علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به آمار سقط جنین در کشور گفت: سال گذشته ۶۷ هزار و ۴۰۵ مورد سقط در بیمارستان‌ها ثبت شد که حدود ۷۷ درصد آن سقط خودبه‌خودی بوده است.
وی افزود: حدود ۱۴ درصد از این سقط‌ها نیز قانونی بوده و با مجوز‌های پزشکی و قضایی انجام شده است. این موارد معمولاً مربوط به ناهنجاری‌های ژنتیکی و کروموزومی است که پس از طی مراحل قانونی و تأیید پزشک قانونی و هیئت‌های قضایی، مجوز سقط صادر می‌شود.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: حدود ۵ درصد سقط‌ها نیز مربوط به بارداری خارج از رحم بوده و نزدیک به ۳ درصد هم بر اساس آمار‌های ثبت‌شده، سقط عمدی بوده است.
رئیسی با تأکید بر اهمیت ترکیب سنی جمعیت کشور اظهار کرد: در مطالعات جمعیتی، سن ۱۵ تا ۶۴ سال به‌عنوان جمعیت مولد و فعال در نظر گرفته می‌شود، چرا که افراد زیر ۱۵ سال همچنان نیازمند مراقبت هستند و افراد بالای ۶۵ سال نیز عمدتاً وارد دوره سالمندی و بازنشستگی می‌شوند.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۶۹ درصد جمعیت کشور در سن فعالیت و تولید قرار دارند و حفظ این نسبت برای آینده کشور بسیار مهم است. همچنین حدود ۲۲ درصد جمعیت زیر ۱۵ سال و نزدیک به ۸ درصد نیز بالای ۶۵ سال سن دارند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به جمعیت زنان در سن باروری گفت: حدود ۲۰ میلیون زن در بازه سنی ۱۵ تا ۴۵ سال در کشور زندگی می‌کنند که از نظر علمی و فیزیولوژیک، سن باروری محسوب می‌شود.
رئیسی تصریح کرد: منظور از سن باروری، صرفاً قابلیت فیزیولوژیک است و این موضوع نباید با مباحث اجتماعی مانند کودک‌همسری اشتباه گرفته شود؛ چرا که این بازه سنی یک تعریف علمی و بین‌المللی در منابع پزشکی است.
وی درباره وضعیت سالمندی در کشور اظهار کرد: بر اساس برخی شاخص‌ها افراد بالای ۶۰ سال و در برخی دیگر افراد بالای ۶۵ سال سالمند محسوب می‌شوند. اکنون حدود ۱۱ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال سن دارند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد تا سال ۱۴۵۰ سهم جمعیت سالمندی کشور به حدود ۲۱ تا ۳۰ درصد برسد؛ به این معنا که از هر سه نفر، یک نفر سالمند خواهد بود.
رئیسی با اشاره به افزایش امید به زندگی در کشور گفت: پیش از انقلاب امید به زندگی در کشور حدود ۵۰ سال بود، اما اکنون این شاخص به حدود ۷۴ تا ۷۶ سال رسیده است و یکی از دلایل افزایش جمعیت سالمندی نیز همین موضوع است.
وی تأکید کرد: مهم‌ترین مسئله در حوزه سالمندی، داشتن سالمندان سالم و فعال است؛ سالمندانی که همچنان توان فعالیت، مدیریت، کار و انتقال تجربه به جامعه را داشته باشند، نه افرادی که با بیماری‌های مزمن و ناتوانی نیازمند مراقبت‌های گسترده شوند.
تک‌فرزندی و تمرکز جمعیت در کلانشهر‌ها تهدیدی برای آینده کشور است
رئیسی با تأکید بر ضرورت سالم و فعال بودن جمعیت سالمندی گفت: اگر جمعیت سالمند دچار بیماری و ناتوانی باشد، هزینه‌های سنگینی به جامعه تحمیل خواهد شد و ممکن است جامعه ظرفیت پذیرش این حجم از سالمندان غیر‌فعال را نداشته باشد.
وی افزود: خوشبختانه در فرهنگ ایرانی همچنان احترام به سالمندان و پیشکسوتان جایگاه ویژه‌ای دارد و خانواده‌ها تلاش می‌کنند از سالمندان خود در خانه نگهداری کنند، اما اگر شرایط به سمتی برود که سالمندان نیازمند نگهداری در خانه‌های سالمندان شوند، آن زمان جامعه با مشکلات جدی‌تری مواجه خواهد شد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به یکی از مفاهیم جمعیت‌شناسی اظهار کرد: در این حوزه مفهومی با عنوان “اثر ساندویچی” وجود دارد؛ به این معنا که فردی که تک‌فرزند است یا تنها فرزند خانواده محسوب می‌شود، در آینده میان مراقبت از پدر و مادر سالمند و تشکیل زندگی و رسیدگی به خانواده خود گرفتار می‌شود.
رئیسی ادامه داد: بسیاری از افراد ممکن است به دلیل نگهداری از والدین سالمند، ازدواج نکنند یا در صورت تشکیل خانواده، در انجام همزمان مسئولیت‌های خانوادگی و مراقبت از والدین با چالش مواجه شوند.
وی تصریح کرد: اگر خانواده‌ها چند فرزند داشته باشند، مسئولیت مراقبت از والدین میان فرزندان تقسیم می‌شود و فشار کمتری به یک نفر وارد خواهد شد. به همین دلیل، نگاه ترویج تک‌فرزندی که در مقاطعی نوعی سبک زندگی تلقی می‌شد، می‌تواند در آینده آسیب‌زا باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: در تحلیل مسائل جمعیتی باید همه ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را در کنار یکدیگر در نظر گرفت.
رئیسی با اشاره به توزیع نامتوازن جمعیت در کشور گفت: حدود ۵۰ درصد جمعیت کشور تنها در ۲۰ درصد مساحت ایران، به‌ویژه در کلانشهر‌هایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و کرج متمرکز شده‌اند.
وی افزود: این تمرکز جمعیتی علاوه بر مشکلات حوزه سلامت، موجب افزایش فشار در بخش مسکن، اشتغال و هزینه‌های زندگی شده و همین مسائل می‌تواند بر کاهش ازدواج و فرزندآوری نیز تأثیرگذار باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: در حال حاضر نرخ شهرنشینی در ایران به حدود ۷۶ درصد رسیده و تنها ۲۴ درصد جمعیت در روستا‌ها زندگی می‌کنند؛ در حالی که متوسط جهانی شهرنشینی حدود ۵۷ درصد است.
رئیسی تصریح کرد: در دهه ۶۰ ترکیب جمعیتی کشور برعکس امروز بود و بخش عمده جمعیت در روستا‌ها زندگی می‌کردند، اما اکنون روند شهرنشینی به‌شدت افزایش یافته است.
وی گفت: استان تهران با حدود ۹۵ درصد بیشترین نرخ شهرنشینی را دارد و استان‌های سیستان و بلوچستان و گلستان به ترتیب با حدود ۴۸ و ۵۴ درصد کمترین میزان شهرنشینی را به خود اختصاص داده‌اند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین مهاجرت را یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر جمعیت عنوان کرد و افزود: مهاجرت پدیده‌ای جهانی است و هر ساله بخشی از جمعیت کشور‌ها به دلایل مختلف جابه‌جا می‌شوند.