تصادفات رانندگی که در سرزمینهای گوناگون دنیا رخ میدهد، هر ساله موجب فوت حدود ۱.۱۹ میلیون نفر شده و آسیبهای جبرانناپذیری را برای بسیاری از افراد به همراه دارد.
، حوادثی چون واژگونی اتوبوسهای حامل دانشآموزان در اردوهای مدرسه، برخورد خودروهای شخصی در زمان تعطیلات و تصادفات درونشهری، همواره ناشی از خطای انسانی به شمار میروند که به عنوان عامل اصلی تصادفات جادهای شناسایی شده است.
این خطاها شامل نواقصی مانند عدم توجه راننده به فاصله خودروهای پیش رو، سبقتهای غیرمجاز، انحراف به سمت چپ، رانندگی در شرایط خستگی و خوابآلودگی و همچنین سرعت بالا هستند. با این حال، کارشناسان به این نکته نیز اشاره میکنند که به جز عامل انسانی، کیفیت جادهها و ایمنی وسایل نقلیه نیز به عنوان عوامل مهمی در وقوع حوادث جادهای مطرح میشوند.
از منظر متخصصان، بعد از آموزش و فرهنگسازی در زمینه رعایت مقررات رانندگی، ضروری است که ایمنی جادهها و کیفیت خودروها ارتقا یابد تا هر تصادف سادهای به مرگ سرنشینان خودرو منجر نشود.
طبق اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز اطلاعرسانی سازمان جهانی بهداشت، از سال ۲۰۱۰ میلادی، مرگ و میر ناشی از تصادفات جادهای ۵ درصد کاهش یافته و به ۱.۱۹ میلیون نفر در سال رسید. با این حال، تصادفات جادهای همچنان به عنوان یک بحران ایمنی جهانی شناخته شده و تهدیدی برای عابران پیاده، دوچرخهسواران و دیگر افراد آسیبپذیر به حساب میآید.
یکی از راهکارهای متداولی که کشورهای مختلف برای کاهش تصادفات رانندگی اتخاذ میکنند، افزودن به جریمههای رانندگی است که میتواند موجب احتیاط بیشتر رانندگان در حین رانندگی شده و در نهایت از وقوع حوادث بکاهد.
بر اساس این گزارش، صدمات ناشی از تصادفات جادهای، دلیل اصلی مرگ کودکان و جوانان در رنج سنی ۵ تا ۲۹ سال است.
علاوه بر این، ۹۲ درصد از تلفات جانی در جادههای جهان در کشورهای با درآمد کم یا متوسط اتفاق میافتد، در حالی که این کشورها تنها حدود ۶۰ درصد از وسایل نقلیه موجود در جهان را در اختیار دارند.
این گزارش بیان میکند که بیش از نیمی از مرگهای ناشی از تصادفات جادهای، شامل افرادی میشود که آسیبپذیرند؛ از جمله عابران پیاده، دوچرخهسواران و موتورسواران.
در عین حال، آمارها نشان میدهد که بین ۲۰ تا ۵۰ میلیون نفر دیگر از صدمات غیرکشنده ناشی از تصادفات رنج میبرند و بسیاری از آنها به معلولیت دچار میشوند.
آسیبهای ناشی از تصادفات جادهای همچنین ضررهای اقتصادی زیادی به افراد، خانوادهها و جامعه به طور کلی وارد میکند، این ضررها از هزینههای درمان گرفته تا کاهش بهرهوری برای افرادی که به دلیل جراحات قادر به کار کردن نیستند و همچنین اعضای خانواده آنها که برای مراقبت از مصدومان به مرخصی نیاز دارند، میشود.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
وضعیت اجتماعی و اقتصادی
بیش از ۹۰ درصد از مرگ و میرهای ناشی از تصادفات جادهای در کشورهای با درآمد پایین و متوسط رخ میدهد. نرخ مرگ و میر به علت تصادفات در آفریقا بالاترین و در اروپا پایینترین میزان را دارد. حتی در کشورهای توسعهیافته، افراد با پیشینههای اجتماعی-اقتصادی پایینتر بیشتر در معرض خطر تصادفات جادهای قرار دارند.
سن
صدمات ناشی از تصادفات جادهای علت اصلی مرگ و میر در سنین ۵ تا ۲۹ سالگی است. همچنین دو سوم تلفات ناشی از این تصادفات، مربوط به افراد در رنج سنی کار (۱۸ تا ۵۹ سال) است.
