سندرم روده تحریک‌پذیر نوعی اختلال گوارشی است که در میان دختران ورزشکار به طور نسبتا شایعی مشاهده می‌شود و مشخصه‌اش تغییرات در الگوی اجابت مزاج و وجود درد مزمن در ناحیه شکم می‌باشد. در سطح جهانی، شیوع این سندرم به طور تقریبی ۱۱ درصد گزارش شده و در بین جوانان و به ویژه زنان بیشتر است. به علاوه، ممکن است با نزدیک شدن به مسابقات، شدت نشانه‌های آن افزایش یابد به طوری که بیماران معمولاً نسبت به محرک‌های مختلف، پاسخ‌های حرکتی تشدید یافته‌ای در روده‌ها از خود نشان می‌دهند و آستانه حسی آن‌ها نیز کاهش می‌یابد؛ در کنار این موارد، نقش عوامل مرتبط با دستگاه عصبی مرکزی به وضوح در تشدید علایم بالینی ناشی از اختلالات عاطفی و استرس تأیید می‌شود.
تظاهرات بالینی
در اکثر مواقع، بیماران از درد شکمی رنج می‌برند که با تغییر در الگوی اجابت مزاج به صورت یبوست و اسهال یا هردو به طور متناوب همراه است.
در چه شرایطی علائم تشدید می‌شوند؟
نوع تغذیه نقش به‌سزایی در تشدید نشانه‌ها ایفا می‌کند و بسیاری از مواد غذایی مانند حبوبات، گندم، محصولات لبنی و نوشیدنی‌های گازدار به عنوان عواملی شناخته شده‌اند که می‌توانند علائم را تشدید نمایند.
استرس و اضطراب
به طور کلی، افرادی که تحت فشار استرس بیشتری قرار دارند، علائم و نشانه‌های شدیدی را تجربه می‌کنند.
ورزش و سندرم روده تحریک‌پذیر
شواهدی بیان‌گر آن است که فعالیت‌های بدنی می‌تواند به کاهش علائم مربوط به روده تحریک‌پذیر کمک کند. در یک تحقیق وسیع، محققان مشاهده کردند که ورزش منجر به کاهش شدت علائم در بیماران مبتلا به این اختلال می‌شود و بالعکس، نداشتن یا کاهش فعالیت بدنی می‌تواند به تشدید نشانه‌ها بی‌انجامد. علاوه بر این، چندین تحقیق دیگر نیز همین نتایج را تأیید کرده‌اند. در مطالعه‌ای جداگانه، به این نتیجه رسیدند که یوگا به طور علمی می‌تواند علائم را در افراد مبتلا به روده تحریک‌پذیر کاهش دهد.
چگونه ورزش در درمان سندرم روده تحریک‌پذیر مؤثر است؟
استرس یکی از عوامل اصلی مؤثر در بروز روده تحریک‌پذیر است و انقباضات منظم و تحت کنترل روده بزرگ، حرکت غذا را در طول آن تسهیل می‌کند. اما در زمان استرس، این انقباضات می‌توانند موجب ایجاد درد شکمی در بیماران گردند؛ انجام فعالیت‌های ورزشی، نه تنها به کاهش استرس کمک می‌کند بلکه به بهبود عملکرد روده نیز می‌انجامد. در میان بیمارانی که علائم یبوست دارند، ورزش علاوه بر بهبود سطح عمومی تناسب‌اندام، می‌تواند به شکلی محسوس موجب کاهش یبوست شود.
یبوست
اخیراً، تحقیقات نشان داده‌اند که بیمارانی که به طور منظم، ۳۰ دقیقه در روز و پنج روز در هفته ورزش کرده‌اند، در مقایسه با گروهی که فعالیت ورزشی نداشتند، کاهش قابل ملاحظه‌ای در علائم یبوست را تجربه کرده‌اند.
خواب
کم‌خوابی و استرس از جمله عواملی هستند که می‌توانند به تشدید سندرم روده تحریک‌پذیر منجر شوند، در حالی که فعالیت بدنی منجر به بهبود مشکلات مربوط به بی‌خوابی می‌شود. به طور کلی، زمانی که به طور منظم ورزش می‌کنید، سبک زندگی‌تان به سمت عادات سالم تغییر می‌یابد و این تغییرات باعث کاهش مصرف مواد غذایی تحریک‌کننده هم خواهد شد.
یک زندگی سالم به طور معمول از مراحل اولیه درمان سندرم روده تحریک‌پذیر به شمار می‌رود و ورزش جزء اساسی این درمان است. به طور کل، ورزش بهبود سلامتی را به همراه دارد و هر اقدام که بتواند به ترویج سلامت بینجامد، علائم این اختلال را نیز کاهش می‌دهد.
ورزش‌های مناسب برای روده تحریک‌پذیر
اگر شما هیچگونه سابقه ورزشی ندارید، پیاده‌روی گزینه‌ای عالی به حساب می‌آید و حتی پیاده‌روی منظم می‌تواند به مدیریت استرس و تقویت حرکات روده کمک کند. حرکات کششی به کاهش درد شکمی کمک کرده و یوگا به ویژه به عنوان یک ورزش کششی مؤثر است؛ این تمرینات می‌توانند عضلات میان‌تنه را تقویت کرده و به کاهش استرس و کمک به خارج کردن گازهای معده و کاهش درد شکم کمک نمایند.
دوچرخه‌سواری بر روی سطوح مسطح یا دوچرخه‌سواری ثابت می‌تواند علاوه بر بهبود تناسب اندام، به تقویت روده و آزادسازی آندورفین که به کنترل استرس و کاهش علائم بیماری کمک می‌کند، منجر شود. شنا و دویدن نیز به نحو شگفت‌انگیزی احساس نفخ را در مبتلایان کاهش می‌دهد.
در پایان، باید اشاره کرد که سندرم روده تحریک‌پذیر عارضه‌ای شایع در بانوان ورزشکار است و معمولاً با پیروی از یک رژیم غذایی سالم و انجام ورزش‌های منظم قابل کنترل می‌باشد. توصیه می‌شود که این افراد به طور منظم فعالیت بدنی داشته باشند و حداقل سه تا پنج روز در هفته به مدت ۲۰ تا ۶۰ دقیقه تمرین کنند و حتی فعالیت‌هایی ملایم مانند پیاده‌روی یا دویدن آرام یا انجام ایروبیک می‌تواند بسیار مفید باشد.