محققانی از یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان به دنبال تولید محصولات زیست‌تخریب‌پذیر از پلیمرهای نفتی هستند. این محصولات، همچون قاشق و چنگال، به گونه‌ای طراحی شده‌اند که پس از تجزیه، به طور کامل در طبیعت جذب خواهند شد و بر خلاف محصولات گیاهی که ممکن است آلودگی‌هایی به همراه داشته باشند، هیچگونه اثر منفی بر محیط زیست نخواهند گذاشت.
محسن هاشمی، قائم مقام مدیرعامل و معاون اجرایی این شرکت دانش‌بنیان، در گفت‌وگویی با ایسنا به بیان این نکته پرداخت که در سطح جهانی، تمایل به تولید محصولات زیست‌تخریب‌پذیر و بهبود فرآیند بازیافت پلیمری در حال افزایش است. تعدادی از کشورهای اروپایی روی بازیافت محصولات پلاستیکی تمرکز کرده‌اند، در حالی که برخی کشورهای آسیایی به سمت تولید نهایی از منابع زیست‌تخریب‌پذیر پیش می‌روند.
وی افزود: چندین سال است که در ایران توجه به تولید محصولات زیست‌تخریب‌پذیر به شکل کاغذی و گیاهی (ترکیبی از نشاسته و دیگر مواد) مد نظر قرار گرفته است. جالب است که نتایج آزمایش‌هایی که بر روی این محصولات انجام شده، نشان دهنده بی‌مشکل بودن محصولات کاغذی است. اما محصولاتی که به عنوان محصولات گیاهی در بازار ایران عرضه می‌شوند غالباً ترکیب نشاسته و پلیمر دارند که این وضعیت می‌تواند به چالش‌های زیست محیطی منجر شود؛ به دلیل اینکه نشاسته سریع‌تر از پلیمرها تخریب می‌شود و در نتیجه پلیمری که می‌توانسته به راحتی بازیافت شود، با ترکیب نشاسته قابلیت بازیافتش را از دست می‌دهد و در فرآیند تجزیه به ذرات ریز پلیمری تبدیل می‌گردد.
قائم مقام این شرکت، محصولات زیست‌تخریب‌پذیر در دنیا را مبتنی بر منابع گیاهی، زیستی یا حیوانی معرفی کرد و افزود: ایران خود کشور کم آبی است و مواد اولیه شامل نشاسته و دیگر منابع، موجودی ناچیزی دارند. از سوی دیگر، ایران با منابع فراوان نفت و گاز نیز شناخته می‌شود.
وی ادامه داد: حدود دو دهه قبل، تکنولوژی جدیدی معرفی شد که به موجب آن امکان تولید محصولات زیست‌تخریب‌پذیر از مواد پایه نفتی فراهم گردید. در این روش، نفت به نوعی الکل تبدیل می‌شود و این الکل می‌تواند به محصولات پلیمری که قابلیت استفاده در صنعت پلاستیک را دارند تبدیل گردد.
هاشمی بر این نکته تأکید کرد که این ترکیبات پلیمری در بازه زمانی ۶ ماه تا یک سال در طبیعت تجزیه شده و به محیط برمی‌گردند و این فناوری به ویژه برای کشور ما و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس که به سوخت‌های فسیلی وابسته هستند، یک انقلاب محسوب می‌شود.
معاون اجرایی این شرکت دانش‌بنیان اظهار داشت که برای توسعه این تکنولوژی در ابتدا از کشور چین شروع شد و ظرفیت تولید چنین موادی در چین در سال‌های اخیر به صورت قابل توجهی افزایش یافته است. چین گاز را از ایران تأمین کرده و در پتروشیمی‌ها آن را به مواد اولیه تبدیل نموده و سپس این مواد واسطه‌ای را به محصولات زیست‌تخریب‌پذیر تبدیل می‌کند.
او همچنین به افزایش گرایش جهانی به این محصولات اشاره کرد و گفت که تمام کشورها در حال حرکت به سمت مواد زیست‌تخریب‌پذیر هستند و ما نیز نباید از این روند عقب بمانیم.
تولید محصولات زیستی از نفت
هاشمی توضیح داد که مواد زیست تخریب‌پذیر مبتنی بر نفت نه تنها برای ایجاد محصولات یکبار مصرف مانند کیسه‌های خرید، قاشق و چنگال مناسب هستند بلکه در بخش کشاورزی نیز کاربرد دارند.
وی از مزیت تولید این مواد اولیه در کشور با در نظر گرفتن منابع فراوان گاز سخن گفت که این منابع در حال حاضر به طور عمده به صورت ناپخته به فروش می‌رسند.
مدت زمان چرخه جذب طبیعت
قائم مقام این شرکت دانش‌بنیان به مدت زمان تجزیه مواد زیست‌تخریب‌پذیر بر پایه نفتی اشاره کرد و گفت: این مواد بین ۶ ماه تا یک سال در طبیعت جذب می‌شوند، در حالی که مواد فعلی مبتنی بر پلی پروپیلن و پلی استایرن به سختی تجزیه می‌شوند و نیاز است که این مواد بازیافت شوند.
وی در مورد تجزیه محصولات تولید شده با نشاسته توضیح داد که نشاسته خطرات دو برابری دارد. نتایج آزمایشات را نشان می‌دهد که تجزیه این محصولات مبتنی بر نشاسته آلودگی‌هایی را به جای می‌گذارد و چون این محصولات به عنوان نشاسته معرفی می‌شوند، کسی به جمع‌آوری آنها برای بازیافت اقدام نمی‌کند و پس از ۷ تا ۸ ماه، مواد نشاسته‌ای تجزیه می‌شوند و در حالی که مواد پلاستیکی آنها باقی می‌ماند، و حالا ممکن است که جمع‌آوری و بازیافت هم نشود.
هاشمی تصریح کرد که مواد پلاستیکی در صورتی مطلوب‌اند که بازیافت شوند؛ اما در شرایطی که محصولات پایه نشاسته بازیافت نشوند، آلودگی آنها در محیط باقی می‌ماند.
وی همچنین بر این نکته تأکید کرد که تکنولوژی تولید مواد زیست‌تخریب‌پذیر از گاز یک انقلاب در این حوزه به شمار می‌آید. در مرحله اول، ما مطالعاتی درباره پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر مبتنی بر نفت و گاز را آغاز کردیم و همچنین از پروژه‌های دانشگاهی، مقالات و دانشجویان فعال در این زمینه حمایت خواهیم کرد.
هاشمی اظهار داشت که فراخوانی برای این حمایت منتشر شده و تاکنون ۳ قرارداد در راستای حمایت از ۳ پایان‌نامه مرتبط امضا شده است. این پایان‌نامه‌ها به موضوع پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر اختصاص داده شده‌اند.