دکتر «عبدالرضا میراولیایی» در بیان مطالب خود به انواع مختلف «پشه آئدس» اشاره کرد و گفت: برخی از این گونه‌ها به‌عنوان «مهاجم» و بعضی دیگر به‌عنوان «غیرمهاجم» به شمار می‌آیند. پشه آئدس مهاجم، بومی ایران نبوده و از کشورهای دیگر وارد ایران شده است، در حالی که برخی گونه‌های غیرمهاجم و بی‌خطر نیز در تمام نقاط کشور قابل مشاهده است.
وی همچنین تصریح کرد که پشه آئدس توانایی انتقال بیماری‌های متنوعی را دارد و افزود: «تب دانگ»، «بیماری چیکونگونیا»، «زیکا» و «تب زرد» ازجمله بیماری‌هایی هستند که این پشه به انسان منتقل می‌کند.
وی در ادامه گفت که تاکنون موردی از ابتلا به بیماری تب زرد در قاره آسیا گزارش نشده و این بیماری در این قاره وجود ندارد و خاطرنشان کرد که برای تب زرد، واکسنی در دسترس است. همچنین تب دنگی که به عنوان یک بیماری ویروسی در دسته بیماری‌های منتقله از پشه آئدس به شمار می‌آید، در ۸۰ درصد موارد علائم خفیفی دارد و در ۲۰ درصد موارد می‌تواند به طور شدید بروز کند.
کارشناس اداره کنترل بیماری‌های منتقله توسط ناقلین وزارت بهداشت اشاره کرد که نشانه‌های شدید این بیماری شامل علائم سرماخوردگی، تب ناگهانی، درد در بدن و دردهای شدید استخوانی است که به‌عنوان «تب استخوان‌شکن» شناخته می‌شود. همچنین نشانه‌های دیگری مانند گلودرد و درد پشت حدقه چشم که از علائم کلیدی به شمار می‌آید، می‌تواند تشخیص تب دنگی را تسهیل کند.
میراولیایی بیان داشت: همچنین تورم و درد شدید مفاصل از مشخصه‌های بیماری چیکونگونیا است که جزو بیماری‌های منتقله از پشه آئدس محسوب می‌شود. اگرچه بیماری چیکونگونیا به خودی خود کشنده نیست، اما می‌تواند فرد را تا ماه‌ها پس از ابتلا با دردهای شدید مواجه کند.
وی در ادامه سراغ چهارمین بیماری منتقله از پشه آئدس رفت و گفت: زیکا به طور مستقیم از طریق نیش پشه و همچنین از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود. این بیماری می‌تواند از مادر به جنین هم منتقل شود، که نتیجه‌اش تولد کودکانی با مغز کوچک و برخی عقب‌ماندگی‌های ذهنی خواهد بود.
او همچنین درباره میزان خطر تب دنگی توضیح داد که اگر بیمار جزو گروه‌های پرخطر مانند زنان باردار، افراد با بیماری‌های زمینه‌ای، مبتلایان به سرطان، اشخاص با نقص ایمنی، کودکان و سالمندان نباشد، با مشکلی جدی مواجه نخواهد شد.
کارشناس وزارت بهداشت اظهار داشت: کسانی که جزء گروه‌های پرخطر هستند، در صورت مبتلا به تب دنگی و مراجعه دیرهنگام به مراکز درمانی با مشکلات زیادی مواجه خواهند شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حدود ۲.۵ درصد از بیماران مبتلا به تب دنگی جان خود را از دست می‌دهند.
وی با بیان اینکه تب دنگی از چهار نوع ویروس مختلف ناشی می‌شود، توضیح داد که اگر فردی به یک نوع ویروس مبتلا شود، تا آخر عمر در برابر آن مصون خواهد بود، اما ابتلا به چند نوع ویروس مختلف می‌تواند شدت بیماری را در برخی موارد افزایش دهد.
