جشن مهرگان بهعنوان بیستوپنجمین عنصر ناملموس میراث فرهنگی ایران در نشست کمیته بینالمللی میراث فرهنگی یونسکو که در پاراگوئه برگزار شد، به ثبت جهانی رسید.
جشن مهرگان یکی از آیینهای باستانی کشورمان به شمار میرود و به مناسبت جشن و شکرگزاری مهر و دوستی برگزار میشود.
این جشن در فصل پاییز، به خصوص از اوایل مهرماه تا اوایل آبانماه (در زمان اعتدال پاییزی) به شکل سالیانه برگزار میشود. مهرگان نمادی از دوستی، محبت و همبستگی به شمار میآید و معمولاً با برگزاری مراسم خاصی همراه است.
در این جشن، افراد با یکدیگر دیدار کرده، غذاهای ویژهای تهیه میکنند و به تبادل هدایایی میپردازند. علاوه بر این، در برخی نقاط مراسم موسیقی و رقص نیز بخشی از جشن مهرگان را تشکیل میدهد. در ادبیات فارسی، اشارات زیادی به مهرگان وجود دارد که اهمیت این جشن را در تاریخ و فرهنگ ایران نشان میدهد. ایرانیان مهرگان را به عنوان یک جشن فرهنگی ارج مینهند و آن را با برگزاری آیینهای خاص گرامی میدارند.
آداب و رسوم مرتبط با این مراسم، بسته به اعتقادات و سنتهای هر منطقه، متفاوت میباشد.
هر دو جامعه مسلمان و زرتشتی در برگزاری سفره جشن نقشی مشترک دارند. اعضای این دو جامعه به تهیه و سرو غذاهای مختلفی همچون آجیل، شیرینیها و نوشیدنیهای خاص میپردازند و در این مراسم موسیقی مینوازند و آواز میخوانند. زنان و مردان هر دو در این آئینها مشارکت دارند.
شرایط جوی تأثیر بسزایی در انتخاب خوراکیهای سفره مهرگان دارد که شامل انار، هندوانه، گلابی، لیموترش، انگور، خواربار، سیب، برنج و گندم میشوند.
شرکتکنندگان در این جشن شامل افراد از تمامی سنین، از کودکان تا بزرگترها هستند. علاوه بر این، جشنها معمولاً با برگزاری مسابقات ورزشی محلی (مانند کشتی) و نمایشهای فرهنگی همراه است. مکانهای برگزاری این جشنها نیز متفاوت و متنوع است.
