رهایی از عادت‌های مضر که به کابوسی برای اروپا تبدیل گردید

با وجود تداوم جنگ در اوکراین، اروپا هنوز به واردات مقادیر هنگفتی از گاز روسی ادامه می‌دهد. با توجه به نزدیک شدن به پایان قرارداد ترانزیت گاز بین روسیه و اوکراین در پایان سال ۲۰۲۴، وزیران انرژی اتحادیه اروپا در این هفته دور هم جمع شدند تا وضعیت گاز این بلوک را برای زمستان آینده مورد بررسی قرار دهند. در حال حاضر امنیت انرژی در خطر نیست، اما عوامل بنیادی غیرمنتظره در بازار ممکن است خطر کمبود را افزایش دهند. تحولات اخیر در خاورمیانه و احتمال تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی نیز می‌تواند عرضه ال‌ان‌جی از این منطقه را تحت فشار قرار دهد.

آغاز شمارش معکوس برای یافتن جایگزینی برای گاز ترانزیتی از اوکراین

اتحادیه اروپا همچنین به دنبال شناسایی بیشتر تامین‌کنندگان گاز طبیعی و ال‌ان‌جی در سطح جهانی است و سعی دارد تا از پس مدیریت قیمت‌های بالای گاز برآید. نیاز به کاهش وابستگی به منابع هیدروکربنی روسی، به ویژه گاز طبیعی و ال‌ان‌جی، امری واضح است، اما هنوز فاصله‌ای با واقعیت دارد. نگاهی به ناوگان وسیع کشتی‌های شبح روسی و تداوم واردات نفت و گاز روسی توسط کشورهای عضو اتحادیه اروپا، نگرانی‌هایی را برای بروکسل و حامیان قوی اوکراین به وجود آورده است. اگرچه فشارها به ویژه با توجه به ختم قرارداد ترانزیت گاز میان اوکراین و روسیه رو به افزایش است، اما واردات ال‌ان‌جی از روسیه همچنان در سطوح تاریخی بالایی به اروپا می‌رسد.

منابع داخلی بروکسل اعلام کرده‌اند که روسیه و اوکراین در حال مذاکره برای یافتن راهکارهایی به منظور خاتمه قرارداد ترانزیت گاز در تاریخ ۳۱ دسامبر یا جایگزینی آن با کشوری دیگر، همچون جمهوری آذربایجان برای انتقال گاز به خط لوله اوکراین در سال ۲۰۲۵ هستند. فشار برخی اعضای اتحادیه اروپا، به ویژه اتریش، اسلوونی و مجارستان، بر بروکسل و اوکراین رو به افزایش است. اتریش و اسلوونی به شدت به گاز وارداتی از طریق سیستم خط لوله اوکراین وابسته هستند. در حال بحث بر سر این موضوع هستند که آیا گاز جمهوری آذربایجان می‌تواند جانشین گاز روسیه باشد یا خیر. با این وجود، واقعیت این است که حجم گاز جمهوری آذربایجان به خوبی جوابگوی ظرفیت این خط لوله نیست، بنابراین چنین قراردادی عملاً به عنوان یک توافق سواپ با گاز روسی عمل خواهد کرد که نه تنها از منظر سیاسی بحث‌برانگیز خواهد بود، بلکه به طور غیرمستقیم از ثبات ظرفیت تولید گاز روسیه حمایت خواهد کرد. برای سودآور بودن فعالیت‌های سیستم خط لوله اوکراین، باید حداقل ۱۰ تا ۱۱ میلیارد متر مکعب گاز در این خط قرار گیرد؛ در غیر این صورت، این خط لوله دیگر به صرفه نخواهد بود.

ادعاهای توخالی مقامات اروپایی

در این میان، برخی رهبران اروپایی به طور مکرر بر اوکراین فشار می‌آورند. اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا ماه گذشته گفته است: «تصمیم با اوکراین است که چگونه با خط لوله رفتار کند، بنابراین، مسئولیت و حق اوکراین است که به طور صحیح و مسئولانه با این موضوع برخورد نماید». کی‌یف این نوع فشارها را بی‌اهمیت تلقی نکرده است، زیرا نشان‌دهنده فشار اروپا برای ایجاد توافقی با کشوری است که در حال حاضر با آن درگیر جنگ است.