دکتر میراولیایی در خصوص واکسن تب دنگی افزود: این واکسن به شرایط خاص کشور ایران مربوط است و در دسترس عموم قرار ندارد، چرا که تعداد این واکسن‌ها محدود است و تنها برای گروه‌های خاص کاربرد دارد. پیش از تزریق باید بررسی‌های اپیدمیولوژیک انجام شود و به همین خاطر، واکسن این بیماری در سرتاسر جهان موجود نیست.
وی همچنین خاطرنشان کرد که هیچ درمان اختصاصی برای تب دنگی وجود ندارد و درمان این بیماری شامل مراقبت و حمایت است. اگر بیمار دچار شرایط وخیمی باشد، نیاز به مراقبت‌های ویژه خواهد داشت.
کارشناس اداره کنترل بیماری‌های منتقله توسط ناقلین وزارت بهداشت از فعال بودن نظام مراقبت‌های حشره‌شناسی در کشور خبر داد و یادآور شد: بیش از یک دهه از ایجاد این نظام در مناطق حساس کشور می‌گذرد و در مکان‌های حساس مانند فرودگاه‌های بین‌المللی و پایانه‌های مرزی مستقر شده‌اند.
وی افزود: در سال ۹۸ با استفاده از نظام مراقبت‌های حشره‌شناسی، پشه آئدس در «بندر لنگه» واقع در استان هرمزگان شناسایی گردید. در حال حاضر موفق به شکار پشه آئدس در استان‌های بوشهر و مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان، به‌ویژه شهرهای چابهار و کنارک، و همچنین گیلان و هرمزگان شده‌ایم.
دکتر میراولیایی بیان داشت: علاوه بر نظام حشره‌شناسی، ما یک سیستم رصد و پایش برای شناسایی موارد ابتلا و نابودی پشه آئدس راه‌اندازی کرده‌ایم. در این راستا، دوره‌های آموزشی برای پزشکان برگزار کردیم تا بتوانند بیماری تب دنگی را به درستی تشخیص دهند.
اقدامات کنترلی در نواحی که پشه آئدس حضور دارد، برای وزارت بهداشت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی گفت: پیش از سال ۱۴۰۳، ۷۵ بیمار مبتلا به تب دنگی شناسایی شده‌اند. ایران یکی از معدود کشورهایی است که ابتدا به شکار پشه آئدس پرداخته و پس از آن بیماران را شناسایی کرده است، در حالی که در برخی کشورها ابتدا بیماران شناسایی و پس از آن اقدام به شکار پشه می‌شود.
کارشناس وزارت بهداشت با اشاره به دو مورد مهم در خصوص جلوگیری از گسترش پشه بیان کرد که: مهم‌ترین اقدام در این زمینه محدود کردن پراکندگی پشه است و همچنین باید محیط بهینه‌سازی شود. نظافت معابر عمومی، مدیریت صحیح فاضلاب و دفع پسماند باید به‌طور مؤثر اجرا گردد.
میراولیایی افزود: پشه آئدس قادر است در یک قوطی حاوی آب نیز تخم‌گذاری کند. برخی مناطق کشور از تایرهای مستعمل به عنوان حصاری برای باغ‌ها یا خانه‌ها استفاده می‌کنند، در حالی که پشه آئدس به دلیل رنگ و بوی خاص تایر، تمایل به تخم‌گذاری در این نوع مکان‌ها دارد.
وی همچنین بر اهمیت بهداشت منزل تاکید کرد و گفت: علاوه بر نظافت محیط‌های عمومی، حفظ بهداشت در مکان‌های مسکونی نیز بسیار مهم است. پشه‌هایی که در سال‌های گذشته در بندر لنگه捕 شدند، در ظروفی که برای جمع‌آوری آب خروجی کولر گازی طراحی شده بودند، پیدا شده‌اند. این پشه همچنین در آب زیر گلدان، بطری‌های دور انداخته شده و چاله آسانسور نیز کشف گردیده است.
