با توجه به افت موقعیت روسیه به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان جتهای جنگنده، بسیاری از کارشناسان در حال بررسی این موضوع هستند که کدام کشور میتواند این جایگاه را به خود اختصاص دهد.
بر اساس گزارش روزیاتو، پاسخ به این سؤال چندوجهی بوده، اما یکی از کشورهایی که احتمال دارد به بازار سابقاً تحت سلطه روسیه دست یابد، چین است. هرچند، پیشبینی میشود که صادرات جتهای جنگنده چینی به سرعت افزایش نیابد، در حالی که داسو فرانسه مشغول گسترش تولید جتهای رافال خود است.
تا چندی پیش، اکثر جتهایی که توسط چین تولید میشدند، یا نسخههای مجوزدار یا مشتقات هواپیماهای روسی/شوروی بودند و موتورهای آنها نیز روسی بود. اما اکنون، چین ممکن است به صادرات جتهای جنگنده پیشرفتهتری به کشورهایی نظیر امارات اهتمام ورزد. چندین کشور به طور تاریخی از جتهای جنگنده چینی خرید کردهاند و هنوز هم این روند ادامه دارد. در ادامه به معرفی پنج کشوری میپردازیم که معمولاً به خرید جتهای جنگنده از چین میپردازند.
۱- پاکستان
پاکستان ۲۰ فروند جت چینی J-۱۰C و بیش از ۱۵۰ فروند جت اشتراکی JF-۱۷ را در اختیار دارد
پاکستان به عنوان یکی از بزرگترین شریکهای صادراتی چین همواره در کانون توجه بوده است. این کشور به عنوان یکی از متحدان نزدیک چین، روابط خاصی با ایالات متحده نیز دارد. نیروی هوایی پاکستان تجسمی از موقعیت استراتژیک این کشور است که از هواپیماهای غربی از جمله F-۱۶، C-۱۳۰ Hercules، Mirage، Saab AWACS و همچنین هواپیماهای چینی مانند J-۱۰C Vigorous Dragon و Ilyushin Il-۷۸های روسی تشکیل شده است.
احتمالاً بارزترین جت جنگنده در ناوگان هوایی پاکستان، JF-۱۷ Thunder است که یک جنگنده چندمنظوره بهصورت مشترک توسط چین و پاکستان ساخته شده است. برخی از کارشناسان با انتقاد از این جنگنده، آن را به دلیل رکورد بحثانگیز و نسبت سانحه بالای آن، ناکارآمد برای مقابله با دشمنان همسطح دانستهاند. بهعلاوه، بخش عمدهای از قطعات این جنگنده و فرآیند مونتاژ JF-۱۷ در چین انجام میشود.
۲- بنگلادش
بنگلادش حدود ۳۶ فروند جنگنده چینی Chengdu J-۷ را در اختیار دارد
بنگلادش، کشوری با مشکلات اقتصادی، با خرید جتهای جنگنده چینی سعی در تقویت نیروی هوایی خود داشته است. قابل ذکر است که بنگلادش آخرین کشوری بود که جتهای MiG-۲۱ برای آن ساخته شد. این جتها به صورت مجوزدار در چین تولید شده و تحت نام Chengdu J-۷ شناخته میشوند و تا مدتها پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به تولید خود ادامه دادند (آخرین نمونه از این جنگندهها در سال ۲۰۱۳ برای نیروی هوایی بنگلادش ساخته شد).
علاوه بر ۳۶ فروند Chengdu J-۷ از چین، بنگلادش تعدادی جت آموزشی Hongdu JL-۸ نیز خریداری کرده است. در حال حاضر، این کشور تقریباً ۸ فروند MiG-۲۹ Fulcrum روسی قدیمی را در خدمت دارد که از توانمندترین جتهای جنگنده بنگلادش محسوب میشوند.