جنسیت
مردان معمولاً سه برابر زنان در تصادفات رانندگی جان خود را از دست میدهند.
افزایش آمار قربانیان تصادفات جادهای در اتحادیه اروپا
<pدر کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۲، تعداد جانباختگان تصادفات رانندگی نسبت به سال گذشته با ۴ درصد افزایش به ۲۵ هزار و ۵۰۰ نفر رسید.
در آلمان، به ویژه، آمار جانباختگان تصادفات رانندگی در مقایسه با سال گذشته افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۲، ۲۷۸۲ نفر در آلمان به علت تصادفات رانندگی جان خود را از دست دادند، که این رقم ۹ درصد بیشتر از سال قبل را نشان میدهد.
به گفته کارشناسان، کمترین آمار مرگ و میر در جادهها مربوط به سال ۲۰۲۱ بود که به دلیل شیوع پاندمی کرونا و محدودیتهای عمومی، تردد در خیابانها و جادهها به شدت کاهش یافت.
طبق گفته کمیسیون اتحادیه اروپا، تصادفات رانندگی در سال ۲۰۲۲ در این اتحادیه نسبت به سال قبل از شیوع بیماری کووید-۱۹، ۹ درصد کاهش یافته، اما کاهش آمار جانباختگان به سرعت قابل مشاهده نیست. در سال ۲۰۱۸ اتحادیه اروپا هدفگذاری کرده بود که تا سال ۲۰۳۰ تعداد کشتهها در تصادفات جادهای به نصف کاهش یابد.
بیشترین کاهش در تعداد جانباختگان مربوط به دو کشور لیتوانی و لهستان است که بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ به حدود ۳۰ درصد رسیده است. با این حال، تلفات انسانی ناشی از تصادفات در لهستان هنوز بالاتر از میانگین اروپا است.
چگونه میتوان از تصادفات رانندگی جلوگیری نمود؟
جلوگیری از صدمات ناشی از تصادفات جادهای ممکن است. دولتها باید به طور جامع به مقوله ایمنی جادهها بپردازند. این کار نیازمند همکاری چندین بخش شامل حمل و نقل، پلیس، بهداشت و آموزش و نیز بخش خصوصی و غیره است. این مورد نیاز به اقداماتی دارد که به ایمنی جادهها، وسایل نقلیه و تمام افرادی که در جاده حضور دارند، توجه کند.
مداخلات مؤثر میتواند شامل طراحی زیرساختهای ایمنتر، ادغام ویژگیهای ایمنی راه در برنامهریزی حمل و نقل، بهبود ویژگیهای ایمنی وسایل نقلیه، افزایش مراقبتهای بعد از تصادف، تنظیم و اجرای قوانین مربوط به خطرات کلیدی و ارتقاء آگاهی عمومی باشد.
راههای افزایش ایمنی
دولتها میتوانند با افزایش استانداردهای ایمنی جادهها، وضع قوانین دقیق برای ایمنی خودرو و ترویج فرهنگ صحیح رانندگی، بخش عمدهای از عوامل مؤثر در بروز تصادفات رانندگی را از بین ببرند.
برخی از اقدامات در این زمینه شامل:
– کاهش تخلفات سرعت مجاز از طریق ارتقاء آگاهی رانندگان، تشدید مجازات متخلفان، و توسعه سیستمهای کنترل و نظارت.
– افزایش ایمنی موتورسیکلتسواران با بهبود نظام آموزش موتورسیکلتسواران، ترویج استفاده از کلاه و لباس ایمنی، تجهیز موتورسیکلتها به سیستمهای تطبیق سرعت خودکار و سختتر شدن مجازاتها برای متخلفان.
– کاهش مشکل خستگی رانندگان از طریق افزایش آگاهی، بهبود سیستم نظارت بر ساعات کاری رانندگان در حمل و نقل عمومی و توسعه و بهبود استراحتگاههای بینراهی.
– افزایش ایمنی عابران پیاده.
– بهبود پایبندی به استفاده از کمربند ایمنی.
– کاهش استفاده از مواد مخدر، الکل و محرکها.
– ارتقاء رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی.
– تقویت ایمنی وسایل نقلیه.
– ارتقاء سیستم خدمات امدادی، نجات و فوریتهای پزشکی.