ایران در آستانه برگزاری انتخاباتی که به‌طور ناگهانی رقم خورده، پس از وقوع یک سانحه ناگوار برای رئیس‌جمهور و همراهانش، قرار دارد. زندگی شهری در حال حاضر به‌عنوان بستری برای برگزاری دور دوم چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری به‌ویژه در ایران، به شکل‌گیری شبکه‌ای از تعاملات اجتماعی منجر شده است. رشد روزافزون شهرنشینی در کشور نشان می‌دهد که فضای شهری، به‌عنوان صحنه‌ای برای کنش‌ها و واکنش‌ها، نقشی حیاتی در رویدادهای اجتماعی-سیاسی ایفا می‌کند. اما پرسشی که باقی می‌ماند این است که تا چه اندازه فضای کنونی شهر در این رویدادها مؤثر است؟
ارتباط میان مردم و شهر یک چرخه پویاست. شهر به دست مردم ساخته می‌شود و در عوض، خود شهر به بستری برای تحولات بدل می‌شود. این گزارش سعی دارد با استفاده از مشاهدات و گفتگوهای صورت‌گرفته با ساکنان در فضای شهری، جریان انتخابات در شهر را ترسیم کند.
ما با دو سوال به خیابان‌ها رفتیم: نخست، آیا مردم در طول روز درباره انتخابات ریاست‌جمهوری با اطرافیان خود صحبت می‌کنند؟ و دوم، چه انتظاراتی از رئیس‌جمهور منتخب دارند؟ گفتگوها بر پایه این سوالات شکل گرفت و تلاش کردیم تنوع اقشار مختلف جامعه، از قبیل کارمندان، دستفروشان، کسبه، معلمان، تاکسیرانان، دانشجویان و… را در مصاحبه‌ها حفظ کنیم.
پدری که به همراه فرزندش مشغول خرید است، در پاسخ می‌گوید: «گاهاً در طول روز درباره انتخابات و نامزدها با دوستانم در فضای مجازی بحث می‌کنیم. مناظره‌ها را با خانواده‌ام تماشا کرده و در این‌باره گفتگو کرده‌ایم. انتظارات ما از رئیس‌جمهور آینده بسیار زیاد است. موضوع اقتصاد برای خانواده‌ام دغدغه بزرگی است. امسال فرزندم را باید در مدرسه ثبت‌نام کنم و از همین حالا نگران هزینه‌ها و کیفیت آموزش هستم. چنانچه خانوادگی به‌دنبال آموزش باکیفیت باشیم، باید هزینه‌های گزافی را متحمل شویم. از رئیس‌جمهور آینده انتظار داریم که آموزش خوب در دسترس همگان قرار گیرد و این امر به دغدغه‌ای دست‌نیافتنی تبدیل نشود.»
در کنار خیابان، مردی حدود ۴۰ ساله که منتظر است به ما می‌گوید: «برای انتخابات با کسی وارد بحث نمی‌شوم، اما اگر کسی بخواهد سخن بگوید، تلاش می‌کنم تا او را برای رأی دادن متقاعد کنم.» او بعدتر انتظاراتش از رئیس‌جمهور را اینگونه بیان می‌کند: «ایشان هر تلاشی که در توان دارند، باید برای آینده کشور انجام دهند و خستگی را ناچیز بشمارند.» او همچنین ابراز امیدواری می‌کند که تمامی مردم با تفکر و تأمل انتخاب کنند.
گفت‌وگویی دیگر با یک دانشجو داریم که می‌گوید: «به ندرت درباره این موضوع با اطرافیان صحبت می‌کنم و بیشتر اخبار را پیگیری می‌کنم. انتظارات ما از رئیس‌جمهور آینده بسیار زیاد است، اما اگر بخواهم اولویت‌ها را ذکر کنم، به وضوح وضع اقتصادی و آزادی‌های اجتماعی برای من در اولویت است.»
دستفروشی که در مسیر عابرپیاده مشغول فروش صنایع دستی است، در پاسخ به سوال اول می‌گوید: «در طول روز مشغول کار هستم و با دیگران در این‌باره گفتگو نداشته‌ام. اما برنامه‌های نامزدها را از تلویزیون مشاهده کرده‌ام.» او بهبود وضعیت اقتصادی را به‌عنوان انتظارش از رئیس‌جمهور آینده مطرح کرده و می‌افزاید: «ما دو جوان هستیم و شاغل. زندگی‌مان هر روز دشوارتر می‌شود، حتی برای خرید یک ماشین معمولی هم امکان پس‌انداز نداریم. هزینه‌های زندگی دائماً در حال افزایش است و هر چیزی گران‌تر می‌شود.»