۳- زامبیا
زامبیا حدود ۶ فروند جنگنده Hongdu JL-۱۰ و ۱۰ فروند جنگنده Shenyang J-۶ در اختیار دارد
بسیاری از کشورهایی که به خرید هواپیماهای نظامی چینی روی آوردهاند، در قاره آفریقا واقع هستند. زامبیا، واقع در جنوب آفریقا، نیروی هواییاش به طور کامل متکی به هواپیماهای چینی از جمله Hongdu JL-۱۰ و Shenyang J-۶ است.
جنگنده Shenyang J-۶ یک نسخه تحتلیسانس از MiG-۱۹ قدیمی ساخت شوروی است که اولین پرواز خود را در سال ۱۹۵۲ انجام داد. حتی با اینکه بیشتر J-۶ها در سایر نقاط جهان بازنشسته شدهاند، چنانکه به نظر میرسد هنوز برخی از نیروهای هوایی (مانند زامبیا، سودان، و کره شمالی) به نگهداری آنها ادامه میدهند. Hongdu JL-۱۰ به عنوان یک جنگنده سبک و بسیار مدرنتر، از سال ۲۰۱۳ به خدمت فعال درآمده است.
۴- سودان
سودان حدود ۲۰ فروند جنگنده Q-۵، هشت فروند J-۶ و ۲۰ فروند J-۷ چینی را در اختیار دارد
نیروی هوایی سودان در حال حاضر درگیر یک جنگ داخلی عظیم است و تعدادی از هواپیماهای این نیرو در این درگیری نابود شدهاند (برخی از آنها بر روی زمین منهدم شدهاند). بهطور کلی هنوز مشخص نیست چند فروند از این هواپیماها در حال فعالیت هستند. در خلال جنگ داخلی، از هواپیماهای ترابری آنتونوف ساخت شوروی به عنوان بمبافکنهای موقت استفاده شده است. سودان به دلیل روابط ضعیف با غرب، بیشتر هواپیماهای نیروی هواییاش از چین یا اتحاد جماهیر شوروی تأمین میشود.
سودانیها از جنگندههای ساخت چین مثل Nanchang Q-۵ (که طراحی شده بر پایه Shenyang J-۶ است)، Shenyang J-۶ و Chengdu J-۷ بهره میبرند. افزون بر این، نیروی هوایی سودان همچنین از جتهای سوخو-۲۴، سو-۲۵، میگ-۲۱، میگ-۲۳ و میگ-۲۹ ساخت شوروی نیز در ناوگان خود استفاده میکند.
۵- کره شمالی
کره شمالی حدود ۱۰۰ فروند جنگنده Shenyang J-۶، Chengdu J-۷ و Shenyang F-۵ را در اختیار دارد
کره شمالی یکی از عجیبترین نیرویهای هوایی در جهان را داراست. بسیاری از کشورها (مانند سودان و زامبیا) نیازی به جتهای مدرن با قیمت بالا ندارند چون دشمنان احتمالی آنها نیز چندان مسلح نیستند. با این حال، به نظر میرسد کره شمالی در تلاش برای نگهداری و حفظ مجموعه عظیم خود از هواپیماهای کهنه است که به عنوان یکی از چشمگیرترین موزههای هوایی جهان شناخته میشود. دشمنان بالقوه این کشور شامل کره جنوبی، ژاپن و ایالات متحده هستند که هر کدام از پیشرفتهترین هواپیماهای نیروی هوایی برخوردارند، که به این ترتیب نقش نیروی هوایی کنونی کره شمالی را تا حد زیادی ناتوان میسازد.
این کشور نه تنها از هواپیماهای روسی، بلکه از مدلهای قدیمی چینی مانند Shenyang J-۶، Chengdu J-۷ و Shenyang F-۵ (مرتبط با MiG-۱۷) نیز استفاده میکند. کره شمالی تخمین زده میشود که بین ۹۷ تا ۱۲۰ فروند از هریک از این مدلها را در اختیار داشته باشد، هر چند مشخص نیست چند فروند هنوز در وضعیت پرواز قرار دارند.
