تحقیقات نشان میدهد که برخی واکنشهای گوارشی افراد مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر ممکن است ناشی از قضاوتهای ذهنی آنها باشد، نه از وجود واقعی گلوتن.
به گزارش انتخاب و به نقل از هلث دی؛ برای تعدادی از بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر (IBS)، احساس عدم تحمل گلوتن میتواند تنها به عنوان یک تصور ذهنی مطرح شود.
شرکتکنندگان در آزمایشی که محصولات بدون گلوتن مصرف کردند، به همان اندازه علائم گوارشی را تجربه کردند که در زمان مصرف محصولات حاوی گلوتن یا گندم احساس کردند.
پژوهشگران پی بردند که این واکنشها احتمالاً به دلیل “اثر نوسبو” (nocebo) اتفاق میافتد، وضعیتی که در آن انتظارات منفی باعث بروز علائم جسمی واقعی میشود.
براساس نتایج یک آزمایش کوچک، به نظر میرسد عدم تحمل گلوتن در برخی بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر (IBS) به طور کامل به ریشههای روانشناختی بازمیگردد.
مطالعهای که در تاریخ ۲۱ ژوئیه در نشریهی The Lancet Gastroenterology and Hepatology منتشر شد، نشان میدهد که افرادی که به این اختلال گوارشی مبتلا هستند، پس از مصرف نوعی بیسکویت حاوی غلات، علائم گوارشی شدیدی را گزارش کردند، حتی زمانی که آن بیسکویت بدون گلوتن و گندم بود.
نتایج نشاندهندهی آن است که علائمی که آنها پس از مصرف بیسکویت بدون گلوتن تجربه کردند، تفاوتی با علائم ناشی از بیسکویتهای حاوی گلوتن یا گندم نداشت.
طبق اظهارات پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد که در بسیاری از موارد، اعتقادات و ذهنیات فرد — نه تركیب واقعی مواد — دلیلی برای بروز علائم در بیماران با IBS بوده است.
دکتر پرمیسل برچیک، پژوهشگر ارشد و استادیار پزشکی در دانشگاه مکمستر کانادا، در یک بیانیه مطبوعاتی بیان کرد:
«هر کسی که تصور میکند به گلوتن مفاسد میرسد، لزوماً چنین حالتی را تجربه نمیکند. عدهای واقعاً به این پروتئین غذایی حساسیت دارند، اما برای بسیاری دیگر، باورهای آنها عامل بروز علائم و به تبع آن، حذف گلوتن از رژیم غذایی است.»
گلوتن پروتئینی است که در غلاتی چون گندم، جو و چاودار یافت میشود. بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط دانشکده بهداشت عمومی هاروارد تی. اچ. چان، این پروتئین میتواند به مشکلات گوارشی و آسیب به روده در افراد حساس یا کسانی که واکنش ایمنی به آن نشان میدهند، منجر شود.
در این تحقیق، ۲۸ فرد مبتلا به IBS که گزارش کرده بودند با رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن، بهبودی را احساس کردهاند، مورد بررسی قرار گرفتند.
در یک آزمایش کنترل شده، به هر کدام از شرکتکنندگان در سه نوبت، یک نوع بیسکویت شامل غلات داده شد. هر بار بیسکویت متفاوتی ارائه شد — که یکی شامل گلوتن، دیگری شامل گندم و سومی خالی از هر دو ماده بود.
محققان اعلام کردند که تعداد افرادی که پس از خوردن بیسکویت علائم گوارشی شدیدی را تجربه کردند، در هر سه نوع بیسکویت یکسان بود.
از ۲۸ شرکتکننده، ۲۶ نفر پس از هر نوبت، حتی زمانی که بیسکویت فاقد گلوتن و گندم بوده، علائم شدیدتری را گزارش کردند.
برچیک افزود که این ممکن است ناشی از اثر نوسبو باشد — وضعیتی که در آن، فقط توقع داشتن نسبت به یک ماده غذایی یا دارو میتواند علائم جسمی واقعی را ایجاد کند.
وی همچنین بر نقش شبکههای اجتماعی و انجمنهای آنلاین در شکلگیری تصورات منفی نسبت به گلوتن تأکید کرد.
«تأثیر اینترنت بیاندازه قوی است. بسیاری از بیماران دربارهی مشکلهای خود به دنبال مصرف گلوتن، در شبکههای اجتماعی پست میگذارند. این به طبع بر دیگران تأثیرگذار خواهد بود.»
وی ادامه داد که برخی بیماران مبتلا به IBS ممکن است حذف گلوتن را از راهی برای مدیریت وضعیت خود بدانند و با این کار احساس قدرت بیشتری کنند، حتی اگر نتیجهاش محدودیتهای غذایی غیرضروری باشد.
بر اساس گفتههای پژوهشگران، بسیاری از شرکتکنندگان حتی پس از آگاهی از اینکه کدام بیسکویت واقعاً باعث بروز علائم آنها شده، در باورها یا رژیم غذایی خود تغییری ایجاد نکردند.
برچیک بیان کرد که برای یاری رساندن به این افراد در کنار گذاشتن تصورات نادرست دربارهی گلوتن، ممکن است نیاز به درمان روانشناختی و مشاوره باشد.
او گفت:
«در راهکار بالینی برای این بیماران، باید فراتر از این برویم که فقط بیان کنیم گلوتن دلیل بروز علائم آنها نیست و به این موضوع به عنوان یک مسئله حل شده بنگریم. بسیاری از آنها ممکن است از دریافت حمایتهای روانشناختی و مشاوره برای تغییر مفاهیم نادرست نسبت به گلوتن و گندم بهرهمند شوند تا دوباره بتوانند آن را به رژیم غذایی خود اضافه کنند.»
پژوهشگران تأکید میکنند که برای تأیید این یافتهها و شناخت دقیقتر نحوهی تأثیر گذاری باورهای ذهنی دربارهی گلوتن بر بروز علائم واقعاً در برخی بیماران مبتلا به IBS، تحقیقات بیشتری در گروههای وسیعتر لازم است.