خانمی که خود را سرپرست خانوار معرفی می‌کند، بیان داشت: «من نامزد مناسب را انتخاب کرده‌ام. به خاطر مشغله کاری زمان کافی برای گفتگو با دوستان و آشنایان ندارم، اما گاهی با همکاران درباره انتخابات صحبت می‌کنیم. امیدواریم انتخاب‌های ما میان این دو نامزد بهترین باشد. انتظارات ما از رئیس‌جمهور آینده بالاست، اما به‌عنوان سرپرست خانوار با مشکلات اقتصادی زیادی دست و پنجه نرم می‌کنیم. اگر ایشان برای بهبود این معضلات گام بردارند، می‌توانیم با امید بیشتری به زندگی ادامه دهیم. شرایط ما زنان سرپرست خانوار در مراحل مختلف اداری نادیده گرفته می‌شود و حتی در دریافت وام با دشواری‌هایی روبرو هستیم. انتظار داریم شرایط بهتری برای فرزندانمان فراهم شود.»
فرد دیگری در این میان گفت: «در طول روز زمان زیادی را به صحبت درباره انتخابات اختصاص می‌دهم و بیشتر اطلاعات را از فضای مجازی کسب می‌کنم. به خاطر کشورم با دیگران در این‌باره گفتگو می‌کنم، اما نیاز است که به معیشت مردم رسیدگی شود؛ زیرا معیشت مردم آسیب‌پذیر است.»
جوانی تقریباً ۳۰ ساله که مسافر مترو است، به‌عنوان طرفدار یکی از نامزدها معرفی می‌شود. او می‌گوید: «در طول روز با دوستان و آشنایان درباره انتخابات بحث می‌کنم و سعی می‌کنم آنان را ترغیب کنم که به کاندیدای مورد نظر من رأی دهند. انتظار من این است که رئیس‌جمهور آینده وضعیت اقتصادی، به ویژه بازار مسکن را بهبود بخشد. به تازگی متاهل شده‌ام و اجاره منزل بار سنگینی بر دوش ماست. از حالا نسبت به افزایش اجاره‌ها در سال آینده نگرانم و هیچ امیدی به داشتن خانه‌ای برای خود ندارم.»
از این گفت‌وگوها چنین برمی‌آید که مردم نامزدهای ریاست‌جمهوری را عمدتاً از طریق رسانه‌ها، صدا و سیما و همچنین فضای مجازی می‌شناسند. اغلب گفتگو درباره انتخابات با اطرافیان به زمانی که هم زمان و هم تمایل طرف مقابل وجود داشته باشد، اتفاق می‌افتد و این مسأله به‌ویژه به این موضوع مرتبط است که افراد بیشتر زمان خود را در محل کار یا در محیط عمومی شهر صرف می‌کنند. بررسی گفتگوهای ما نشان می‌دهد که علی‌رغم تنوع نظرات و تفاوت‌های اجتماعی، انتظار ابتدایی مردم از رئیس‌جمهور آینده، بهبود شرایط اقتصادی است و آنان امیدوارند که در این راستا اقداماتی انجام گیرد.
شهر بخش بسیار مهمی از فضای زندگی مردمان را شکل می‌دهد، به‌ویژه برای شاغلانی که با مراکز عمومی جامعه مرتبط هستند یا از حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند. می‌توان گفت این افراد بخش قابل‌توجهی از زمان خود را در تعامل با دیگران سپری می‌کنند. فضای شهری امروز، به‌ویژه در آستانه برگزاری دور اول انتخابات، فضای انتخاباتی خاصی را تجربه می‌کند. از المان‌های انتخاباتی که در سطح شهر مشاهده می‌شود، می‌توان به بیلبوردهایی اشاره کرد که نامزدهای انتخاباتی از آن‌ها بهره می‌برند و همچنین پوسترهای تبلیغاتی که در خیابان‌ها و میادین شهر به نمایش گذاشته می‌شوند. به نظر می‌رسد با وجود اینکه بستر رویدادها به فضاهای مجازی میان مردم منتقل شده، همان‌طور که در مصاحبه‌ها نیز تعدادی اشاره کرده‌اند که اطلاعات و اخبار انتخابات را از این فضا دریافت می‌کنند، باید توجه داشت که شهر و مردم به‌طور جدایی‌ناپذیری پیوند دارند و هر رویدادی که توجه مردم را جلب کند، در فضای شهری نیز تداوم خواهد یافت.