آیا تا به حال عبارت «مردان از سیاره مریخ هستند و زنان از سیاره ونوس» را شنیده‌اید؟ هرچند که امروزه این جمله بیشتر به عنوان یک استعاره در نظر گرفته می‌شود، اما پژوهشگران دانشگاه «استنفورد» به نتایجی دست یافته‌اند که ممکن است به توضیح این موضوع بپردازد که چگونه و چرا یک جنسیت خاص اقداماتی انجام می‌دهد. نتایج این تحقیق در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم منتشر شده است.
آنها مدلی نوین از هوش مصنوعی طراحی کرده‌اند که می‌تواند با دقت بالایی تشخیص دهد که آیا یک اسکن مغزی متعلق به یک مرد یا یک زن است و در بیش از ۹۰ درصد موارد این تشخیص به درستی انجام می‌شود.
به نقل از آی‌ای، دانشمندان برای مدت‌های مدیدی به بررسی تأثیر جنسیت بر ساختار و کارکرد مغز پرداخته‌اند. با اینکه می‌دانیم کروموزوم‌های جنسی تأثیرگذار بر قرار گرفتن در معرض هورمون‌ها هستند، اما ارتباط میان جنسیت و تفاوت‌های مغزی همواره جای بحث داشته است.
دکتر وینود منون، استاد روانپزشکی و علوم رفتاری و همچنین مدیر آزمایشگاه علوم اعصاب شناختی و سیستمی در دانشگاه استنفورد، در یک بیانیه مطبوعاتی اظهار داشت که هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر جنسیت بر رشد مغز انسان، فرآیندهای پیری و بروز اختلالات روانپزشکی و عصبی است.
پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که ساختار یا عملکرد مغز مردان و زنان با یکدیگر تطابق چندانی ندارد. منون و تیم تحقیقاتی‌اش از فناوری پیشرفته هوش مصنوعی و داده‌های وسیع برای تحلیل اسکن‌های مغزی بهره گرفتند.
مدل آنها به مراتب بهتر از روش‌های قبلی عمل کرده و توانسته به‌طور قابل اعتمادی تفاوت‌ها را بین مغز مرد و زن شناسایی کند. این دستاورد نشان‌دهنده وجود تفاوت‌های جنسیتی قابل شناسایی در مغز است که پیش از این نادیده گرفته شده بودند.
عملکرد تحسین‌برانگیز این مدل در مجموعه داده‌های متنوع بر اعتبار یافته‌های این تحقیق می‌افزاید.
پیچیدگی‌های آزمایش‌ها
در مغز انسان، برخی نواحی می‌توانند به وضوح بیانگر جنسیت فرد باشند. پژوهشگران توانسته‌اند این نواحی خاص را شناسایی کنند که برای هوش مصنوعی در این زمینه کاربردی است.
اولین ناحیه، شبکه حالت پیش‌فرض است که به ما امکان می‌دهد تا در مورد وجود خود تأمل کنیم، در کنار آن، نواحی دیگری از قبیل شبکه مخطط و لیمبیک مغز که به یادگیری و واکنش به پاداش‌ها کمک می‌کنند، نیز مهم هستند.
دکتر منون می‌افزاید که شناسایی تفاوت‌های جنسیتی ثابت و قابل تکرار در مغز بالغ و سالم می‌تواند گامی اساسی در فهم آسیب‌پذیری‌های جنسیتی در اختلالات روانپزشکی و عصبی باشد.
این مدل جدید هوش مصنوعی قادر است تا اسکن‌های MRI متحرک را نیز تحلیل کند. محققان بر روی حدود ۱۵۰۰ اسکن مغزی این مدل را آزمایش کرده و دریافتند که توانسته است تشخیص دهد که آیا یک اسکن مربوط به مرد است یا زن.
دکتر منون معتقد است که این یک مدرک محکم به شمار می‌رود که نشان‌دهنده نقش مهم جنسیت در ساختار مغز انسان است.
وی تصریح کرد: مدل‌های هوش مصنوعی ما کاربردهای بسیار گسترده‌ای دارند. برای مثال، یک پژوهشگر می‌تواند از این مدل‌ها برای کاوش در تفاوت‌های مغزی مرتبط با اختلالات یادگیری یا تفاوت‌های سازگاری اجتماعی بهره ببرد که می‌تواند در فهم بهتر این جنبه‌ها به افراد کمک کند.
سپس محققان به این موضوع فکر کردند که آیا می‌توانند از مدل خود برای پیش‌بینی نحوه عملکرد افراد بر اساس ویژگی‌های مغزی متفاوت میان جنسیت‌ها در برخی وظایف استفاده کنند؟
آنها مدل‌های جداگانه‌ای برای مردان و زنان ایجاد کردند که هر کدام عملکرد شناختی را به‌طور بهتری پیش‌بینی کردند. این نتایج نشان‌دهنده این است که تفاوت‌های موجود در عملکرد مغز میان مردان و زنان می‌تواند به رفتارهای آنان تاثیر بگذارد.
در حالی که پژوهشگران از مدل خود به منظور بررسی تفاوت‌های جنسیتی بهره بردند، دکتر منون پیشنهاد می‌کند که می‌توان از این مدل برای مطالعه چگونگی ارتباطات مغزی و تأثیر آن بر هر توانایی یا رفتار شناختی نیز استفاده کرد. اکنون آنها قصد دارند مدل خود را با دیگر پژوهشگران به اشتراک بگذارند.
نتایج این پژوهش در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.