دکتر میراولیایی با تأکید بر این که همکاری بین‌سازمانی و ارگان‌ها می‌تواند به پاکیزه نگه‌داشتن معابر کمک کند، گفت: این همکاری می‌تواند به بهینه‌سازی محیط در سطح جامعه یاری رساند. تمام ادارات باید اقدامات پاکسازی را از نهادهای خود آغاز کنند.
کارشناس اداره کنترل بیماری‌های منتقله توسط ناقلین وزارت بهداشت بر نیازمندی آموزش در کنترل پشه آئدس تأکید کرد و افزود: باید آموزش‌های لازم در اختیار مردم قرار گیرد. به ویژه در مناطق کویری کشور ممکن است آب شرب در سیستم لوله‌کشی همیشه در دسترس نباشد و در نتیجه مردم مجبور به نگهداری آب آشامیدنی می‌شوند.
وی ادامه داد: آموزش در خصوص چگونگی نگهداری آب آشامیدنی به ویژه اهمیت دارد و مردم بایستی بدانند که آب را در ظروف مناسب و درب‌دار نگهداری کنند تا از تخم‌گذاری پشه آئدس جلوگیری شود. افزون بر این، برخی از افراد برای نگهداری آب از تانکر استفاده می‌کنند، بنابراین اطمینان از سالم بودن و درب‌دار بودن این منابع از ضروریات است.
دکتر میراولیایی به اهمیت خودمراقبتی از دیگر مباحث مهم اشاره کرد و گفت: آموزش‌های لازم در مورد این اصول به‌ویژه برای افرادی که سفر به کشوری آلوده به این پشه دارند، باید ارائه گردد. قبل از سفر به خارج از کشور، باید به وب‌سایت رسمی «مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر» مراجعه کرده و از جدیدترین اطلاعات مرتبط با بیماری‌های واگیردار در کشور مقصد مطلع شوند. این وب‌سایت به‌طور مداوم اطلاعات مربوط به بیماری‌های واگیر در کشورهای مختلف را به‌روز می‌کند.
کارشناس اداره کنترل بیماری‌های منتقله توسط ناقلین وزارت بهداشت، با تأکید دوباره بر ضرورت آموزش درخصوص خودمراقبتی، گفت: اگر فردی تصمیم به سفر به کشورهای جنوب‌شرقی آسیا و حاشیه خلیج‌فارس، به‌ویژه امارات دارد، باید از لوسیون‌ها و اسپری‌های دافع حشرات استفاده کند.
وی افزود: پوشیدن لباس‌های lightweight و روشن نیز باید در الویت قرار گیرد. مسافران باید در مکان‌هایی استراحت کنند که درب و پنجره‌های آن دارای توری باشد. نکته مهم این است که تا دو هفته پس از بازگشت از سفر، در صورت بروز علائمی همچون تب، درد بدن و دردهای استخوانی، باید به نزدیک‌ترین مراکز درمانی مراجعه کرده و محل سفر خود را به کادر درمان اطلاع دهند.
دکتر میراولیایی افزود: امکان تشخیص سریع بیماری تب دنگی با استفاده از کیت‌های تشخیص سریع وجود دارد. نمونه خون فرد بیمار گرفته می‌شود و در کمتر از ۲۰ دقیقه نتیجه ابتلا به تب دنگی مشخص می‌شود. انستیتو پاستور و آزمایشگاه مرجع استان هرمزگان به‌طور کامل مجهز هستند و امکانات لازم برای انجام آزمایش‌های تشخیصی تب دنگی را دارند. وزارت بهداشت در حال افزایش آزمایشگاه‌های تشخیص تب دنگی است به‌نحوی که این آزمایشگاه‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن در استان‌هایی که پشه در آنجا شناسایی شده، راه‌اندازی خواهند شد.