با توجه به نظریات پژوهشگران، ایران از تنوع بالای زیست بومهای جنگلی، جنگلی مرتعی، کوهستانی، بیابانی و آبی برخوردار است و زیستبوم جنگلی ارسباران به عنوان یک ذخیرهگاه زیستکره، شایسته ثبت جهانی در یونسکو گردیده است.
، دکتر هادی کیادلیری، عضو هیأت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، در جلسه تخصصی درباره تنوع زیستی در ششمین کنگره بینالمللی و هجدهمین کنگره ملی ژنتیک که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، به موقعیت جغرافیایی ایران اشاره کرده و افزود: وسعت ایران یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۵ کیلومتر مربع است که قطر از دامنههای آرارات تا بندر گواتر ۲۲۵۰ کیلومتر و قطر کوچک ایران ۱۴۰۰ کیلومتر از سرخس تا دهانه اروند رود میباشد.
وی با اشاره به قرارگیری ایران در نیمکره شمالی و فاصله مناسب از خط استوا در شرق خاورمیانه، بر تنوع زیستبومهای جنگلی، جنگلی مرتعی، کوهستانی، بیابانی و آبی کشور تاکید کرد.
کیادلیری اظهار داشت: از ۱۶۴ میلیون هکتار اراضی کشور، ۸۲ درصد آن شامل منابع تجدیدپذیر است که ۷/۶ درصد به جنگلها اختصاص دارد؛ این نسبت حدود ۱۲/۴ درصد را شامل میشود.
وی همچنین مساحت مراتع شهری را ۸۵ میلیون هکتار عنوان کرد که معادل ۵ درصد از کل اراضی کشور است و افزود: مناطق بیابانی و کویری کشور حدود ۳۴ میلیون هکتار گسترش یافتهاند.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات وسعت جنگلهای ایران را حدود ۱۴/۳ میلیون هکتار اعلام کرد و افزود: زیستبومهای جنگلی کشور شامل جنگلهای هیرکانی که در فهرست میراث طبیعی جهانی ثبت شده، جنگلهای ارسباران، جنگلهای زاگرس، جنگلهای ایران-تورانی، جنگلهای خلیج عمانی و جنگلهای مانگرو میباشد.
کیادلیری به منابع جنگلی کشور اشاره کرده و جنگلهای هیرکانی را یکی از این نواحی معرفی کرد که که از منطقه هیرکن جمهوری آذربایجان آغاز و تا استان گلستان در ایران ادامه دارد؛ این نوار سبز باریک میان دریای خزر و رشته کوه البرز قرار دارد.
او ادامه داد: مساحت کل جنگلهای ناحیه رویشی ارسباران به ۵۵۸۲۰۰ هکتار میرسد که این اراضی در یازده واحد هیدرولوژیک تقسیمبندی شدهاند. این ناحیه شامل استانهای آذربایجان شرقی و اردبیل است و گونههای با ارزشی نظیر سرخدار و درخت “پر” در این ناحیه وجود دارد.
کیادلیری تصریح کرد: جنگلهای این ناحیه به عنوان ذخیرهگاه زیستکره در یونسکو به ثبت جهانی رسیده و گونههای اصلی آن شامل بلوط سیاه و سفید است.
وی به جنگلهای ناحیه ایران و تورانی نیز اشاره کرد و گفت: این ناحیه در مناطق مرکزی و شرقی کشور پراکنده است و بیش از ۸۴ درصد مساحت این جنگلها از انبوهی کمتر از ۲۵ درصد برخوردار میباشد.
به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد، جنگلهای این ناحیه نقش مثبتی در حفاظت از خاک، جلوگیری از فرسایش بادی و کاهش گرد و غبار ایفا میکنند.
کیادلیری همچنین به این نکته تاکید کرد که به دلیل ویژگیهای جغرافیایی و اکولوژیکی، فلات ایران به عنوان ناحیهای خشک و غیرجنگلی طبقهبندی میشود و زیستبوم جنگلی این ناحیه شامل دو نوع جنگلی و کوهستانی است که در جنگلهای بیابانی گونههای چوبی مختلف از قبیل درخت تاغ، گز، اسکنبیل و قیچ وجود دارد.
وی افزود: جنگلهای کوهستانی در ارتفاعات فلات مرکزی از حدود ۱۵۰۰ متر به بالا قرار دارند.
کیادلیری همچنین بیان کرد: جنگلهای ناحیه رویشی خلیج فارس از قصر شیرین در غرب کشور آغاز شده و به صورت نوار باریک به سمت جنوب کشیده میشود و قسمت جنوبی این نوار هم عرض بیشتری را شامل میشود و پس از عبور از استانهای خورستان، بوشهر و هرمزگان به استان سیستان و بلوچستان و مرز ایران و پاکستان ختم میگردد.
