باستانشناسان، با بررسیهای دقیق و گمانهزنی در نواحی و ساختارهای قاجاری روستای «نودوز» آبیک قزوین خبر از تخریب بخشی از این محوطه تاریخی دادهاند.
روستای نودوز که زیرمجموعه دهستان بشاریات در شهرستان آبیک قزوین است، در فاصله ۹ کیلومتری جنوب شرقی شهر الوند و ۲۷ کیلومتری جنوب شرقی قزوین واقع شده است. این گمانهزنیها به درخواست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی قزوین و با مجوز پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری درحال انجام است تا عرصه و حریم این منطقه تعیین گردد.
تا کنون ۲۰ گمانه تا عمقهای یک تا سه متر در چهار سوی اصلی و چهار سوی فرعی بیرون از عرصه مشهود حفر و جانمایی شده است. باستانشناسان با توجه به بقایای تاریخی استخراج شده، قدمت این روستا را به اواخر دوره قاجاریه و دوران پهلوی نسبت میدهند. همچنین، شواهد سطحی همچون سفال، تاریخ سکونت در این ناحیه را به سدههای هشتم و نهم هجری برمیگرداند. بر اساس ارزیابی باستانشناسان، برای روشن شدن جزئیات دورههای تاریخی کهنتر، نیاز به کاوشهای بیشتری در عرصه این محوطه است.
نوذر حیدری، سرپرست هیأت باستانشناسی مستقر در نودوز، پس از انجام گمانهزنیها اعلام کرد: بخشهای زیادی از بافت تاریخی این محوطه بهطور جدی تخریب شده و برخی سازههای قدیمی نیز در حال از بین رفتن هستند و به تدریج جایشان را به خانههای مدرن امروزی دادهاند. نواحی شمالی، شرقی و غربی این روستا با زمینهای زراعی احاطه شده و ناحیه جنوبی آن به بافت جدید روستا اختصاص دارد.
حیدری افزود: زمینهای بخش تاریخی روستا در مالکیت افراد خصوصی قرار دارد که تا دو دهه پیش، تمامی خانههای آن مورد استفاده اهالی بود و هنوز چند خانه در حال بهرهبرداری هستند. با این حال، به دلیل گسترش روستا در سالهای اخیر و فرسوده شدن بافت این محله و همچنین کمبود منابع مالی، متأسفانه علیرغم هشدارهای دلسوزان محلی و استانی، بخشهای متعددی از این بافت تاریخی به تدریج تحت تأثیر تخریب قرار گرفته و به جای آن ساختمانهای جدید احداث میشوند که این روند همچنان ادامه دارد.
این باستانشناس با اشاره به این که گمانهها در نزدیکی عرصه مشهود (حداکثر در ۳۰ متری) هیچ نوع نهشته تاریخی و مواد فرهنگی اعم از منقول و غیرمنقول از جمله سفال را حاوی نبودهاند، تصریح کرد: با این حال، روستا از لحاظ بافت تاریخی کارآمدی از خشت و گل برخوردار است و هنوز تعدادی از خانهها قابلیت نجات و مرمت دارند، که امیدواریم با همکاری میراث فرهنگی و همت ساکنان محلی و مالکان آنها که برای انجام این مهم تمایل دارند، این موضوع محقق شود.
حیدری توضیح داد که بافت تاریخی این محوطه دارای حصاری است که بهطور کامل در دسترس نیست و بخشهایی از آن هنوز باقی مانده است. مصالح بهکار رفته شامل خشت و آجر بوده و خانهها معمولاً دو طبقه با چند اتاق و یک ایوان هستند و همچنین یک زیرزمین و حیاط وسیع دارند که برای سکونت افراد، انبار خوشخوراکی و آغل دام استفاده میشود. سقف خانهها هم به صورت مسطح و مدرن و هم در برخی موارد به شکل طاق جناغی بوده که با تیرکهای چوبی و شاخههای درختان پوشانده شده و سقف آنها نیز با کاهگل ساخته شده است.
