بیماری کبد چرب (استئاتوز) یکی از اختلالات رایج است که به سبب انباشت غیرطبیعی چربی در کبد ایجاد می‌گردد.
بر اساس گزارش ایسنا به نقل از وب‌سایت اطلاع‌رسانی «کلینیک کلیولند»، کبدی سالم باید دارای مقدار کمی چربی باشد. اما در صورتی که چربی بین پنج تا ۱۰ درصد از وزن کل کبد را تشکیل دهد، این امر می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود.
چرا بیماری کبد چرب می‌تواند خطرناک باشد؟
در اکثر مواقع، بیماری کبد چرب زمینه‌ساز نارسایی جدی در عملکرد طبیعی کبد نمی‌گردد. با این حال، برای حدود هفت تا ۳۰ درصد از افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، وضعیت ممکن است با گذشت زمان رو به وخامت برود.
این بیماری در سه مرحله به پیشرفت خود ادامه می‌دهد:
– در مرحله اول، کبد دچار التهاب (متورم) می‌شود که می‌تواند به بافت کبد آسیب بزند. این مرحله به نام «استئاتوهپاتیت» شناخته می‌شود.
– در مرحله دوم، بافت اسکاری در نواحی آسیب‌دیده کبد ایجاد می‌شود. این فرآیند «فیبروز» نام دارد.
– در مرحله نهایی، بافت اسکار گسترده به تدریج جایگزین بافت سالم و طبیعی می‌شود که در این مرحله «سیروز کبدی» به وقوع می‌پیوندد.
سیروز کبدی
سیروز کبدی به دنبال آسیب جدی به کبد بروز می‌کند. بافت غیرطبیعی و زخمی که جایگزین بافت سالم کبد می‌شود، می‌تواند عملکرد آن را کاهش دهد و در نهایت به انسداد کامل کارکرد کبد منجر گردد. همچنین، سیروز ممکن است به نارسایی کبد و سرطان کبد بیانجامد.
انواع بیماری کبد چرب چیست؟
دو شکل عمده از بیماری کبد چرب وجود دارد که به شرح زیر است:
– بیماری کبد چرب الکلی
این نوع بیماری کبد چرب به دلیل مصرف الکل بوجود می‌آید و حدود پنج درصد از افراد در ایالات متحده به این نوع مبتلا هستند.
– بیماری کبد چرب غیر الکلی
این نوع از بیماری کبد چرب (NAFLD) هیچ ارتباطی با مصرف الکل ندارد و می‌تواند از هر سه بزرگسال یک نفر و از هر ۱۰ کودک یک نفر را در ایالات متحده تحت تأثیر قرار دهد. متخصصان هنوز دلیل دقیق این بیماری را مشخص نکرده‌اند، اما برخی عوامل مانند چاقی و دیابت می‌توانند خطر ابتلا به آن را افزایش دهند.
علائم و دلایل
چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا به بیماری کبد چرب هستند؟
خطر ابتلا به این بیماری در افرادی که شرایط زیر را دارند، بیشتر است:
– نژاد اسپانیایی یا آسیایی هستند.
– چرخه قاعدگی آنان متوقف شده‌است.
– دارای چاقی با سطح بالای چربی شکم هستند.
– فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول بالا دارند.
– به آپنه انسدادی خواب مبتلا هستند. این اختلال خواب باعث وقفه یا کاهش در تنفس به مدت کوتاه در هنگام خواب می‌شود.
چه عواملی ممکن است موجب ابتلا به بیماری کبد چرب شوند؟
برخی اشخاص بدون داشتن هیچگونه بیماری زمینه‌ای، به بیماری کبد چرب مبتلا می‌شوند. اما عوامل خطر زیر می‌تواند احتمال ابتلا به آن را بالا ببرد:
– دچار اضافه وزن یا چاقی باشید
– مبتلا به دیابت نوع ۲ یا مقاومت به انسولین باشید
– درگیر با سندرم متابولیک (شامل مقاومت به انسولین، فشار خون بالا، کلسترول بالا و تری‌گلیسیرید بالاست)
– همچنین مصرف برخی داروها نیز می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
علائم بیماری کبد چرب چیست؟
<pبسیاری از بیماران مبتلا به کبد چرب تا زمانی که بیماری به سیروز کبدی پیشرفت نکند، هیچ گونه علامتی از خود بروز نمی‌دهند. اگر علائمی وجود داشته باشد، ممکن است شامل موارد زیر باشد:
– درد یا احساس سرشار بودن در ناحیه سمت راست بالای شکم
– حالت تهوع، کاهش اشتها یا کاهش وزن
– زردی پوست و سفیدی چشم
– ورم در ناحیه شکم و پاها
– احساس خستگی مفرط و اختلال در توجه
– احساس ضعف عمومی
حفظ وزن مناسب و ورزش منظم، از کاربردی‌ترین روش‌ها برای درمان کبد چرب به شمار می‌آید.
بیماری کبد چرب عموماً بدون علامت بوده و ممکن است به تدریج با افزایش چربی در کبد، علائمی چون درد شکم، از دست دادن اشتها، ضعف عمومی، تهوع، کاهش وزن، و دشواری در تمرکز نمایان شود.
غذاهایی که با سلول‌های آسیب‌دیده مبارزه کرده و التهاب را کاهش می‌دهند یا جذب انسولین را تسهیل می‌نمایند، می‌توانند به بهبود این وضعیت کمک کنند.
بر اساس تأکید متخصصان، درمان دارویی قطعی برای کبد چرب وجود ندارد و تغییر در سبک زندگی مهم‌ترین روش درمان و پیشگیری از این بیماری محسوب می‌شود. با این حال، به دلیل اینکه وضعیت هر فرد متفاوت است، توصیه می‌شود با پزشک خود برای تدوین رژیم غذایی مناسب مشورت کنید.
رژیم غذایی مدیترانه‌ای به عنوان روشی مؤثر برای افراد مبتلا به کبد چرب شناخته شده است. اگرچه این رژیم به‌طور خاص برای مبتلایان به کبد چرب طراحی نشده است، اما این نوع تغذیه بسیاری از مواد مغذی مفید نظیر چربی‌های سالم، آنتی‌اکسیدان‌ها و کربوهیدرات‌های پیچیده را ارائه می‌دهد که می‌توانند به کاهش چربی کبد کمک کنند.
برخی از مواد غذایی که به پیشگیری از ابتلا به کبد چرب کمک می‌کنند، شامل موارد زیر هستند:
* ماهی و غذاهای دریایی
* میوه‌ها
* غلات کامل
* آجیل
* روغن زیتون
* سبزیجات
* آووکادوها
* حبوبات