوانی اش و لحظه های شاد گذشته، اقدام به اجرای آواز و رقص کرده و نظرات و آرزوهایش در خصوص گسترش این تماشاخانه تاریخی را مطرح کرد. اما هم اکنون که یک سال از آن واقعه می گذرد، این تماشاخانه قدیمی در تهران هنوز در مرحله بلاتکلیفی به سر می برد.
با نزدیک شدن به پایان سال، موضوع توسعه تماشاخانه سنگلج و پروسه ی ساخت و ساز در ساختمان مجاور آن به یکی از مسائلی تبدیل شده که در میان جامعه تئاتر بی پاسخ مانده است.
تماشاخانه سنگلج که در خیابان بهشت قرار دارد، یکی از قدیمی ترین تماشاخانه های تهران و حتی ایران محسوب می شود؛ این مکان دربردارنده فعالیت های هنرمندانی چون عزت الله انتظامی، علی نصیریان، داود رشیدی، غلامحسین ساعدی، اکبر رادی، محمود دولت آبادی، جعفر والی، محمد علی کشاورز، بهرام بیضایی، اکبر زنجان پور و رکن الدین خسروی بوده است.
در دهه اخیر، موضوع توسعه ی تماشاخانه و برپایی موزه تئاتر از طریق خرید ساختمان مجاور در مراحل مختلف پیگیری شده است، به گونه ای که چهره های نام آوری نظیر عزت الله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی، داود رشیدی، محمد علی کشاورز و دیگران به همراه مدیر پیشین این تماشاخانه، اتابک نادری، بحث درباره واگذاری ساختمان مجاور و گسترش تماشاخانه سنگلج را دنبال کردند. در آن زمان، محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران، طی نامه ای عمومی به اجرای این طرح دستور داد؛ اما نه تنها این برنامه به مرحله ی اجرا نرسید، بلکه در بهار امسال که صدای کلنگ زنی از سمت ساختمان مجاور به گوش رسید، کارکنان این مکان تاریخی نگران شدند که ممکن است آسیب دیگری به این بنا وارد شود، چرا که آنان از بزرگان تئاتر شنیده بودند که زیرساخت های سنگلج بر روی قنات بنا شده و ساختمان مزبور قبلاً نیز دچار لرزش شده است.
در بهار امسال، هر بار که عملیات ساخت و ساز در ساختمان مجاور شروع می شد، روح تماشاخانه سنگلج به لرزش درمی آمد.
این نگرانی ها انگیزه ای گردید تا پریسا مقتدی، مدیر «سنگلج»، به اشتراک گذاری این نگرانی ها با رسانه ها بپردازد و به دنبال یافتن راه حلی باشد. در این مدت، پیگیری هایی نیز با شهرداری و وزارت میراث فرهنگی صورت گرفت و مباحثی درباره تهاتر نیز مطرح شد.
تغییرات سیاسی و جابجایی مدیریتی به طور طبیعی بر وضعیت تماشاخانه قدیمی تهران اثر گذاشته است تا اینکه در بهمن ماه امسال، سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، که برای تماشای یکی از آثار جشنواره ی تئاتر فجر به سنگلج آمده بود، به خبرنگاران درباره توسعه این تماشاخانه و وضعیت ساختمان مجاور، که پیش تر ساخت وسازش مورد بحث قرار گرفته بود، توضیح داد: “این موضوع داستانی قدیمی است که همچنان خواهان پیگیری است و مدیران مختلفی در پی آن بوده اند. در دولت دوازدهم نیز اقداماتی صورت گرفته است. امروز نیز نگاهی به وقایع گذشته داشتیم و مقرر شد خانم دکتر رضایی، معاونت هنری و همکارانشان، پیگر مسائل جدی تری باشند و من هم تمامی تلاش خود را در اختیار آنان قرار می دهم. ارتباط این دو مجموعه قطعاً می تواند موجب خرسندی هنرمندان بسیاری شود، چه آنان که به این آرزو نرسیده اند و چه سایر هنرمندانی که به طور کامل احساس کنند در سال آینده و در ۶۰ سالگی این تماشاخانه، سنگلج بهتری را خواهند دید.”
اکنون که مدتی از این گفت وگو می گذرد و به روزهای پایانی سال نزدیک می شویم، هنوز هیچ تحولی در این زمینه ایجاد نشده است و پریسا مقتدی، مدیر سنگلج، در گفتگو با از آخرین وضعیت پرده برداشته و اظهار می دارد: “هنوز در همان مرحله قبلی هستیم و هیچ واقعه تازه ای به وقوع نپیوسته است. البته خبر خوشحال کننده این است که پروژه ساختمان مجاور تماشاخانه در حالت سکوت باقی مانده و از اینکه این روند ادامه نیافته، می توان خوشنود بود، اما از اینکه بعداً چه پیش خواهد آمد، اطلاعی نداریم.”
اهالی تئاتر به یاد دارند که سال گذشته در آخرین روزهای اسفند، علی نصیریان به تماشاخانه قدیمی بازگشت و از لحظات شاد خود یاد کرد؛ از اینکه هر یک از آجرهای این تماشاخانه سرشار از خاطرات خوب هنرمندان تئاتر است.
در آن برنامه که به منظور تجلیل از هنرجویان تماشاخانه سنگلج برپا شده بود، افشین هاشمی با اجرای تصنیف «برف میاد» که نصیریان سال ها پیش در نمایش «سلطان و سیاه» به روی صحنه برده بود، به شدت تحت تأثیر قرارش داد و او با عصای خود به اجرای رقص نمایش های ایرانی پرداخت.
در آن مراسم، کاظم نظری، مدیر وقت تئاتر، اعلام کرد که وزیر ارشاد بر این نکته تأکید کرده که ساختمان مجاور تماشاخانه سنگلج به زودی به این تماشاخانه واگذار خواهد شد و اضافه کرد که امور آموزش و حتی فعالیت های مشابه با تکیه دولت می تواند در آن فضا برقرار گردد.
نظری همچنین اظهار داشت که بازسازی ساختمان اداره تئاتر در حال انجام است و بر این نکته تأکید کرد که به دستور وزیر ارشاد، اداره تئاتر به موزه تئاتر ایران تبدیل خواهد شد.
نصیریان در این میان پیشنهاد کرد که ساختمان اداره تئاتر باید به برگزاری چند کارگاه آموزشی برای جوانان اختصاص یابد و افزود: می توان موزه را در مکان های دیگری نظیر تئاتر نصر که دارای ریشه تاریخی است، راه اندازی کرد.
اکنون یک سال از آن روز می گذرد و تماشاخانه قدیمی تهران همچنان در انتظار است تا سرنوشتش مشخص گردد.