برای بروکسل، وضعیت به شدت نگران‌کننده است. اروپا نه تنها نیاز به گاز روسی دارد، بلکه با اقدامات یکجانبه کشورهای مجارستان، اتریش و حتی اسلوونی در حمایت از روسیه مواجه است. اظهارات بروکسل مبنی بر اینکه می‌تواند به طور کامل از گاز روسی بی‌نیاز شود، به خصوص اگر اوکراین نتواند با پوتین به توافق برسد، باید با دیده شک و تردید نگریسته شود. سیاستمداران اروپایی معمولاً به ذخیره‌سازی گاز تقریبا پر این منطقه اشاره کرده و می‌گویند که تنها پنج درصد از گاز اتحادیه اروپا از طریق خطوط لوله اوکراین تامین می‌شود. اما این دیدگاه، یک گسست بزرگ از واقعیت محسوب می‌شود. ذخایر گاز به هیچ‌وجه پاسخگوی ۱۰۰ درصد تقاضای زمستانی نیستند و تنها در شرایط کمبود منابع روزانه معمول مورد استفاده قرار می‌گیرند. با حذف پنج درصد دیگر و اعمال احتمالی تحریم‌های جدید بر گاز طبیعی یا ال‌ان‌جی روسیه در آینده نزدیک، وابستگی اروپا به نروژ، الجزایر، قطر و ایالات متحده به میزان زیادی افزایش خواهد یافت.

این وضعیت پیچیده‌تر می‌شود، به‌طوری‌که اعضای اتحادیه اروپا، به ویژه فرانسه و کشورهای بالتیک، خواستار وضع قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای واردات ال‌ان‌جی روسیه در سراسر این بلوک هستند. این مورد، ممکن است ضربه‌ای به واردات گاز روسیه باشد، زیرا بر شناسنامه واردکنندگان، به ویژه ال‌ان‌جی تمرکز خواهد کرد. قوانین سخت‌گیرانه‌تر مانند الزام اپراتورهای پایانه‌های ال‌ان‌جی به ارائه اطلاعات کامل درباره سهم ال‌ان‌جی روسیه در محموله‌های تخلیه شده، قرار است تا مارس ۲۰۲۵ اجرایی شوند. این درخواست در سندی که توسط لیتوانی، اتریش، جمهوری چک، فنلاند، استونی، لتونی، لوکزامبورگ و سوئد امضا شده، مطرح شده است.

مجارستان پشت اتحادیه اروپا را خالی کرد

در همین حال، مجارستان بار دیگر سعی می‌کند به تنهایی عمل کند. پیتر سیجارتو، وزیر امور خارجه مجارستان اعلام کرده که بوداپست در حال مذاکره با غول انرژی گازپروم روسیه برای خرید گاز اضافی برای سال ۲۰۲۵ است. در تاریخ ۱۰ اکتبر، تفاهمنامه‌ای میان گازپروم و شرکت انرژی MVM مجارستان به منظور امکان افزایش واردات گاز روسیه به مجارستان به امضا رسید. سیجارتو در یک بیانیه ساده اما با بار سیاسی قوی، گفت: «در واقع، این کشور در حال افزایش حجم واردات گاز روسیه است». وی ادامه داد: ما پیش‌تر یک توافقنامه اضافی برای سه ماهه آخر سال جاری به امضا رسانده‌ایم که حجم اضافی با قیمت رقابتی را شامل می‌شود. اکنون در حال مذاکره بر سر یک توافق برای سال آینده هستیم. این مقام مجارستانی همچنین اشاره کرد که بخشی از این حجم اضافی ممکن است از طریق خط لوله ترک استریم به دست آید که قبل از حمله روسیه به اوکراین ساخته شده بود. این خط لوله می‌تواند گاز روسیه را از طریق دریای سیاه به ترکیه و بلغارستان منتقل کند.

طبق گزارشی از اویل پرایس، مجارستان همچنین بیان کرده که تفاهمنامه امضا شده در سن پترزبورگ زمینه‌ساز قراردادهای بلندمدت آینده است. افزایش واردات مجارستان از روسیه ممکن است در آینده به رویارویی مجدد با بروکسل منجر شود.